LINGUAE VASCONUM PRIMITIAE

Bernard Etxepare

__________

LINGUAE VASCONUM PRIMITIAE
per Dominum Bernardum Dechepare
Rectorem sancti michælis veteris.

Aduertant Impressor, & lectores quod z. nunquam ponitur pro m. Neque t. ante i. pronunciatur pro .c. Et vbi virgula ponitur sub .ç. hoc modo quod fit dum præponitur vocalibus a.o.u. Tunc .c. ponunciabitur paulo asperius quam .z. vt in ce.ci.

__________

Erregeren aduokatu bidezko eta nobleari 
birthute eta hon guziez konplituiari 
bere iaun eta iabe Bernard Leheteri 
bernard exeparekoak
haren zerbitzari xipiak 
gogo honez gorainzi bake eta osagarri. 

	Zeren baskoak baitira abil animos eta jentil eta hetan izan baita eta baita szienzia guzietan lettratu handirik miraz nago iauna nola batere ezten asaiatu bere lengoaje propriaren faboretan heuskaraz zerbait obra egitera eta skributan imeitera zeren ladin publika mundu guzietara berze lengoajiak bezala hain. skribatzeko hon dela. Eta kausa honegatik gelditzen da abataturik ezein reputazione bage eta berze nazione orok uste dute ezin deusere skriba daiteiela lengoaje hartan nola berze orok baitute skribatzen berian.
	Eta zeren orai zuk iauna noble eta naturazkoak bezala baituzu estimatzen goratzen eta ohoratzen heuskara zuri neure iaun eta iabia bezala igorten darauritzut heuskarazko kopla batzu ene ignoranziaren araura eginak. Zeren iauna haiek ikhusirik eta korrejiturik plazer duzun bezala irudi bazautzu inprimi erazi dizazun eta zure eskutik orok dugun ioia ederra Inprimiturik heuskara orano izan eztena eta zure hatse honetik dadin aitzinerat augmenta kontinua eta publika mundu guzietara eta baskoek berzek bezala duten bere lengoajian skribuz zerbait doktrina eta plazer harzeko solaz egiteko kantatzeko eta denbora igaraiteko materia eta jinen direnek gero duten kausa oboro haren abanzatzeko eta obligato giren guziak jeinkoari othoiz egitera dizun mundu honetan prosperoki bizia eta berzian parabizuia. Amen.

__________

DOKTRINA KRISTIANA

Munduian den gizon orok behar luke pensatu 
Iangoikoak nola duien batbedera formatu 
Bere irudi propiara gure arima kreatu 
Memoriaz borondatez endelgiaz goarnitu.

Ezein iaunek eztu nahi muthil gaixtoa eduki 
Ez pagatu soldatarik zerbizatu gaberik 
Iangoikua ari duzu hala hala gureki 
Gloriarik ez emanen hongi egin gaberik

Muthilek gure zerbizutan deramate urthia 
Soldata apphur bategatik harzen pena handia
Iangoikoak behar luke guk bezanbat balia 
Zerbizatu behar dugu emaitekoz gloria.

Ogirik eztakusat bilzen hazi erein gaberik 
Nork zer hazi erein bilzen dizi komunki 
Obra honak ukhenen du goalardona frangoki 
Bai etare bekhatuiak punizione segurki.

Zeren ieinkoa egun oroz ongi ari baizaigu 
Guk ere hala behar dugu harzaz unsa orhitu
Gure hatse eta fina hura dela pensatu
Goiz et arrats orhituki haren izena laudatu. 

		Arratsian

Arratsian ezitian gomendadi ieinkoari 
Eta othoi begirezan peril guzietarik 
Gero irazar adinian orhit adi bertarik 
Zenbait ere orazione erraitera debotki.

		Goizian

Albadagik ioan adi elizara goizian 
Ieinkoari han gomenda bere exe sainduian 
Han sarzian pensa ezak aizinian nor duian 
Norekila minzo izan han agoen artian.

		Ilherrian

Hilez unsa orhit adi ilherrian sarzian 
Hi nolako ziradela bizi ziren artian
Hek bezala hil behar duk eta ez iakin orduia
Othoi egik ieinkoari deien barkamenduia.

		Batheiarria

Elizara izanian so egik bateiarrira 
Pensa ezak han duiala rezebitu fedia 
Ieinkoaren grazia eta saluazeko bidia 
Hari egin albaiteza lehen ezaguzia.

		Gorpuz sainduia

Bertan gero so albaitegi non den gorpuz sainduia 
Pensa ezak hura dela hire saluazalia 
Adorezak debozionez eta galde grazia 
Azken finian eman diazan rezebize dignia.

		Kuruzea

Kruzifika ikhus eta orhit adi orduian
Nola izan redemitu haren odol sainduiaz
Hark erio haritu dik hiri leian bizia
Pensa ezak nola eman hari bere ordia.

		Andredona Maria

Andere hona den lekhura ailxa izak begiak 
Mundu oro eztakidik hura bezain balia 
Ieinkoaren hurranena hura diagok glorian 
Graziak oro bere eskuian nahi duien orduian.

O andere gloriosa eta ama eztia 
zutan dago bekhatoren speranza guzia 
Ni zugana niatorkezu bekhatore handia 
Arimaren saluazera zu zakiztan balia.

		Sainduier

Sainduier ere egin ezak heure ezaguzia
Singularki nortan baituk heure debozionia
Zein sainduren besta daten orhit egun berian
Eta noren izenetan fundatu den eliza
Orhituki othoi egin dakizkian balia

		Orazione igandeko

Miserikordiaz bethe ziraden iaun eztia 
Othoi enzun iazadazu neure orazionia 
Bizi nizan artian eta erioko phunduian 
zuk idazu othoi oso neure endelgamenduia 
Alteratu gabetarik zure fede sainduian 
Gauzen unsa egiteko neure azken finian.

Eta orduian zuk idazu indar eta gratia
Bekatuiez ukheiteko bide dudan doluia
Perfektuki egiteko neure konfesionia
Neure bekhatuiez oroz dudan barkhamenduia
Bai digneki errezebi zure gorpuz sainduia
Baietare behar diren berze sagramenduiak.

Etsai gaiza jinen baita tentazera orduian 
Nontik engana niroien bere arte guziaz 
Othoi iauna enguztazu lagun zure sainduiak 
Enetsaiak benzi enazan neure azken finian.

Ene arima orduian har othoi zure glorian 
Nola baita redemitu zure odol sainduiaz 
Eta nik han dakusadan zure begitartia 
Eta sainduieki lauda zure majestatia

Goiz etarrastz egiten duk buluz eta beztizia 
Gorpuzaren zerbizutan barazkari afaria 
Arimaren saluazeko ieinkoaren ohorian 
Ezaiala othoi neke gauza hoien egitia 
Egun oroz ezin bada aste oroz igandian 

Gure artian haur dakusat itsutarzum handia 
Nola dugun zerbizazen hanbat gure etsaia 
Iangoikua deskonozi gure saluazalia 
Eta orok ezaguzen dela bidegabia

Anhiz jendez miraz nago neure buruiaz lehenik 
Nola gauden mundu huneki hain borthizki iosirik 
Hanbat jende dakuskula hunek enganaturik 
Oranokoak igorritu oro buluzkorririk 
Eta eztute gerokoek hantik eskapazerik

Personoro hil denian hirur zathi egiten 
Gorpuzori ustelzera lur hozian egoizten 
Unharzuna ahaidiek bertan dute partizen 
Arima gaixoa dabilela norat ahal dagien 
Hain biaje bortizian konpainia faltazen.

Orhituki igandian behar dugu pensatu 
Zenbatetan egin dugun aste hartan bekatu 
Orhit eta ieinkoari barkhamendu eskatu 
Atorra nola arimere aste oroz garbitu.

Bi pundutan diagozu gure gauza guzia
Hongi egin badazagu segur parabizuia
Bekhatutan hil dadina bertan komdenatuia
Berze biderik ezin date hobenari begira.

Ehonere eztakusat bain laxo den arzainik 
Otsoa henzen eztuienik bere ardietarik
Gure arimaz kargo dugu iangoikuak emanik 
Nola gobernazen dugun batbederak so begi 
Kondu hersi behar dugu harzaz eman segurki 
Nori baitu bere odolaz karioki erosi 
Hala zinets eztazana dauke enganaturik.

Kontenplatu behar dugu pasione sainduia 
Eta sendi bihozian haren pena handia 
Nola zagoen kuruzian oro zauriz bethia 
Huin eskuiak izaturik eta buluzkorria

Ohoineki urkaturik nola gaizkigilia
Eta arhanzez koroaturik mundu ororen iabia 
Haren gorpuz prezioso eta delikatuia 
Gaizki eskarniaturik kta zathikatuia.

Elas orduian nola zagoen haren arima tristia 
Haren ama maitia eta mundu ororen habia 
Pena hetan ekusteaz bere seme maitia 
Eta hilzen begietan mundu ororen bizia.

Biozian diraustazu gertuz ama eztia 
zure orduko doloriak eta bihoz zauriak 
Begiez nola zenakusan zure iabe handia 
Orotarik lariola odol preziatuia 
Hek nigatik ziradela ari nuzu khonduia.

Orhit adi nola duian egin anhiz bekhatu
Heien kausaz meretsitu anhizetan hondatu
Bere miserikordiaz nola huien guardatu
Eta dolu ukhen baduk bertan oro barkhatu
Eta agian hik eginen bertan berriz bekhatu.

Orhit adi iengoikoaren majestate handiaz 
Zeruia lurra ixasoa daduzala eskuian
Saluazia damnazia erioa eta bizia 
Estendizen orotara haren potestatia 
Ezi eskapa bari ehor dauginian manuia.

Mundu honetan badirogu batak berzia engana 
Bana berzian egiatik batbedera ioanen da 
Nor nolako izan giren orduian ageriko da 
Egin erran pensatuiak ageriko guziak.

Orhit adi ieinkoaren iustizia handiaz 
Nola orok behar dugun eman khondu hersia 
Egin oroz rezebitu gure meretsituia 
Erioa dauginian baita haren mezuia.

Ordu hartan afer date hari apellazia 
Hark ehori eztemaio oren baten epphia 
Ezetare estimazen xipia ez handia 
Batbederak egarriko orduian bere hatsia.

Orduian zer eginen dut gaixo bekhataria 
Arartekoak faltaturen kontra iuje handia 
Abokazen eztakike ehork haren gortian 
Ogen oro publikoki agerturen orduian.

Elas othoi orok egin orai penitenzia 
Behar orduian eztukegu gero agian aizina 
Anhiz iende enganatu doa luzamenduiaz 
Seguraturik ehork eztu egun baten bizia.

Gu girade egun oroz herioaren azpian 
Behar dugu prest eduki gure gauza guzia 
Gure gauzez ordenatu oso giren artian 
Gero eztugun egiteko hezaz azken finian 
Arimaz aski egiteko badukegu orduian.

Pensa othoi nola gauden bi bideren erdian 
Salua bano damnazeko perileko punduian 
Ehor fida eztadila othoi banitatian 
Sainduiak eziraden sarthu banitatez glorian.

Elas othoi hunat beha bekhatore guzia 
Bekhatuiaz damnazen du iangoikuak munduia
Zeren hanbat bekatutan deramagu bizia 
Eta guhaurk gure faltaz galzen gure buruia.

Arzain orok bilzen ditu Irdiak arratsaldian 
Lekhu honerat eramaiten eguraldi gaizian 
Batbederak pensa beza arimaren gainian 
Nola saluaturen duen hura bere finian.

Bekhatorek ifernuian dute pena handia 
Pena handi izigarri ezein pausu gabia 
Sekulakoz egon behar hango sugar bizian 
zuhur denak hara eztohen egin penitenzia.

		Harmak erioaren kontra

Erioa iaugiten da guti uste denian
Eta agian ez emanen konfesione epphia
Hirur gauza albaditu ehork ere egiaz
Nola ere hil baitadi doha saluamenduian.

		Lehen egia

O iaun hona aitorzen dut bekhatore nizala 
Eta gaizki egitiaz ogen handi dudala 
Nik baizitut offensatu bide eztudan bezala 
Dolu dizit eta damu zure kontra eginaz.

		Bigarren egia

O iaun hona gogo dizit oren present honetan
Goardazeko bekhaturik bizi nizan artian
Othoi iauna zuk idazu indar eta grazia
Gogo honetan irauteko neure bizi guzian.

		Heren egia

O iaun hona gogo dizit garizuma denian 
Egiazki egiteko neure konfesionia 
Bai etare konplizeko didan penitenzia 
Othoi iauna zuk konfirma ene borondatia.

Eta hoiek egiazki ehork hala ezpaditu 
Albailiaki duda gabe ezin dateiela salbu 
Bere bekhatuiak oro baditu ere konfesatu 
Eta hala zinhets beza nahi eztenak enganatu.

Apezek ez apezpikuk ez etare aitasainduk 
Absoluazen halakoaren ezein bothererik eztu 
Iangoikua bethiere bihozera so diagozu 
Guhaurk bano segurago gure gogua diakutsu 
Gogua gabe hura baitan hizak oro afer tuzu

Regla ezak egun oroz onsa heure etxia 
Eure gauza guzietan emak dilijenzia 
Eta eure trabailuia duian penitenzia 
Iangoikua lauda ezak gauza ororen buruian.

Honekila albaiteza bethiere konuersa 
Gaixtoeki ezin aite gaizki bezi probexa 
Berzer egin eztazala nahi ezukeiena 
Ez etare falta ere hiaurk nahi duiana 
Lege honi segi bedi salbu nahi duiena.

		Hamar manamenduiak

Adorezak iangoiko bat onhestz oroz gainetik 
Haren izena ez iura kausa gabe banoki 
Igandiak eta bestak sanktifika debotki 
Aita eta ama ohora izak bizi izan luzeki 
Ehor erho eztazala ez etare gaizetsi 
Nork beria baiezila emazterik ez hunki 
Berzerena eztazala ebatsi ez eduki 
Fama gaizik eztemala lagunari falsuki
Berzen emazte alabak ez desira gaixtoki 
Ezetare unhasuna lekot bedi iustoki.

Manamenduiak hoiek dira iangoikuak emanik 
Hok begira dizagula salua giten hegatik.

		Iudizio jenerala

Iudizio jeneralaz nola orhit eztira 
Bekatutan bizi dira bethi bere aisira
Egun hartan gal ezkiten aizinetik begira 
Han orduian eztukegu ehork ere aizina 
Harzaz unsa orhitzia zuhurzia handi da

Arma arma mundu oro iudizio handira 
Zeru eta lur ororen kreadore handia 
Munduiaren iuiazera rigoroski heldu da 
Nola gauden apphaindurik bat bederak begira.

Manamendu igorten du mundu guzietarik
Jende oro bat dakion iosafaten bildurik
Ehonere ehorere eskapatu gaberik.
Zeru eta lur guzia daude ikharaturik.

Erioa manazen du ezein falta gaberik 
Hilak oro dakazela aizinera bizirik 
Hantik harat eztukela bothererik iagoitik 
Mundu oro iarriren da bi lekutan hersirik 
Glorian ezpa ifernuian ezta eskapazerik.

Manazen du ifernuia andi eta bortizki 
Han direnak igorizan luzamendu gaberik 
Arima eta gorpuzetan nahi tuiela ikusi 
Eta emanen daraiela zer baitute merezi.

Jende honak onsa pensa iuje hunen gainian 
Nola duien guzietan potestate handia 
Erioan ifernuian zeru eta lurrian 
Zeren dabil haren kontra bada bekhatoria.

Gure artian haur dakusat itsutarzun handia 
Nola dugun zerbizazen hanbat gure etsaia 
Iangoikoa deskonozi gure saluazalia 
Eta orok ezaguzen dela bidegabia.

Harren bier emanen du sentenzia pizuia 
Elgarreki pena diten ifernuko garrian 
Sekulako suian eta ezein pausu gabian 
Orok othoi onsa pensa zer den irabazia.

Egundano ezta izan ez izanen iagoitik 
Iudizio hain handirik ez etare borthizix 
Sortu eta sorzekoak hilez gero pizturik 
Orok hara behar dute eskusatu gaberik.

Anhiz gauza behar dira iudizio handian 
Iujeak duien potestate parte ororen gainian 
Demandantak erran dezan bere kausa egiaz 
Baietare defendentak bere defensionia 
Porogatu datenian nork dukeien zuzena 
Sentenziaz eman dezan iujiak nori beria.

Egun hartan iuje date mundu ororen iabia 
Baitu ororen gainian potestate handia 
Akusari bera date eta konzienzia 
Bekhatu oro publikoki ageriko orduian.

Bekhatoren kontra date orduian mundu guzia 
Zeren duten ofenditu haien kreazalia 
Ordu hartan ixil dauke triste bekhatoria 
Orotarik zerraturik daude pausu guziak.

Iuje iauna iraturik egonen da gainetik 
Irestera apphaindurik ifernuia azpitik 
Etsai gaiza akusazen ezkerreko aldetik 
Bekatuiak eskuinetik minzaturen publiki
Hire kontra heben gituk ihaurorrek eginik 
Gaizkienik kontra date konzienza barnetik.

Estalzeko ez izanen ehonere lekhurik 
Agerzera nork eginen ordu hartan bathirik 
Mundu oro egonen da haien kontra Iarririk 
Sainduak ere ordu hartan oro egonen ixilik 
Iujeak ere ez enzunen ezein ere othoik 
Egun harzaz orhit giten othoi hara gaberik.

Non dirate egun hartan hebengo iaun erregiak
Duke konde markes zaldun eta berze iaun nobliak 
Eta haien armadako gizon sendoen balentiak 
ordu hartan baliako guti haien potenziak.

Iurista eta theologo poeta eta doktoriak 
Prokurador aduokatu iuje eta notariak 
Ordu hartan ageriko klarki haien maliziak 
Eta guti baliako kautela eta parleriak.

Aitasaindu kardenale apphez eta prelatuiak 
Berez eta ardioroz eman behar han konduia 
Egun hartan handiena izanen da erratuia 
Eta bardin iuiaturen bandia eta xipia.

Afer date egun hartan hari apellazia 
Ehonere eztazagu iaunik bere gainian 
Malizia gaizi zaika eta maite egia 
Elas othoi orok egin orai penitenzia 
Egun hartan gero eztugun egiteko handia.

Seinaliak jinen dira aizinetik tristerik 
Elementak ebiliren oro tribulaturik 
Iguzkia ilhargia odoletan ezinik 
Ixasoa samurturik goiti eta beheiti 
Hango arrainak iziturik ebiliren ialgirik.

Eta lurra izigarri oro ikharaturik
zuhamuiek dakartela odolezko izerdi 
Tenpestatez igorziriz aire oro samurrik 
Mendi eta harri oro elgar zatikaturik 
Mundu oro iarriren da suiak arrasaturik.

Iuje iaunak manaturen bera iaugin gaberik 
Gauza oro tsahu dezan behin suiak lehenik 
Satsu eta kirats oro dohen mundu guzitik 
Eta hala iarriren da lur guzia errerik.

Tronpeta da minzaturen munduguzietarik 
Hilak oro iaiki huna zuien hobietarik
Arima eta gorpuzetan oro bertan pizturik 
Orok hara behar dugu eskusatu gaberik.

Iustu oro iganen da hertan goiti airian 
Eta egonen eskoinetik iujearen aldean
Bekatoreak dolorezki sugarrian lurrian
Hariketa danzuteno sentenzia gainian.

Dagoenian jende oro aizinian bildurik 
Iauginen da rigoroski sainduieki zerutik 
Iosafaten egonen da airian gora iarririk 
Bekatorer eginen du arrangura handirik 
Haren hizak ezarriren oro erdiraturik.

Hartu nahi zuienian pasione saindua 
Haren kontra jin zenian armaturik jendia 
Hiz huts batez iziturik egozitu lurrian 
Iuiazera dauginian majestate handian 
Nola eztu lotsaturen ordu hartan munduia.

Erranen du bekatorer dolorezki orduian 
Nizaz ezineten orhit bizi zinetenian 
Hanbat ongi nik eginik zuier zuien mendian 
Esker honbat ukhen eztut zuieganik bizian.

Zer ere hon baituzuie oro dira eniak 
Gorpuz eta hon guziak baietare arimak 
zuiendako egin ditut lurra eta zeruiak 
Iguzkia ilhargia eta fruktu guziak.

Suiak bero hurak tsahu hats harzeko airia 
Ainguruiak zuien goarda ararteko sainduiak
zuiegatik ezarri dut gero neure bizia 
Hoiegatik orogatik zer da zuien pagia.

Ikusirik anhizetan beharrian pobria 
Eri gose egarria eta buluzkorria 
Ene izenian anhizetan galdeginik limosna 
zuiek ukhen baituzuie hezaz guti ansia.

Bai erhoki konplazitu ene kontra etsaia 
Demonio haragia baietare munduia 
Orai dela zuiendako maradizionia 
Ifernuko suia eta iagoitiko nekia 
Eta zuien konpainia demonio guzia.

Ezta anhiz luzaturen etsekuzionia 
Bertan date irekiren lurra oren berian
Su hareki iretsiren oro bere barnian 
Haur izanen bekatoren undar irabazia.

Elas nola izanen den heben damu handia 
Damu handi izigarri remedio gabia 
Hanbat iende sekulakoz damnaturen denian 
O iaun huna zuk gizazu othoi hantik begira.

Beretara izuliren ditu gero begiak 
Goazen oro elgarreki ene adiskidiak 
Bethi eta sekulakoz gauden ene glorian 
Desir oro konpliturik alegria handian.

Hantik harat ezta izanen bi erretatu baiezi 
Damnatuiak ifernuian bethi dolorereki
Saluatuiak ieinkoareki bethi alegeraki 
Iangoikuak dagiela gure partia hoieki.

Zeruia ezta ebiliren hantik harat iagoitik 
Iguzkia egonen da orienten geldirik 
Ilhargia ozidenten begiz begi iarririk 
Egun honek iraunen du eben eta iagoitik 
Alabana ez izanen heben gauza bizirik.

O iaun hona zu zirade gure kreazalia 
Bekatore bagirere oro gira zuriak 
Gure faltaz gal eztadin othoi zure egina 
Bekaturik garbizazu othoi gure arimak.

Baldin erideiten bada gutan falta handia
Are duzu handiago zutan pietatia 
zuretarik giren othoi egiguzu grazia 
zure ama anderia dakigula balia. 

		Orazionia

Abe maria anderia grazia oroz bethia 
Ieinkoaren ama birjen berak ordenatuia 
Zeru eta lur ororen erregina dignia 
Bekhatoren aduokata eta konfortaria. 

Ni zugana niatorkezu bekatore handia 
Karioki othoizera zu zakiztan balia 
Digne ezpaniz aipazera zure izen sainduia 
Ez jitera aizinera zeren bainiz satsuia. 

Miserikordiaz bethe ziren andere handia 
Enazazula othoi iraiz eta ez menosprezia
zuk gibela badidazu elas ama eztia 
Ordu hartan diakusazut galdu neure buruia.

Hanbat nuzu gauza orotan ni berthute gabia 
Oren oroz bekatutan nabilena galduia 
Eta bethi erratiua nola ardi itsuia 
Mundu hunek haragiak bethi enganatuia.

Zu baizira grazia ororen ama eta iturburuia 
Berthute eta hon guzien thesorera handia 
Egundano bekatutan makulatu gabia 
Berthutetan segizeko egidazu grazia.

Zutan dago bekatoren remedio guzia 
Speranza osagarri eta saluamenduia 
zuk gibela demazuna nola baita galduia 
zure gomenduian dena halaber da salbuia.

Ieinkoak zuri eman dizi potestate handia
Haren ama ziren gero ama ere maitia
Zeru eta lur orotan duzun hanbat balia
Zer zuk galde baitagizu den konplitu guzia.

Eta zure eskutik duten berze orok grazia 
Eta salua zuk dezazun zuri gomendatuia 
O andere exzelente ezein pare gabia 
Saluatuietarik nizan egidazu grazia.

Zuri gomendazen nuzu hila eta bizia
Neure gorpuz eta arima eta dudan guzia
Othoi behar orduietan ku zakizat balia 
Eta othoi zuk goberna ene bizi guzia. 

Eta irabaz ieinkoaganik indar eta grazia 
Bekatuiez egiteko unsa penitenzia 
Eta gero berthutetan deramadan bizia 
Eta egin gauza orotan haren borondatia. 

Begira othoi meskabutik ene gorpuz pobria 
Bekatutan hil eznadin egidazu grazia 
Sekulakos damnaturik enoian galduia 
Bana zure eskutik dudan saluazeko bidia. 

Eta gero dauginian ene eriozia 
Arimaren partizeko oren izigarria
Ordu hartan behar baitut eman kondu hersia 
Egin oroz rezebitu neure meretsituia.

Eta ez iakin lehen gaoian non daten ostatuia 
Ez etare zu ezpazira nor dakidan balia 
Ordu hartan hel zakizat othoi ama eztia 
Ararteko leial eta neure aiutaria.

Othoi zure gomenduian har arima tristia 
Ordu hartan io eztezan ifernuko bidia 
zure seme iaunareki egidazu bakia 
Bekatuiak barkhaturik didan parabizuia

Eta nik han dakusadan zure begitartia
Eta sainduieki lauda haren majestatia
zeren unsa orhit ziten nizaz ama eztia
Gogo honez erranen dut zuri abe maria.
Orazione haur derrana andredona maria
othoi gomendatu duzun bila eta bizia.

__________

AMOROSEN GAZTIGIA 

Berzek berzerik gogoan eta nik andredona maria 
Andre bona dakigula guzior othoi balia 

Amorosak nahi nuke honat beha balite 
Hon lizaten gaztigurik agian enzun liroite 
Amore bat hautazeko konseilu bat nekeie 
Balinetan sekulakoz gogoan sar balekie. 

Nihaurk ere ukhen dizit zeinbait ere amore
Bana bantik eztut ukhen probexurik batere
Anhiz pena arima gal hanera eta neuriere
Amoretan plazer baten mila dira dolore.

Amoretan othe date leial denik batere 
Hiz ederrez ezpa ioiaz mutha eztadin huraere 
Hoben uste duienori anhizetan traidore 
Hobena date gaizenik arimaren berere

Bekhatuzko amoria bethi date traidore 
Erioa dauginian egia zogeri date 
Hartu duten plazer oro orduian iragan date 
Bekatuia geldizen da penazeko gero ere 
Anhiz plazer ukhen badu anhiz behar dolore.

Amore bat nahi nuke liadutanik egia 
Bizi eta hilez gero hain lakidan balia 
Zerbizatu nahi nuke halakoa bizian 
Heben labur bizia da iagoitikoz berzia.

Mundu oro iraganik ez eriden berzerik 
Ieinkoaren ama hona grazia oroz betherik 
Haren amore izateko ezta ehor dignerik 
Unsa zerbiza dazagun maite gitu bertarik.

Amoriak bano dira harzaz berze guziak 
Behar handien denian faltaturen berziak 
Uste bano lehen gira hilzen bekhatoriak 
Hark aiuta ezpagiza nola giren galduiak.

Andre hona har dazagun orok gure amore 
Berze oro uzi eta egin hari ohore 
Hala egin badazagu ohoratu girate. 
Berzegatik hura gabe oro galdu girade.

Ieinkoaz landan mundu orok eztu hanbat balia 
Zeruia lurra ixasoa haren peko guzia 
Orotara hedazen du behar bada eskuia 
Bera handi izan arren preziazen xipia 
Halakoa uzi eta non dukegu berzia.

Berze amoreak baten bezi eztirade perestu 
Nork beria berziari eztu nahi partitu 
Ama birjen gloriosa hanbat bada konplitu 
Ororenzat bera baita leial dela abastu.

Amorosek badagite behin bere nahia 
Handiago jiten zaie berze nahikaria 
Ezi ukhen behinere bere konplimenduia 
Bethi peitu deramate bere mende guzia 
Emazte eta gizon orok har amore maria 
Eta orori baitekegu berak konplimenduia.

Andre honak ukhen dizi ederretan grazia 
Ehork hura gaixteriaz ezin lezan inbia 
Bana bistaz hilzen zuien nahikari satsuia 
Figuraren ekhustiaz dakikezu egia.

Ixasoan hur guzia zeruietan izarra 
Oihanetan izalori lur guzian belharra 
Egunari iguzkia gau belzari ilhuna 
Lehen faltaturen dira ezi hura gugana 
Balinetan egiazki gu bagaude hargana.

Zeren bada erho gira gaixo bekhatariak 
Andre leial honegana goazen othoi guziak 
Elas othoi aribira berze amore falsuiak 
Harekila segur dugu behar dugun guzia.

Elas amoros gaixoa hire enganatuia 
Erhogoatan badaramak eure mende guzia 
Ene andere graziosa ezpadakik balia 
Bai bizian bai hilian bethi oha galduia.

Denbora duian artian egik ahal hongia 
Erioa dauginian miraz dukek orduia 
Orduian ere nahi baduk onsa ialgi dagia
Onsa hari gomendadi nik diosat egia
Finian ere eztik uzten hark galzera beria
Orduian ere bere eskuian dik grazia guzia.

Mundu honek anhiz jende enganatu darama 
Iagoitikoz bizi ustez haren sehi dabilza 
Guti uste duienian ehor uzi darama 
Erho iokhatuia date hartan fida dadina.

Nihaur ere ebili niz anhizetan erhorik 
Gaoaz eta egunaz ere hozik eta berorik 
Loa galdu pena aski bana ez arimagatik 
Orai oro nahi nuke liren ieinkoagatik.

Ni bezala anhiz duzu halakorik munduian 
Mende oro dohatenik bethi banaglorian 
Ohart giten buruiari denbora den artian 
Andre honak har gizake gomendutan agian 
Hanbat bada graziosa ama ororen gainian 
Jin dadinik eztu uzten hartu gabe grazian

Kulpa gabe ehor ezta haur da segur egia 
Bekhatuiaz damnazen du iangoikoak munduia 
Bekhaturik ezta izan zutan andre handia 
Ararteko zakizkula digun barkhamenduia.

Bekatoren saluazeko ieinkoak egin zinduzen 
Bere buruia egin dizi iuje iustiziaren
zu miserikordiaren refujio zinaden 
Nola berak iustizian ezin salua lizake 
zure miserikordiaz remedia litezen 
Balinetan egiazki zugana jin balite.

Egundano ezta izan ez izanen iagoitik 
Bekhatore hain andirik ezetare satsurik 
Bere bidian iaugin bada zuri gomendaturik 
Ukhen eztuien barkhamendu zure amorekatik
Ez galdu da ez galduren zure gomendukorik 
zuri gomendazen gira bilik eta bizirik.

Berze emaztiak ama dira zenbait haurto xipiren 
Eta gero obororik punzela ezin dirate 
zu anderia ama zira birjinarik ieinkoaren 
Eta geroz erregina zeru eta lurraren.

Ieinkoa iaun den gauza ororen zu zirade andere
Arrazoin da mundu orok dagien zuri ohore 
Ezi hala ari zauku Ihesu kristo bera ere 
zuk bezanbat dignitate mundu orok eztuke.

O anderia ezin date ehor zure bardinik 
Gainekorik zuk eztuzu ieinko beraz berzerik 
Ieinko ezten berze oro dago zure azpitik 
Ieinkoaren ama zira mundu oroz gainetik.

Mundu orok eztu egin zuk bezanbat hargatik
Orogatik bano oboro hark ere daidi zugatik
Bere ama ezin uzi obeditu gaberik 
Othoi grazia egiguzu giren zuienetarik.

Unsa zuk har banenzazu gomendutan gogotik 
Ezin damna naindeiela zinesten dut segurki 
Anhiz begiratu duzu galduren zenetarik 
Niri ere hel zakizat othoi galdu gaberik.

Ehonere gaizik ezta zuk khen eztirozunik 
Ez etare hontasunik zure eskuian eztenik 
Denbora eta lekhu orotan ezin duda gaberik 
Graziak oro zure eskuian iangoikoak emanik.

Nahi duiena hala duke amak semiaganik
Seme honak anhiz daidi amaren amorekatik 
Gure natura haritu du zutan amoraturik 
Iangoikoa ezarri duzu gure anaieturik.

Haren eta gure ororen ama zira dignerik 
Amak eztu sofrizeko semen artian gerlarik 
Samurturik badakutsu gure gaizkiegatik 
Ororen ama zira eta bake gizaku bertarik.

Orai egiten diraden gaizki handiegatik
Ieinkoak ondatu zukeien lur guzia engoitik
Balinetan zu ezpazina ararteko gugatik
Oro soszengazen gitu zure othoiegatik

Gu gaixtoak izan arren ezten zutan faltarik
Fin honera hel gizazu giren salbuietarik.

Ama eztia nik badagit zure kontra faltarik
zuk gaztiga eta dreza nazazu othoi bertarik 
Elas norat ihes naidi zu neure ama uzirik 
Neuretako eztazagut zu nolako amarik.

__________

EMAZTEN FABORE

Emaztiak ez gaiz erran ene amorekatik
Gizonek uzi balizate elaidite faltarik.

Anhiz gizon ari bada andrez gaizki erraiten
Arhizki eta desoneski baitituzte aipazen
Ixilika egoitia ederrago lizate
Andrek gizoneki bezi hutsik ezin daidite.

Zuhur gutik andregatik gaizki erran diroite 
Haiez hongi erraitea onestago lizate 
Emazteak zerengatik gaiz erranen dirate 
Handi eta xipi oro haietarik girade.

Balentia sinplea da andren gaiz erraitea 
Bat gaiz erran nahi badu oro bardin sarzea 
Ixil ladin nahi nuke halako den guzia
Damu gaizik emazteak hari eman dithia

Andren gaiz erraile orok bear luke pensatu 
Bera eta berze oro nontik ginaden sorthu 
Ama emazte luien ala ez nahi nuke galdatu 
Amagatik andre oro behar luke goratu

Gizonaren probexuko emaztia bethi da 
Oro behin haietarik sorzen gira mundura 
Sorthu eta hil ginate hark haz ezpaginiza 
Haziz gero egun oroz behar haren aiuta.

Haren eskuz osoan behar soinera eta iatera 
Eri denian andre gabe galdu gizon egurra
Hil badadi hura nola nor doake gainera
Ordu oroz behar tugu ezta heben zer duda

Emazterik ezten lekuian eztakusat plazerik 
Ez gizona ez exia behinere tsahurik 
Exian den gauza oro gaizki erreglaturik 
Parabizuian nahi enuke emazterik ezpaliz.

Emaztiak eztut enzun lehen gizona iaukirik
Bana gizonak emaztia bethiere lehenik
Gaixteria ialgiten da bethi gizonetarik
Zeren bada daraukate emaztiari hogenik.

Bertuteak behar luke gizonetan handiago 
Emaztetan nik dakusat hongiz ere gehiago 
Mila gizon gazxtorik da emazte batendako
Gizon baten mila andre bere fedean dago.

Hek gizoner beha balite elizate bat honik 
Eztiroute deuskai denik uzi iauki gaberik 
Bana anhiz emazte da eskapazen zaienik 
Anderetan zeren baita bertutea hobenik.

Nik eztanzut emaztiak borxaturik gizona 
Bana bera zoraturik andriari darraika 
Zenbait andre hel baledi oneriztez hargana 
Zein gizonek andriari emaiten du ogena.

Ieinkoak emaztea maite mundu oroz gainetik
Zerutika iaitsi zedin harzaz amoraturik
Emaztiak ezarri du gure anaieturik
Andre oro laudazeko haren amorekatik.

Irudi zait emaztia dela gauza eztia 
Donario guzietan guziz gauza emia 
Gaoaz eta egunaz ere badu plazer handia 
Harzaz gaizki erraitia bilania handia.

Munduian ezta gauzarik hain eder ez plazentik 
Nola emaztia gizonaren petik buluzkorririk
Beso biak zabaldurik dago errendaturik
Gizonorrek dagiela harzaz nahi duienik.

Io badeza dardoaz ere gorpuzaren erditik 
Ainguruiak bano oboro ez larrake gaizkirik 
Bana dardoa ematurik zauriere sendoturik 
Bere graziaz ezarteintu elgarreki baketurik.

Nor da gizon modorroa harzaz orhit eztena 
Eta gero halakoa gaizerraiten duiena
Ezta gizon naturazko hala egiten duiena
Zeren eztu ezaguzen hala hongi egina.

__________

EZKONDUIEN KOPLAK

Iangoikoa edetazu berzerena gogotik 
Bera kaptiba da eta ni gathibu hargatik.

Ni gathibu nadukana kaptiba da berzeren 
Ene dixak hala egin du ni gathibu bigaren 
Gogo honez ikaneniz bizi baniz bataren 
Bana borxaz baiezila ez iagoitik berziaren.

Berzerena har dazanak beretako amore 
Oborotan ukhenen du plazer bano dolore
Bazarriak bekhan eta beldurreki dirate 
Guti uste dutenian gaiza bertan sor daite.

Honestea berzerena erhogoa handi da 
Plazer baten ukhenen du anhiz malenkonia 
Begiez ikus ezin minza han dakusat nekia 
Beriareki dazanian enetako aizia.

Perileki baiezila ezin noake hargana 
Eta agian, hark orduian ezpaituke aizina 
Badu ere beldur date bertan doha harzara 
Nik nahien dudanian berzex besoan daraza.

Alhor hartan hel badakit ereitera hazia
Eta ene bada ere lastoa eta bihia
Ez bat ori ahal duket ezetare berzia 
Lan eginaz esker gaixto galdu irabazia 
Berzerenzat geldizen da ene zuzenbidia 
Agian gero alabareki ezkonduko semia.

Amoria ehork ere eztu nahi partitu 
Nik eztakit berziak bana ni ari niz bekhatu
Beriareki ekhustiaz hain hain noha penatu
Hek dostetan ni neketan orduian errabiatu

Jelosiak eztizaket nik gaiz erran sekulan 
Maite nuiena nahi enuke ehork hunki liazadan 
Berzerenaz izanuzu amoros lekhu batetan 
Beriagana jelosturik desesperazer ninzan.

Amoria ezin zenzuz ezin daite goberna 
Anhizetan honesten du guti behar duiena
Arnoak bano gaizkiago ordi diro persona
Sarri estaka berant laxa hark hazeman dezana.

Amoria itsu da eta eztazagu zuzena 
Eztu uste berzerik dela lekot maite duiena 
Suiak bano gaizkiago erra diro gizona 
Ixasoak ez iraungi eraxeki dadina.

__________

AMOROS SEKRETUGI DENA

Andre eder jentil batek bihoza deraut ebatsi 
Harzaz orhit nadinian deusere ezin iretsi 
Nik hura nola nahi nuke hark banenza onhetsi 
Ezin benturatuz nago beldur dakion gaizi.

Mirail bat nik ahal banu hala luien donoa
Neure gogoa nerakutson sekretuki han barna
Han berian nik nakusen harena ere nigana 
Hutsik ezin egin nezan behinere hargana.

Ene gaizki penazeko hain ederrik sortu zen 
Gaoaz eta egunaz ere gaizki nizi penazen 
Harekila bat banadi bihoza zait harrizen 
Neure penen erraitera are eniz ausarzen.

Ene gogoa baliaki maite bide ninduke 
Ni errege balin baninz erregina lizate 
Hura hala nahi baliz elgarreki ginate
Haren baurrak eta eniak aurride oso lirate.

Balinetan nik banerro hari neure bihoza 
Eta gero balin balit respuesta bortiza 
Dardoak bano lehen liro erdira ene bihoza 
Duda gabe eror nainde han berian hilhoza

Artizarrak berzetarik abantailla darama 
Halaber da anderetan ni penazen nuiena 
Hanbat da eder eta jentil harzaz erho narama
zori honian sortu date haren besoan dazana.

Ene gogoa nola baita zuzen iarri hargana 
Harenere iangoikoak dakarrela nigana 
Ene pena sar dakion bihozian barrena 
Gogo hunez egin dazan desirazen dudana

__________

AMOROSEN PARTIZIA

Parti albanengidio hark ezluke parerik
Alabana nik eztizit hain hon derizadanik.

Amore bat onhetsi dut guziz soberatuki
Ene arima eta bihoza iosi dira hareki
Haren irudi ederrori begietan ehoki 
Harzaz orhit nadinian bihoza doat ebaki.

Nik hargana hanbat dizit amorio handia 
Harekila egoitiaz ezpaneinde enoia 
Harganiko partizia ene eihargarria 
Berriz ikus dirodano bethi malenkonia.

Elas ene amoria nola nuzun penazen 
zurekila ezin bathuz bihozian errazen
Ene gaizki penazeko segur sorthu zinaden 
Penak oro hon lirate zu bazina orhizen.

Minzazeko zurekila gau bat nahi nikezi 
Hilabete konpliturik hura luza baledi 
Arranguren khondazeko asti nuien frangoki 
Ezeinere beldur gabe egoiteko zureki.

Orai porogazen dizit dakitenen errana 
Ehork uzi eztazala eskuietan duiena 
Elas izul albaneza iragan den denbora 
Segur orai enikezi dudan gogoan beharra

Denbora hartan ohi nizin nik zugatik dolore
Orai aldiz zure faltaz muthatu niz ni ere
Malenkonia ezitela badukhezu amore
Bana ordu bazinduke zenzazeko zuk ere.

Badakizu dolorian partaide niz ni ere 
Eta zure muthazeko ez ogenik batere 
Neure gaizki penazeko har zinzadan amore 
Iagoitikoz ukhenen dut nik zugatik dolore.

__________

AMOROS JELOSIA

Beti penaz izatia gaiz da ene amore
Beti ere behar duta nik zugatik dolore.

Amore bat ukhen dizit miragarri jentilik 
Harekila ninzanian enuien nik faltarik 
Nik iagoitik ezin nuke hura bezain maiterik 
Haren minez orai nago ezin hilez bizirik.

Nork baitere amoria niri daraut muthatu
Nik eztakit zer den bana estamendu berri du
Ohi nola aspaldian nahi ezait minzatu
Zerk andere han tuduien behar dizit galdatu.

Sekretuki behar dizit harekila minzatu
Ordu hartan iagoitikoz etsai ezpa baketu
Niri unsa ezpadagit behar dizit pintatu
Ene buruia ziaidazu harendako abastu.

Amoria nor izan da gure bion artian 
Muthaturik bazabilza ia aspaldi handian 
Nik zugana dakidala faltatu eztut bizian 
Biok behin sekretuki nonbait minza gitian.

Ehonere eztakusat nihaur bezain erhorik
Nik norgatik pena baitut hark ene eztu axolik 
zuhur baninz baninzande ni ere hura gaberik 
Alabana ezin uzi behin ere gogotik.

Jende honak bihoza daut bethiere nigarrez 
Neure amore xotiltua galdu dudan beldurrez 
Gaoaz lorik ezin daidit haren gogoan beharrez 
Gogoan behar handi dizit bethe nnien adarrez.

Iangoikoa edetazu amoria gogotik 
Eta haren irudia ene begietarik 
Hark nigana eztaduka unsa leialdaterik 
Ni ere elikatureniz orai hura gaberik 
Saroia da lohitu eta eztut haren beharrik 
Nahi badut ukhenen dut orai ere berririk.

__________

POTAREN GALDAZIA

Andria ieinkoak drugazula orai berdi girade 
Ni errege balin baninz erregina zinate 
Pot bat othoi egidazu ezaizula herabe 
Nik zugatik dudan penek hura meretsi dute.

Eia borrat apartadi nor uste duk nizala
Horlako bat eztuk uste nik ikusi dudala
Horrelako hiz gaixtorik niri eztarradala 
Berzer erran albaitiza enuk uste duiana

Andre gaixtoa bazinade nik eznaidi kondurik 
Ziren zirena baizira zuzaz pena dizit nik 
Ene ustian eztut erran desonesta den gauzarik 
Pot bat niri eginagatik ezinduke laidorik,

Hire potak baziakiat berze gauza nahi dik
Anderia azti zira nihaurk erran gaberik
Bada uzi albainenzak ni holakoz ixilik
Horrein gaiz ziraden gero eginen dut berzerik.

Bizi nizan egunetan bada ezitut uziren 
Nik zer orai nahi baitut heben duzu eginen 
Uste diat eskuiarki ezizala burlazen 
Gizon hunek orai nuia heben laidoz beteren
Eiagora nik zer daidit zaude ixilik hanbaten

Etai lelo ribai lelo pota franko berzia bego 
Andria minza albaizinde berze aldian emiago.

__________

AMOREZ ERREKERIZIA

Benedika fortuna ala enkontru hona
Orai begietan dizit desirazen nuiena.

Ene maite maitena egidazu zuzena 
Ioan duzuna ekhardazu ezpa eman ordaina

Nik dakidan gauzarik eztadukat zurerik 
Lotsaturik iarri nuzu ezpaitakit zegatik.

Eztuzula beldurrik eztukezu perilik 
Gure auzian ezta izanen zuhaur bezi iuierik.

Eztut egin gaizkirik ukheiteko perilik 
Ez etare zerengatik behar dudan auzirik.

Bada neure maitia nik diotsut egia 
Arrobatu nuzu eta balia bekit neuria.

Ni enuzu ohoina arrobazer nizana 
Orai othoi enadila ogen gabe difama.

Enetako ohoin zira ohoin ere handi zira
Nik beharren nuien gauza daramazu zurekila.

Ni enuzu iakintsu klarki erran ezazu 
Ehork unsa adi zizan nahi balin baduzu.

Gizonak duien maitena bai etare hobena 
Bihozeko pausuia du eta bere lo huna.

Orai lorik ezin daidit bihozian ez pausurik 
Haiek biak galdu ditut amoria nik zugatik.

Unsa pensa badezazu gaizki arrobatu nuzu
zor handian zaude eta othoi unsa egidazu.

Galdu balin badituzu zeren ogen derautazu 
Nik dakidan lekhutarik ni baitara eztituzu

Orai egun batetan zenaudela pensetan 
Hanbat zuzaz amoratu geroz nuzu penatan.

Horla erraitia errax duzu erho bozen badakizu 
zure pena diozunok nonbait handi bideituzu.

Hanbatere handi tuzu ezin erran nizakezu
Egiara baziniaki urrikari nangidizu.

Penak handi badituzu axeterrik aski duzu 
Sarri sendoturen zira larruiori oso duzu.

Zauri baninz larruian bada axeter herrian 
Ene mina sendo ezliro zuk baiezi bizian.

Zure irudi ederrak eta maina jentilak 
Gaizkiago zauri nizi ezi dardo zorrozak.

Bihozian zauri nuzu eta gathibatu nuzu 
Amoretan har nazazu nik dudana zure duzu.

Ametsetan agerritan ni kugatik doloretan
Hiz bat honik erradazu hil eznadin othoi bertan.

Zer nahi duzu darradan gauka horren gainian.
Mi nolakorik aski duzu berzerik ere herrian.

Berze oroz gainetik hanbat maite zitut nik 
Mundu oro uzi niro zure amorekatik.

Albanerra egia nik dut pena handia 
Sekretuki minza giten biok othoi maitia.

__________

AMOROSEN DISPUTA

Uztazu hurtanzera amore maite 
Orai partizeko damu ginate. 

Amoriak othoi parti gitezen 
Jendiak diradela hasi bekhaizen 
Laidok hartu gabe geldi gitezen 
Jendek irrigarri gerta ezkiten. 

Elas amoria ene galduia
Iamas zurekila enainde enoia
Bizirik partizia pena handia
Honein sarri uzi nahi nuzuia.

Nihaurk ere gerthuz maite bazitut 
Onerizte gabez uzten ezitut 
Bana ieinkoaren nuzu beldurtu 
Sobera digizi egin bekhatu.

Orano amorea gazte gituzu 
Ieinkuaz orhizeko lekhu diguzu 
Are elgarreki behar diguzu
Orai partizeko damu gituzu.

Bekatu honetan hilen bagina 
Damnatu lukezu ene arima 
Ezitela engoitik nitan engana 
Niri phorogurik eztidazula.

Zineste bat dizit gogoan honela 
Nik nola dadukat amore zugana 
Ieinkoari ere eder zaikala 
Hargatik gaizetsi ezkizakela.

Horlako lausenguz uzi nazazu 
Nola erhoturik narabilazu 
Othoi zenizauzu niri euztazu 
Ene gogoa unsa eztakusazu.

Nola diostazu horlako hiza 
Bethi dadukazu tema borthiza 
Ioan daraudazu lehen bihoza 
Gero gathibatu neure gorpuza.

Horlazeko eranzutez uzi nazazu 
Geldi bazinite nahi nikezu
Gure exian ohart badakizkigu
Biok iagoitikos galdu gituzu.

Jendiak so daudia bethi gugana 
Nihaurk sekretuki nator zugana 
zuhaurk dakikezu noiz den aizina 
Neke ezaizula jitia nigana.

Pixer ebilia hautsi diohazu 
zuk ni laido handiz betheren nuzu 
Othoi zenizaizu niri uztazu 
Nizaz atseginik ezin dukezu.

Amore maitia diotsut egia 
zutan diagozu ene bizia
Nahiago dizit zure ikhustia
Ezi neuretako herri guzia.

Horlako lausenguz uzi nazazu 
Ixil bazinite nahi nikezu 
Ieinkoaz orhizeko ordu lukezu 
Berzerik har ezazu niri uztazu.

Ieinko beldurturik iarri ziraia 
Halaz despeditu nahi nuzuia 
Hebetik ioan gabe ene buruia 
Egin behar duzu ene nahia.

Orai nahi nuzuia heben borxatu
Aldi honetan othoi uzi nazazu
Berze aldi batez jinen nizaizu
Nahi duzunori orduian daidizu.

Haraizinakorik duzu errana 
Uzi dazanorrek eskuian duiena 
Nahi duienian eztukeiela 
Hizak hari bira dugun egina.

Orai egin duzu nahi duzuna 
Eman darautazu ahalgeizuna 
Maradikazen dut neure fortuna 
Zeren jin bainendin egun zugana.

Amore ezitela othoi despara 
Honat begitartez izul zakizat 
Ni baitan dukezu adiskide bat 
Balia dikezit senhar gaixto bat.

__________

ORDU GAIZAREKI HORRAT ZAKIZAT

Orai behar dugia konkista berri 
Eztei iraganez gomitu handi 
Hanbat ezirade andere larri 
Meretsi duzuna narzake sarri.

__________

AMORE GOGORRAREN DESPITA

Andre eder jentil batez hautatu zait begia
Herri orotan gauza oroz eztu bere paria
Othoize bat banegion larradala egia
Biderikan lizatenez ninzan haren grazian

Respostuia eman deraut luzamendu gaberik 
Kortesiaz hon derizut nik zuri hain segurki 
Berzerik nitan eztukezu abisazen zitut nik 
Gazte zoroa nizan arren enukezu hargatik.

Zu gaztia bazirere adimendu hon duzu 
Nik zugatik dudan pena othoi sendi ezazu 
zuretako har nazazu bizi nahi banuzu 
Ni zugatik hil banadi kargu handi dukezu.

Ohoria galzen dela plazergitia gaiz duzu 
Niri horla erraitia zuri eman eztuzu 
Gaixteria egitia laido dela dakizu 
Ni erhoa zu iakintsu beha enakidizu.

Zuhaur nahi bazirade ni segretu nukezu
Gure arteko amoria ehork eziakikezu
Sekretuki minzazeko othoi bide idazu
Enekila minzaziaz gaizik ezin dukezu.

Gaizki egin dadinian jendek sarri dakite 
Ene gaizki egitiaz enek laido lukeite 
zu eta ni elgarreki unsa ezin ginate 
zaude ixilik zoaz horrat eta hobe baitate.

Hiz horrezaz erdiratu deraudazu bihoza 
Nik zugatik dudan pena hanbat ere handi da
zuzaz beraz ezpanadi orai bertan konsola
Ene arima ialgiren da falta gabe kanpora.

Arimaren ialgitia neke bandia duzu 
Orai duzun penegatik zuria egonen duzu 
Horrelako banitatez niri segur uztazu 
Probexurik eztukezu eta zinhets nazazu.

Zurekila gaizki baniz nola bizi ninzande 
Ene bihoz eta arima zurekila dirade
Bihoz eta arima gabe ehor ezin lizate
zu eta ni elgarreki unsa ahal ginate

Iauna gertuz hik dadukat porfidia handia 
Ixil endin nahi nikek ala ene fedia 
Hiz gutitan adi ezak nahi baduk egia 
Hiretako eztiadukat gertuz neure buruia.

Hori horla lizatela nizin neure beldurra 
Andriak hon derizanari ezpadaki mesura 
Ni lehenik eta gero amoros oro galdu da 
Nik zuri hon baderikut gaizzi eztakizula

Egundano izan daia ni bai dixatakorik 
Ni amoriak enu maite nik hura ezin gaizetsi 
Uste dizit narraiola ezin dukedanari 
Zeren bada hon derizat hon ezteriztanari.

Iangoikoa mutha ezak othoi ene bihoza 
Amoriaren hark bezala nik eztudan axola 
Borxaz ere gaizki bano hongi egitia hobe da 
Nihaurk ere uziren dut hon ezteriztadana.

Andre faltaz eniz hilen balinba ni lehena 
Oroz etsi behar dizit non baitate hobena 
Heki ezin medra naite bai gal neure arima 
Bategatik sarri niro diren oroz arnega.

__________

MOSEN BERNAT EXAPARERE KANTUIA

Mosen bernat iakin bahu gauza nola jinen zen
Bearnora gabetarik egon ahal inzanden.

Heldu behar duien gauzan ezta eskapazerik 
Nik ogenik eznuiela hongigitez berzerik 
Bidegabek haritu nu bide eznuien lekhutik
Erregeri gaizki saldu gertuz ogen gaberik.

Iaun erregek mezu nenzan ioanengion bertarik 
Gaizez lagola enzun nuien bana nik ez ogenik 
Izterbegier eneien malizian lekhurik
Ioan nendin enagien ogen gabe ihesik.

Balinetan ioan ez aninz ogenduru ninzaten
Ene kontra falseria bethi zinhetsi zaten 
Iustizian enzun baninz sarri ialgi ninzaten 
Haren faltaz hasi nuzu iaugitiaz doluzen.

Berzen gaizaz zenzazia zuhurzia handi da 
Izterbegi duien oro nitan bedi gaztiga 
Abantallan dabilela albailedi segura 
Gaiza apart egoiztea bethiere hobe da.

Ni gaixoa etsaiari nihaur jiniz eskura 
Ene unsa eginak ere orai oro gaiz dira 
Haren menian ezpanengo nik nukeien zuzena 
Mirakulu banagi ere orai ene ogena.

Falsu testimoniotik ezin ehor begira
Halaz kondemnatu zuten ieinkoa ere hilzera
Bekatore gira eta mira eztakigula
Balinetan bide gabe akusatu bagira
Pazienza dugun eta ieinkoak gizan aiuta
Malizian dabilena berak diro mendeka.

Iangoikua zu zirade egiazko iujia 
zure gortean bardin dira handi eta xipia 
Nork bait ere egin deraut malizia handia 
Haier hura othoi barkha niri balia egia.

Iangoikoa zuk begira etsaiaren menetik
Nik eniak badakuskit ene gaizaz bozturik 
zure eskuiaz dakuskidan heiek gaztigaturik 
Ene gainian eztagiten uste duten irririk.

Iangoikua egin dizit zure kontra bekatu 
Haiez nahi enuzula othoi heben punitu 
Erregeri dakidala nik eztizit faltatu
Zeren egon behar dudan heben hanbat gatibu.

Zuganako hutseginez nahi banuzu punitu 
Errege eta berze oro ene kontra armatu 
Gogo honez nahi dizit zure egina laudatu
Eta etsaiak didan pena pazientki haritu
Nahiz heben pena nadin arima den saluatu
Haiek zer meretsi duten zuhaurorrek ikhustzu.

Penak oro jiten dira ieinkoaren nahitik 
Eta berak permitizen oro hobenagatik 
Agian hula ezpanango hil ninzanden engoitik 
Ene etsaiak galdu ustian ene hona egin dik.

Berak bazu hil dirade ni are nago bizirik
Hongi egin uste baitut ohorezki ialgirik
Gaiza nola hona ere iauginen da bertarik
Gaiz ekhusi eztuienak hona zer den eztaki.

Hongi egitez gaiz sofrituz behar dugu saluatu 
Pena eta miseria nik enuien dastatu 
Orai dakit iangoikuak enu nahi damnatu 
Heben ene penazera zaidanian orhitu 
Urhe hunak behar dizi suian unsa purgatu.

Bere nahi ezpanindu eninduken punitu 
Aitak bere haur maitia gaztigatu ohi du 
Bihi hunak gorde gabe behar dizi xahutu 
Iangoikoak nizaz ere hala agian egin du.

Mosen bernat pensa ezak karzel hori gaiz bada 
Nonbait ere ifernuia are gaizago dela 
Heben hik badukek bana haiek ez nork konsola 
Penak heben fin dik sarri haienak ez sekulan.

Batre minik heben eztuk lekot ialgi nahia 
Han direnek bethi die suian pena handia 
Pena handi izigarri ezein pausu gabia 
Harzaz orhït adi eta dukek pazienzia.

Berzen gaztigari inzan orai adi gaztiga 
Pena honez orhit eta hangoa ezak kojita
Hebengoaz berzekoa albaheza eskusa
Unsa enplegatu dukek heben eure denbora.

Hor balego gaztigairo ihaurk berze guzia 
Bada orai gaztigezak aldiz eure buria 
Kirisailuiari nola hiri hel eztakia 
Berzer argi egin eta errazen dik buruia.

Hiri egin badaraie bidegabe handia 
Ieinkoari gomendezak eure gauza guzia 
Hark orori emanen dik bere meretsituia 
Gaizkigiler pena handi pazienter gloria.

Eztazala gaizeriztez damna heure buruia 
desiratuz gaixtoari hel dakion gaizkia 
Ieinkuari egiten duk iniuria handia 
Hura borrer egiten duk iuje eure buruia.

Zertan iuia hik baitazak eure izterbegia 
Hartan kondemnazen dukek ihaurk kure buruia 
Eta hartan eztakidik eskusarik balia 
Erakustak ehonere nor den ogen gabia.

Iangoikua orai dizit egiteko handia 
Hiri honetan eriozez hilzen duzu jendia
Gathibutan hil enadin gizon ogen gabia 
Osorik othoi ialgiteko zuk idazu bidia 
Izterbegiak eztagidan gibeletik irria 
Ogenduru zuian eta han galdu dik bizia.

Libertatia nola baita gauzetako hobena 
Gathibutan egoitia hala pena gaizena 
Ni bezala eztadila othoi ehor engana 
Ez etare hiz orotan fida ere gizona 
Iangoikua zuk begira niri ere zuzena.

Amen.

__________

KONTRAPAS

	Heuskara
	ialgi adi kanpora

Garaziko herria
Benedika dadila
Heuskarari eman dio
Behar duien thornuia.

	Heuskara
	Ialgi adi plazara

Berze jendek uste zuten 
Ezin skriba zaiteien 
Orai dute phorogatu 
Enganatu zirela.

	Heuskara
	Ialgi adi mundura

Lengoajetan ohi inzan
Estimatze gutitan
Orai aldiz hik behar duk
Ohoria orotan.

	Heuskara
	Habil mundu guzira

Berzeak orok izan dira 
Bere goihen gradora 
Orai hura iganen da 
Berze ororen gainera.

	Heuskara

Baskoak orok preziatzen 
Heuskara ez iakin harren 
Orok ikasiren dute 
Orai zer den heuskara.

	Heuskara

Oraidano egon bahiz 
Inprimitu bagerik 
Hi engoitik ebiliren 
Mundu guzietarik.

	Heuskara

Ezein ere lengoajerik 
Ez franzesa ez berzerik 
Orai ezta erideiten 
Heuskararen parerik.

	Heuskara
	Ialji adi danzara.

__________

SAUTRELA

Heuskara da kanpora, eta goazen oro danzara

O heuskara lauda ezak garaziko herria 
Zeren hantik ukhen baituk behar duian thornuia 
Lehenago hi baitinzan lengoajetan azkena 
Orai aldiz izaneniz orotako lehena. 

Heuskaldunak mundu orotan preziatu ziraden 
Bana haien lengoajiaz berze oro burlatzen 
Zeren ezein skripturan erideiten ezpaitzen
Orai dute ikasiren nola gauza hona zen.

Heuskaldun den gizon orok alxa beza buruia
Ezi huien lengoajia izanen da floria
Prinze eta iaun handiek orok haren galdia
Skribatus halbalute ikhasteko desira.

Desir hura konplitu du garaziko naturak 
Eta haren adiskide orai bordelen denak 
Lehen inprimizalia heuskararen hura da 
Basko oro obligatu iagoitikoz hargana.

Etai lelori bailelo leloa zarai leloa 
Heuskara da kanpora eta goazen oro danzara.

DEBILE PRINCIPIUM MELIOR 
FORTUNA SEQUATUR

__________

Extraict des regestes de Parlement

	Svpplie humblement Françoys Morpain, maistre Imprimeur de ceste ville de Bourdeaulx, que pour imprimer vn petit tracte intitule, Linguæ vasconum primitie, luy a conuenu faire plusieurs fraiz & mises. A ceste cause plaise a la Court inhibitions estre faictes a tous les Imprimeurs libraires de ce Ressort de imprimer ou faire imprimer le dict Tracte, & a tous marchans de nen vendre dautre impression dans troys ans a peine de mil liures tourñ. & ferez iustice. Veue laquelle requeste la court faict les inhibitions requises par le dict Morpain a peine de mil liures tourñ. Faict a Bourdeaulx en Parlement le dernier iour Dapuril, mil cinq cens quarante cinq.

Collation est faicte,
De Pontac.

__________

Bertsio informatiko honen egilea: Josu Lavin; Urkiola, 1-1C 48990 - Getxo (Bizkaia)