ARRAUN TA AMETS

Salbatore Mitxelena

ITXASORA DEI

		Egun batez ari nintzelarik
		sala batean bordatzen,
		itxasotik aditu nuen
		mariñel bat kantatzen,
		mariñel bat kantatzen eta
		bertso auek ematen:

Zabal neurgean gora kaioa egazka;
goi ta be, ur eta lur oinpe darabilzka.
Aren labain ta ariñik doakit ontziska
urrun miñez itxasoz arunzka ta arunzka.

Oskorri lor eziñak dei dagit gozoro:
arako leiaz nai dut itxasoz igaro...
Askatasuna atsartuz nai bezin oparo,
biotz esi gabeak ibillian giro!

Kantuz noa itxas zear urruntzen, urruntzen...
O, bai, «Libertadea zoinen ederra den!»
kantuz noa, arraun ta amets erabat egiten.
Ontziskaren aurretik gidari Irudimen.

Legorrean dagonak egonean tinko,
eztaki itxastarraren jorana nolako.
Ez ninduke bestela errukarri joko.
Ez nago iñorenakin zoria aldatzeko!

Iñork gura baleza bizi gezalean,
sar dedilla nerekin amets batelean.
Poz betea arki baietz emen urdiñean,
ugiñak lez urteak ontziz garaitzean!

Zori oberen baten atzetikan goazen,
biotz Eder goseak non dezan atseden.
Lur ezaguna atzean utzi ezkutatzen;
ugarte berriren bat nonbait arkituren...

	...ta an doa batela txikia, Oskorriari buruz, gero ta urrunagotzen, neskatxa bordariak legorretik begiz galtzeraño.

	Nork atzitu, bere osoan, lagunurkoaren izkutapena? Al dakigu norgere anima barruarena bera!, al jakin norgere kutiziak eta ase eziñak, zer nai duten, nolakoxeak diran, noruntz dijoazen!

	Iñularreko eguzki igeskorrak, urez bestaldera oeratzekoan, urregorriz dirdaizka daukakizu itxasgain sorgiña, mirari bat lez, bri-bri zorotan; ta aretxen lillurak limurtuta, mariñel bertsolaria, poesi ontziz, izkutatzen dijoazu, arago ta arago, noranaita.

	Nora, ordea?: neskatxa bordariak alperrik galdetzen du, ez baidakus dagoneko ia ezer. Nora? Zeren billa? Al daki mariñelak berak!

	Betiere, jakiteak baiño geiago balio digu miñak, jakin eta senti miñak. Ase eziñak!

1942

IRAKURLE:

	Iparraize oxkiroak ekarrita, ondartzarañoko kantaketa entzuten zaude legorretik, norena dan jakiteke: mariñel gazte, kaietik irten berriren batek itxasotik ari dizun Amets errirako deia.
	Urrunagotzen danean, entzuterik ez diozu izango. Urrunagotzen danean, ez dizu kantatuko ere bearbada. Urrutiaren gandutan begiz galdu ezkero, bizitzako itxastar onenik ez duzu zure esku ezer izango, abesti sorta auxe baño.
	Byron-en Konrad izlapurrak, maitea il zala jakinda ugartea betiko uztean, lagunei ta ondorengoei, milla okerren artean, birtute bat bakarra oroitzat utzi zien; nire gaztetzaroak auxe: arraun ta amets aiendutako miñeritu baten gurari aparra.
1942

ZER DIODAN?

Ta pianoz dabesadan
euskal kantan zer diodan
oraindik galdetzen didan?

         * * *

Ire atera letorken
eskale soñularia
bere zorigaitz aria
diardunean ariltzen,

ez mintzearren etzaion
galde ausardiz nor ta non
il, edo zer gerta zaion.

Agian, atzerriz orron
bultza duten abertzale
dun bera; agian, gaizkille
izan damua zerion...

Naikoa dun jakiteaz
oñazean dunala anai;
eta maite ezan, maite, bai...!

         * * *

Ta pianoz dabesadan
euskal kantan zer diodan
oraindik galdetzen didan!

ZEIN EDERRA DAN!

     Zein ederra dan
     olerkaritza
biotzak min duanean!
     Zein ederra dan
     somatu nuen,
Ama, zu il ziñanean.

     Zerurañoxe
     kanta jaso nai
nizuke, otoitz antzean;
     berez ezinda,
     bidaltzen dizut
otoitzarekin batean.

     Zein ederra dan
     olerkaritza
otoi biurtzen danean!

LORE TA IZAR

		(Ama zanari)

Lurrean lore ziñan, lore garbi, lirain;
zeruan izar zera, izar argi orain.

Eguzkiak maitea, eder bezin garbi,
oiana beste ezagun gabe ziñan azi.

Atzapar lizunkoiek loitu ez zintzaten,
aitak bein baserrira aldatu zinduen.

Ta andik eguzkiari, eder bezin garbi,
lore berririk anitz zenion eskeñi.

Bizitzaroz zerizun atxona oraindik
gere-gerekin dugu il zintzaigunetik.

Zu iltzean baserriak lore bat galdu zun;
ta izar eder bat piztu zeruan zitzaigun.

Pozgarri auxe dugu alare munduan:
gure oroitz izar bat dagola Zeruan.

Ama!, ni ere lore nadilla gaur emen
eta Zeruan izar eriotz ondoren.

Ama!, guziok lore gadilla lurrean
eta Zeruan izar zurekin batean.

PRANTZISKOTAR
16 URTEKIN

Esku zabalik deika iltzen zauden
Jesu: anai zaitzadan, lagun arren
zure nekalkide egin nadin aurten...
Zurekin bat eginda nik atseden!

Mai aurrean zaduzkat. Ba ote ezer,
beste Zu bat izatea anbat eder?
Uneoro zaudenez nigati iltzer,
indazu Zu uler maitatzea esker!

Mundua illundi ei da, negar, gezur.
Zutaz landara oro omen da maltzur.
Zorion agor eziñaren Itur:
Zeugandik samariar oni iozu ur!

Zenbat aidez gorago gizona igo,
anbat lurra ikusten el du txikigo
ta anbat zerua ta Jaungoikoa aundigo...
Tabor-ko zure antzalda nik gogo!

Albernira eldu nai, prantziskotar.
Bide ertzetako zenbat arantz ta lar
bizi zear ote nik jasan bear?...
Lagun, Jesu!... Zu maite miñak nakar.

Izpazterrean zurbil, lekaidetza;
oinpean barratua an-on, Zarautza.
Onek, erruki eske, erruz datza;
lañoz gora aren gallurrak otoitza...

Bazterretsi ludiko poz ta lizun
itxaroz geroaren ekarkizun
ta giz erruen beltez jantzita izun,
or nola pralledia dabilkizun.

Sei-zazpi astez ona berton nabil
ni re jarrai jarraika, pozik, bipil.
Mundu zoroa alperrik oska dabil;
Albernira nai nik ta an Zurekin il!

Arantzazu nerea, amets Mendi,
ene goi min ase eziñaren Alberni,
lur ta ortzi tarteko poz uztargi...
Arantzazu nerea, zeru zati.

Gurutza bizkarrean zure erromes
maldan gora noazu, nekez, miñez,
Golgotara, Albernira noala ustez...
Noiz mereziko ote dut zure babes?

                     * * *

Ez zapuztu, soin; ekin Mugara arte.
Datozela naiz arantz ta naiz neke.
Arrats onen malkuok, bein Goizalde,
intz gozo biurtuko bai dirade.

Zarautz, 1935

MAITASUNEZKO GAU ARTAN

Maitasunezko gau artan
errañuz zegon aintziran,
zeruan anbat izarño
uretan islatzen ziran.

Ez duzu gogoan nola
izarñok islatzen ziran
errañuz zegon aintziran?
Alaxe nerau gau artan
zure begien diztiran,
liluraz zenun begiran!

Bakar-bakarrik sarritan
nijoakio ordudanik;
baña goibeldu zanetik,
aintzirak eztu izarñorik.

Zeru goibeldu zanetik,
aintziran ezta izarñorik.
Aintziran ezta besterik:
orbel oroimingarriak
urlo geldian lo, soillik...

OÑAZE GAUEAN

Gaberdi beltzean
izarño bat eza
bidazti galduak
tamalgarri leza...

Oñaze gaueon
nik badut artizar;
errañu darida,
barru-barru, ñirñar;

t'errañutan dabilt
neurgerako miña,
naigabe erauntsiak
irato eziña...

O gau gurgarria
oñazearena!,
diz-diz dugunean
zeru itxaropena.

BI-BIOK

Zillarrezko ibai barrena
arraun batelean bakar
naiko unkeala oldar
ionan atzo, Maitena;

baña ire biotz gardena
ezin zala ugoldera ausar;
baletor uste ezik jazar,
bertan unkela ta azkena...

Bi-biok lagunduz alkar,
nik arraunak, ik endaitza ar
ta goazen ibaian bera...

Aize biguñaren egaz
ta apar txuria arrotuaz,
elduren itxas ertzerra.

IZARRARI SOLASETAN

		Laudato si, mi Signore,
		per sora luna et stelle...
			(Cantico del fratre sole)

		Bertso bida bear ditut kantatu
		izarrei: zer zaidan gertatu...,
		korputzak ar dezan deskantsu.
			(errikoia)

			Donostian 1950 ko olerki-guduan
			lenbiziko saria.

Arratsik arrats zeru urrutian ñirñari,
maite kupiraz zagerkidan izar argi:

beste iñoizetan legez natortzu gaur ere
ixilmixil bat izan nairik zurekintxe.

Aski izaten dut leiotik tinka zuri so,
biotz axanpak jaulkiz izketan jartzeko.

Ordu onean zindudan bai aukeran jo,
nire izkutuak azaltzeko aboz-abo.

Zuk ez bait duzu, lurtarrok lez, iñor saltzen;
aditu ala ixillik duzu gordetzen.

Deitzen dizudan bakoitzean: «nere izarra!»,
darantzuidazu: «emen nauk, seme lurtarra»,

ta arin zatozkit ainbeste luzeko bidez
lagun gaixo oni «gabon» ematera maitez.

Maitasunezko zure errukiaren izpiz
goza didazu bekoki ituna amaika aldiz,

biotz kezkaen sarigarritzat, il ondoz,
zaudeneko ortan Zeru bat dala adirazoz.

On ta otxana zaitut, zerutar zuzia,
on ta otxana ta ixilla ta maitatia...

                        * * *

...Gaur, baña, Izarño begiko orrek bazeneki
zein beste dudan atzotik gaurko ikuspegi!

Gogamenaren ortzeak odeirik ez dit;
bat batez, samin danak poz biurtu zaizkit.

Pake bat sor zait..., oskarbi orren pakea,
Jaungoiko onaren zolitasunez betea.

Nire baitako laiotzean azterkari,
goi leñurutan ez dizut, bada, nabari.

Samariko osin ura?, Sikarko iturria
eguzkitan, ta Jesu bertan exeria

antuxiñetik bere Ur bizia eskeñiz
«Edan —esaten—, ez aiz egarriko berriz».

Eskale antzo urbil natzaio albetan;
edan dut, edan, Jainko onaren eskutikan.

Ta bertan, mundu guzia arki dizut berri;
oro garden, bai, oro iztun, maitagarri!

Ez nuen uste, ez onen zoragarria
zitekeanik sor zaidan egunsentia.

Beste begiz dakusat orain izadia!
Bestelako biotzez maite du bizia!

Atzo miñarren negarrik ezin zeridan;
ta gaur pozarren malkoa dut begietan.

Zure susmurra berbera gaur zoliago
aditzen dizut, ta ulertzen gardenkiago.

                        * * *

Millaka izarño zaudete betiraunean
giza gogoak zuenganatu naiean.

Biotzak diraust, Zeru eder orren pean
nola gizona onen gaizto ditekean.

Millaka izarño Jainko geznari or ernai.
Baña satorrak lur zuloa baizik ez nai.

Ez ote griñaz lañotuta datzalako?
Ez ote entzungor zuen mintzaira aditzeko?

Ezin ulertu: Zeru eder orren pean
nola gizona onen gaizto ditekean...

                        * * *

Zuk beintzat jarrai niri izketan, txingar maite.
Gaurkoz, alare, agur; baña biar arte.

Emen itxoingo dizut, gau ontan bezala.
Ta gaur baño re obea arki nazazula;

zure irudira nakusazula: argia,
on ta otxana, ta ixilla, ta maitatia...

EZTAI-KANTA
	(bukolika)

      Erdoi bedi egonean
      goldea, uztarri zaiean.
Soroan baño girogo duk bai,
      itzai gazte, ezkon maiean.

      Erretenean barrea
      zijoak ura ariñena.
Ur onez, pozez bete dezagun
      bizitzaren erretena.

      Gaur arteko neke lanak
      ta etorriko diranak
uxa ditzala bazkalkideon
      eztaitako jan-edanak.

      Bijoa leioz landara
      kantarien deiadara;
bizi geraño luza dedilla
      gaurko aiurruntz algara.

      Nasaiki poztu gaitezen,
      ez kezkarik, ar atseden.
Errekak ez dik  gezaldu bear
      itxasoratu baño len.

      Lei zoroaren deiera
      abia ibaian bera,
atsegiñaren txalupa argian
      eldu arte itxas ertzera...

      (Tamala! An egon artean
      goldea esaten larrean:
—«Bearko nauk bai, bearko nauk bai,
      itzai, egunen batean!».)

UDAZKEN ERESIA

		Omnia transeunt et tu
		cum eis pariter

Mara-mara lurrera
      osto loreak...,
lurrera Udazkenez
Udaberri goizean
      erneak.

Biotz: zer ikasirik
      or baduk naiko.
Sasoi urdiñetako
ameskeri txoro oik
      zertako?

Orratx lore ta orri
      orbel artean
aizeak baztertuta
zurrunbilloan narras
      nasian.

Udaberri goizetan
      bai eder apain,
gozoro klunkatzean
landare gallurretan
      gañik gain...

Orduko ortzargi eta
      ozkirri meak
amets eztiz txoratu,
ordea, lora auskorren
      usteak:

—«Datorren Udaberri
      are ederrago;
ordun gu lirain, polit,
ordun txairoagoak
      izango».

Bañan Udazkena len
      ta zorrotz eldu
ta aize erauntsi zakarrak
zugaitzetik jaulki ta
      orbeldu.

Ona azpigarri orain
      geure oinpean
atzo ameskoikeriz
ziranak Udaberrin
      ustean!

        * * *

Biotz: olaxe Udazken
      batez il uan
Aitona! (ta Ama, berriz,
garai eldueneko
      Uda-udan...!)

Udalen betirauna
      obiz arontz dek;
emengoa eginda
maa-mrarra gu ere
      bagoaztek.

1936

IZKUTUTIK EDERKIEN

Txorro txiru liruka
txindorra an ari zan
kabitxoa zedukan
eneko oiar kerizan.

Maitemiñaren miñez
zerizkion txirriak
txarmanaren txarmanez
zentzuzkin zugaztiak.

Pizti ta izar, goi ta be,
txintik ez galtzearren,
arnasik ere gabe
sorgor entzuten zeuden.

Soiñez ote zan, orde,
kantuz bezanbat eder?
Baiña, abaroan gorde,
txindorrak ez nai ager...

Txorro txiru liruka
nork ala kanta lezan
kabitxoa dadukan
eneko oiar kerizan!

Nun ote jakin miñez
azterka asi nintzaion.
Alare, zorionez,
txintari zerraikion.

«Ago geldi» —izarñoak
intz malkoz zesaidaten.
Ta illargiak: «utzi zak
maitetasuna abesten».

Nonbait bertanegixko
oarge urbil nintzaion;
soma ninduaneko,
ixillari jo zion!

Damurik eta lotsik
aldegin nun berela.
Nik alde..., ta bertatik
ekin zion ostera!

Txorro txiru liruka
berekaxa an geldi zan
kabitxoa zedukan
eneko oiar kerizan!
Oi al baneza
      nik abes
txindor abesa
      dan legez:
txaloetatik
      beti iges!
Zu, Jauna, baizik
      ez abes,
      Zu gores,
      Zu maitez!

ONDAPEN ETA BERPIZTE

Egundo batez, basetxe xarra
biok geundela begira,
mintza nintzaiñan:

—«Orrenak ein din;
ez din ematen kupira?».

T'erantzun idan:

—«Aski izango duk
gure bion lokarria
berpizteko baserria».

CUM RECORDAREMUR SION...
	(JORAN)

Sorterri atsegin, Zeru!;
Eder-Eguzkiren dirdai,
Zorionaren sorburu,
negar bizitzaren amai...

Zein pozik noazuken ni
joranaren ega ariñez
ega-egaka, uso xuri,
ludi txikerkeri gaiñez...

Amesgaitzako Donoki,
nire naien txoko bero,
ene biotzaren kabi...
zure altzoan banengo!

Otzikara eta neke,
txori bat elur artean
udalengo kabi maite
aurrean dun bitartean;

begiak antxe! josita,
ao xabalik, egamin;
egalak baña izoztuta,
iñolaz kabira ezin...

Min duke noski txoriak
begiz-begiko kabia!
Zenbat miñago arimak
dei ta lei dun Donokia!

            * * *

Sion mendi! Sion mendi!
—eguzkiz gallurra beti—;
oi zuganatu banendi
ta ibarrondo beltz au utzi!

Goien, Mendia, amets bat lez,
eguzkiaren urretan;
laiotz izotza baño ez
emen, errekalde ontan...

Miñaren miñez urduri
noiz arte, Jauna, atzerrian
naukakezu, txori iduri,
begik ortxe! Aberrian?...

...«Jauregia bai atsegin
zaidala, Nagusi Jauna;
miñez naukazu atarin,
zure miñez auna ta auna...

«Bai zoriontsu zurean
gau t'egun bizi diranak,
aintzaka etengabean
aintzaka ari zaizkizunak...»

Dei Goiari!..., deiak bean,
bean terral motela antzo;
ta nik nere bakarrean
nondik eta zertara jo?

            * * *

Mingarri aut ziñez, Joran.
Mingarriegi, Oldozkun.
Eder oron iduri intzan
Gogo, gaur beltz, baldar, aztun:
nolaz dagikek ba ik egan?!...

«Nor digoken jauretxera?
—zeruak or oiartzuna—
Biotz garbiaz gañera
eskutan beltzik ez duna!».

Ez naiz, ez, zeruragarri.
Lur autsez dauden gogoak
negarrak garbitzen noski:
lurrean nai nau Jainkoak!

            * * *

Etsi, gogo, eta jarrai
arantzaditan barrena...
Bizitz ontan lenik garai,
gero sari atsedena!

...amesgaitzako Donoki,
nire naien txoko bero,
ene biotzaren kabi...!
1936-38

BI KABI

Irraka ara ta ona
      jolas egaldan,
torrepuntan kabia
daukan eñarak ona
      zer didan:

			—«Donokirako joranez
			   oldozten agon lekaide:
			   elizburu gorenean
			   kabia nik, ik ez beste..,

			«Beko lurrautsik onaño
			ez dik aizeak arrotzen.
			Zerura ara zein eroso
			dudan emendik egartzen».

Eta gora ta gora
      ega jasorik
keñu zegidan. Auxe
emen betik erantzun
      nion nik:

			—«Dotore daukan kabia
			   torrepunta gorenean;
			   nik ere, orde, badiñat
			   nerea or Oteunean.

			«Nik baño gorago daukan
			eñara orrek kabia;
			baña urbillago diñat nik,
			urbillago Donokia».

1936

IÑULARREKO ILLARGI

Maite garretan igeri
badijoakit mendi ostera
	Eguzki:

			Bein ta berriz biotz eske
			Jesuk dei atean;
			bein ta berriz nik uka are...
			Zenbat negar egin ere
			Jaunak joatean!

                             * * *

Ortze sapaian itzali
azken izpiak. Jabetzen dator
	Illundi:

			Bai eder intzala, Egun!
			Ni izan ni koldarra!
			Poz argien Emalle jun
			ta aurrez-aurre, arrats illun...
			Berandu negarra!

                             * * *

Eguzkiren ordezkari
orra leiotik biotz gelara
	Illargi:

			Tamal oron aringarri
			gogamen larrean
			itzuliz Jesiren argi,
			Arantzazun Andra Mari
			arantza gañean!

(Arantzazuko ANDRA MARI-ren
agert'egunean, 1935-Irailak, 9)

OÑORDETZA

        Semeak gogoan,
        kanta zarra agoan,
aurloa zaintzen Ama seaska ondoan.
        Jainkoa gogoan,
        abizena agoan,
iltzen ikusi zindugun gero beingoan.

        Zu ta aurrak gogoan,
        zure kanta agoan,
noazu orain, sein berriekin, munduan.
        Jainkoa gogoan,
        abizena agoan,
nakusateke ni ere azken orduan.

                    * * *

        (Semeak barrena
        bizi da abizena
ta abizenakin bizi il zarren sinismena.
        O oñordetza urena,
        kate ezin etena,
batzen dituzu geroa, oraña ta lena!)

ZUREKIN, AMA!

		Noan..., amatxo il zaidan leku ta
		jaio nintzan alderdira;
		otoitz egiñaz an bizi nai det
		zeruetara begira.
			Emeterio Arrese

Aste oso bat eman dut aurten
etxean senideekin;
aspaldiz elkar ikusi ez ta,
orduko poz eta atsegin!
Aita ta amona ta anai-arrebak
astebetez elkarrekin...
Baña Amatxo mentz! Igaz joana,
ura an goien aitonakin.

Bizi zanean gaxoa jardun
oi zaneko baratzetan
alperrik nitun josten begiak,
bere aztarnik ote zan...
Aztuta zeuken zelaiek ere
tamalgarrizko ixilkuntzan.
Ta baso-ibarrak mar-mar zegiten
adiraziz: Ura jun zan!

Lotarakoan, lenaren oroiz,
arenganatuz biotza
«Ama! —nesaion gela illunetik—
zein min dugun zure mentza!
Jun ziñanetik zure eske dago
negar biziz Etxebeltza.
Baña gugana zu itzultzerik ez,
guk jun bear zugana».

Kanposantura jo nun urrena
munka miñez illobia.
Gurutze batek babes zegion;
—Gurutz santu pozgarria!—
ta barrenean izki banakak:
beti maitezko oparia.
Gurutz azpiko illobi artan
bat zan, etenge, sendia!

«Ez negarrik, —zesaidan gurutzak—
Ura an Goien duk zuen zai.
Itxaron... Baña ortarako, orde,
Zeru bidez bear jarrai».
Beñola, arren bat zeruratu non
izarrei begira ernai:
—Jauna: Aberri ortan sendia
Amakin —nion— bildu nai...

Atzo goizean seme ura bera
lekaide beltzez jantzirik
bakarrik gelan, eskutan Aren
oroigarria zularik...
Otoizka ari zan: sendia Amakin
betiko nai zun baturik!
—«Ama zai dagon Zerura, Jesu,
garamaitzatzu zuzenik!».

1935

GABON ABESTIAK

1— Izarren galdera

Zeruetako Jaun ta Jabea
jaio da Gabon gabean,
asto ta idia lagun ditula,
estalpetxo xar batean.
—«Zerugoietan kabitzen ez dan
Jaungoikoa estalpean?!»
Millaka izarño galdetzen daude
ori nola ditekean.
—«Zerugoietan kabitzen ez dan
Jaungoikoa estalpean?!»
Millaka izarño galdetzen daude,
galdetzen Gabon gabean.

2— Festa Belenen

Ostarte txulotik inbiriz dagon
izar bakar arek ara zer dion:
—«Zerua ustu da gaur, lurra zerutu,»
Jainkoa gizondu: dana aldrebestu!».
Ta amorru zitalak bertan artuta,
buruz bera amilduz lañotan il da.

Ez atertu, baña, Belenen festa.
Jesus dala iguzki, an egun baita.
Milla ta berreun ta bi aingerutxo
dantza sokan ari, txairo ta bero.
Ango txilibitu ta tuntunero!...

Aurreskua astean San Grabielek,
zortzikoa kopla anei mingañek,
txalo otsa arrotuz ortzirañoxe,
izar bekaiztia salatuz are:

—«Zeru osoa gaur gera Belenen,
»Jaioberriari festak egiten.
»Muxinka dagona ez sartu emen.
»Aupa, zeru lurrak!, segi dantzatzen».

3— Eskeintza onena

Belengo berriona
dakargu poz-pozik,
nola Jesus jaio dan
aurtxo biurturik.
—«Zergatikan, enetxo,
negarrez oraindik?»
Ta aurtxoak erantzun du:
—«Ez da otzagatik.
Maite ez nautelako
gizonek oraindik»

Badoaz artzaitxoak
aurtxoarengana
eskeintzen diotela
arkumetxo bana.
Jesusek esan die:
—«Eskerrikan asko,
baña arkumeak baño
biotzak naiago,
arkumetxoak baño
biotzak naiago».

Zabaldu, aingeruak,
munduan barrena
maitetasuna dala
eskeintza onena;
ez dula nai Jesusek
bestelako pozik:
biotzen maitasuna,
maitasuna baizik.
Maita dezagun, bada,
guziok gogotik.

4— Aterpe billa

Aterpe billa dabiltz
    Joxe ta Mari,
Jesus jaioko baida
aurki-aurki.
Ezin, ordea, iñun
estalpe txar bat arki...
Emaiogun gerea!
    Tori! Tori!

Azkenik topa lute,
    topa Belenen;
eta jalo da Jesus
antxen-antxen
Etzan leku obea
negarrez du eskatzen...
Sartu gure biotzan!
    Emen! Emen!

5— Belengo Ama!

    Mirari paregabea
    Belengo Ama! zurea.
Sortu diguzu sortu zinduan
    Guziz Goraren Semea.

    Bederatzi illabetean
    azi zenun sabelean
t'orain besotan loxintzen duzu
    kabitze ez dana izartean.

    Laztan, urruma ta musu,
    bular ematen diozu...
Oi amatxoren bero goxoak
    nola pozten duan Jesu!.

    Jesu bezin seme ta ume
    altzo ortan nai dut nik ere,
edan ta edan bular ortatik
    zerurako azi arte.

    Geroko ostiral batean
    Jesu on ilko danean
ta Ura gaberik zure magala
    uts-utsik ai! gelditzean,

    Jesu bezin seme ta ume
    artuko nazu bai... ortxe!,
ta edango dut bular ortatik
    zerurako azi arte.

6— Auxe mutikoa

Auxe mutikoa,
Belengo aurtxoa!,
urtetik urtera xaloagoa.
Lo dago, lo-lo.
Ixo, ba, ixo.
Ateak ideki
pa emateko.

		Ona, ona
		Mariaren aurtxoa.
		Gora, gora
		Belenen jaioa.

Jainko ta gizona
—gure zoriona!
Belendik ostuta
dakargu ona.
Ene ba, ene!
Auxe da, auxe!
Orrelakoxe bat
nork nai ez luke?

		Ona, ona
		Mariaren aurtxoa.
		Gora, gora
		Belenen jaioa.

Txanpon batzun eske
atarian gaude,
Gabon abestia
eskeñiz truke.
Belengo poza
nai dunak goza,
etxekotzat artu
aurtxo panpoxa.

		Ona, ona
		Mariaren aurtxoa.
		Gora, gora
		Belenen jaioa.

LAZTAN MIÑA

Eguzkipean, atzerri
illobiz aruntz, Aberri.

            I
    Itxasoz dator ontzia;
    ara luzatuz begia,
guraso zarrak galdezka miñez,
        an ote semia...
    Oi itaunaren larria!
    Atzipe erasangarria!
Ezin besarka, luzetsitako
        seme urrutia.

            II
    Beingoan, beste ontzia;
    bertan Txinatik semia,
umetzaroko notin ta bazter
        laztan egarria...
    Sorterriratze Larria!
    jaun berriz ai! baserria,
ta aita ama zanen ezurrak zaintzen
        zurrun Illerria.

            III
    Obiz gora, Donokia:
    aita amen galdez begia,
kanposantutik zerurantz leiez
        mixiolaria.
    Begiratze pozgarria!:
    besarka ezin ausia
gurasoekin Aberri artan
        dauka irabazia!

1942

AGATA DEUNEZ AGURTZA

		(il etxetan kanta oi dan «Salbea», arlo ta doñu)

Agur, Maria, pekatarion
Ama, ta Jainkoarena.
Entzun lurreko semeengandik
dijoakizun arrena.
Izan zu maite zaitugunontzat
gozo ta itxaropena.

Ibar beltzean negarrez gabilz
noragabeko eskale,
poz izpiren bat, bat bada ere,
iñoiz iñondik ez ote.
Zuk beintzat, Ama, biotz minduok
zeru itxaropenez bete.

Danak dijoaz erioz aruntz
bat gaur ta bestea biar.
Maiteenak ere badoazkigu
gu emen utzirik bakar.
Jun au, jun ura; gu erbestean
oraindik, min eta negar.

Beazuna ta ozpin ugari
besterik lur onek eztu.
Orregatikan zerbaiten ustez
Gorantz begira gauzkazu.
Gorantz begira egon bearko
pozik izango badugu.

Eska Jesusi zeru bidetik
eraman gaitzala zuzen,
emen lurrean maite giñanok
an Goien bildu gaitezen.
Eska, bai; guk ez dakigu oraindik
zer dan poz, zer dan atseden.

Errukiorra, biotz biguña
zera zu bai ta erruki.
Zuri deiezka gagozkizu
ta arpegi on ageri,
Zu lagun, Jesus maitearena
noizbait dezagun ikusi.

1935

MEZABERRIZ BERTSOAK

		(anai zarrenari bigarrenak —nekazaria—
		ta irugarrenak —prallea— kantatzeko jarriak)

LENENGO SAIOA

	Nekazariak:
    Nola eñarak egari
    udaberrian ugari?;
urtero igazko tokian bertan
        jartzen ditek kabi.
Mutilkoxkor jun zan orri
    ta apaiz eginda etorri,
    zorion asko lendabizitik
        anai zarrenari.

	Pralleak:
    Jainkoaren mandatari,
    Arantzazun Andre Mari;
arras mesede egiña dio
        Euskalerriari.
    Ara jo bein, gaur itzuli;
    ongietorria iri.
Ama Birjiñak apaiz egin au;
        eskerrak Berari.

	Nekazariak:
    Amairu urtetatik ona
    bestege ikasten jarduna,
nai likek izan jakinduria
        aundi ta sakona.
    Nik ala banu, obena;
    premi dit pixka batena.
Pulpitutikan erakus bear
        diguk almazena.

	Pralleak:
    Almazena erakusten
    ez duk zallena izaten;
zallena zenbait buru gogorri
        begiak garbitzen.
    Bateko, ez konprenitzen,
    besteko gaitza billatzen,
lan aundiago dezute zuek
        esanak egiten.

	Nekazariak:
    Munduaren ixkanbilla
    t'etxejauntzako makilla,
au dana utzita pralle jun intzan
        artean mutilla.
    Ori duk meritu pilla!;
    nai al duk partilla?
Soziotzako pronto gatxeudek
        onako kuadrilla.

	Pralleak:
    Munduan irabazia
    anbat zeruan gloria;
emen lurreko merituena
        duk ango neurria.
    Segurua ta ugaria
    izan nai bada saria,
ez al da gero modu onena
        norgere izerdia?

	Nekazariak:
    Moja bat eta bi pralle,
    osabetan lendik ere.
Arrebarekin osa zerate
        beste arenbeste.
Etxebeltzen morroi ta abe
    ni utzita, zuek aide!
    Zeru baxter bat izango al duk
        guretzako ere!

	Pralleak:
    Gure Etxebelz baserria,
    ondo gogoan eukia;
amalau urtez gogoan euki
        ta amaikaz bizia!
Naiz izan seme urrutia,
    ez uste dugula antziña.
    Urrunago ta maiteago oi dik
        gizonak Erria!

	Nekazariak:
    Ez jun, alare, igesi
    Arkanjel bezin urruti;
obe duk, motel, Kuba utzita
        Sorterrian bizi...
    Iñora gabe, lenbizi
    etxe-etxetikan asi;
langille onak nunai dik lana,
        nai badu ikusi.

	Pralleak:
    Emendik añaxe bide
    Zerura Kubatik ere;
Jainkoarekin bat egiteko
        Zarautz bezin urre.
Goiko Aren naia bete,
    Zerua merezi arte;
    ordun betiko batuko gaituk
        guraso ta seme.

	Nekazariak:
    Itxasertzean, Zarautza;
    Pagotaren gain, gurutza.
Ondo bearra kristau erriek
        zeruko laguntza.
    Pralle ta mojen otoitzak,
    zaindu dezala Etxebeltza,
zaindu ta gaitu senide danon
        bizitz-eriotza.

	Pralleak:
    Zeruan eder izarra:
    zenbat bide emendik ara...
Beko pausoak zeruratzeko
        gizona baldarra!
    Lurretik zerura, orra
    apaiza zubi jatorra;
orren bitartez igo gadilla
        guziok an Gora.

BIGARREN SAIOA

	Pralleak:
Etxera ezkondua seme bigarrena;
Meza eman berria orain zarrena.
Beste bat ere bada oien ondorena,
Dominus kantatzeko urre dabillena...
	Ama il urrena,
	izan zan lerrena!
	Urteak barrena
	len bezin gorena
Etxebeltzak eutsi du bere izena!

	Nekazariak:
Lengusu ta senide, lagun ta auzoko,
bazkaltzen bildu gera onetarako:
Antonion ondoren aitari lenengo
zorion beroenak pozik emateko.
	Berari zor zako
	neke ta lan pranko
	seme ori gaurko
	mallara igotzeko.
Apaiz egiten dana kostata dago!

	Pralleak:
Aitari zor añaxe zor ama zanari,
neurri berdiñean bata besteari.
Naiko zukean arek gaur, danon pozgarri,
Antonion alboan aitakin exeri.
	Nunbait Jainkoari
	ala ez iduri...
	Poza alare ugari
	izango du noski
zerutikan gaixoak begira guri!

	Nekazariak:
Senide asko dira munduz bestaldean,
gu noiz ara elduko zai ta galdean.
Gogoratu aitona guzien artean:
ez gera ezertxore gu aren aldean!
	Gizatasunean
	naiz kristaulegean,
	nekez mugaldean
	arki zitekean
alakorikan beste danen aurrean!

	Pralleak:
Izekorekin, aldiz, arreba mojetan.
Aren falta sentitzen dugu benetan.
Anbat maite genuna danok mundu ontan
Beretzat eraman zun Jesusek pazkotan.
	Azken agur artan,
	malkoak begitan
	lertu zitzaizkitan.
	Arreba arrebetan,
malko aik zioten zenbat maite detan!

	Nekazariak:
Biziak eta illak, aide lengusuak,
batu gaitzala an Goian Jaun zerukoak;
bitartean saiatu emen lurrekoak
bazkariak sarritzen gaur bezelokoak.
	Onatx bukatuak
	gazteon bertsoak.
	Orain zarragoak
	bota obegoak.
On deigula danoiri bazkalondoak!

1942-8-19

ARRAUN TA AMETS

Kulunketa urdurian
    ugiñetan bakar,
ontziska arriskatu bat
    gaituk bizi zear.

Batela bakoitzeko
    mariñel bat zoak
(Gorputzeko lemazain
    tankera gogoak).

Ñirñirka argi, Izkainetik,
    Arkanu sorgiñak...
Araxe jo ta an murgil
    nai giza aseeziñak!

        * * *

Oskorriren ederrak
    damaion indarrez
arraun ta amets
    doala bertara bearrez,

uginkada geldien
    musu limurkoiak
ezin itzali zizkak
    joran ortzikoiak;

irri bitsez kantari
    izlamiñen deiak
ezin losortu ere
    aren aruntz leiak.

        * * *

Urrun ur axalean
    ara an txuri-txuri,
oskorriratu nai dun
    kaioa iduri.

Oskorriren ederrak
    damaion indarrez
arraun ta amets doala
    bertara bearrez,

zein zoro ta zein eder
    gezal urdurian
ontziska iñoiz estali,
    iñoiz agirian!

Baña, itxas irakiña,
    zemai eta orro,
txalupa irentsi guraz
    asaldatze ezkero,

ta Oskorri itzaliko
    ekaitzak balio,
ene! ondabearra
    ez al letorkio?

Zirimolak liraulkek;
    ta itxas amillak ar;
ta gaur lagunak aztu
    lezatekek biar...

        * * *

Arantzazu mendiko
    izar Andra Mari,
euskal itxasgizonen
    zerutar zaindari:

zaindu txalupa illauna,
    zure eskutik ez ken.
Arraun ta amets doana
    etzazu utzi galtzen.

Ta sar dedilla, txango
    mugara eltzean,
Oskorri dagoneko
    atseden kaiean!

1938

IZADI SALMUA

Bai aintzalgarri, ene Jaungoiko,
    zerala agertzen benetan
    zure eskuen egintzetan!
Auznartzenago ta are aundigo
    somatzen zaitut zernaitan.

Egille guren: zureganako
    sortitzak dun maita giro!
    Zuregan ustu arteño
nagokizuke maite kantetan
    maitez mozkor egunero.

Urrez jantzita egunsentiak
    illundiak urratzean,
    biotza urtu artean
abestuko dut zerala, Jainko,
    ederra bere aldean.

Bigoz zerura biotz abesok
    garaituz onako ibar,
    odeiz arontz, oztin zear,
Zureganaño; bidelaguntzat,
    Jesukristoren goi eskar.

Ederra noski itxasoaren
    urdin lilluragarria;
    ederra bertan ontzia...
Zenbatez baña ederragoa
    zure begien argia!

Iñularreko eguzkia iges
    maite garretan mendira
    nagoanetan begira,
Zutaz naiz oroi, Zugabe illun
    dala gorantziz lurbira.

Mendiak ere Zuganuntz daude,
    Zuri jasorik gallurrak...
    Bat egiñik zeru-lurrak
menderik-mende ari zaizkizu
    goresten zure onurak!

Zurekin nai dut, dio mendiak;
    altsua zera, itxasoak;
errukiorra, izarñoak.
    Alkar gaitean, ain maitagarri
    baitzaitut!, ene gogoak.

Ixo, neurtitzok. Ara illargia
    argi xea ixuriz bigun;
izarñoak bere lagun...
    Sentzunak zurrun, almenak iztun,
    maite jarioz diraugun...

1935

AMODIOA ZER DAN

Amodioa zer dan
galde ala alabak,
kolkoan darantzuio
—oi danez!— karnabak:

Arrosa bat bezela
duzu amodio:
eder zorakorrena,
ez ukitze ezkero.

Goiz ta arrats, oxkirriaz
dantza eta musu,
usai gozoz baratza
txoratuko dizu.

Baña iñork itxumenez
atzitu nai balu,
ez margo ta ez atxon
oi da ostokatu.

Orriak soilduz gero,
ez duzu besterik:
arantzak txortenean,
suminki, zorrotzik...

Amodio ori dala
konta ala karnabak,
ez ordea siñesten
—oi danez!— alabak.

BETIRAUNA SEASKAN

	(doñuz)

Aurtxoa lotan, etorkizunari parrez.
     Aita-amen pozak, ari so, neurririk ez:
     —Zertan izutu geroaren mamuaz,
          negu ankerrak joko gaitulakoaz?
               Gu iltzerako,
               i augu oñordeko!

Nexka ñimiño ori, ez adi esna.
     Obe dun ez jakin burrukaren gema
     —Zertan izutu geroaren mamuaz?
          Gero ta edertzenago aziko aiz.
               Aingeru orain,
               biar erregin lirain!

Gaztetzaroko gurasoen kimua,
     zartzarorako epelgarrizko sua.
     —Zertan izutu geroaren mamuaz?
          Seiñak uxatuz, kezka illunak bijoaz.
               Aurrakin lotan,
               Betirauna seaskan!

1952

IRU POZGARRI

Sei urte daramazkit Donosti onetan,
Atotxa baxterretik noranai zelatan,
batzutan munduari, Goiari bestetan...
               Giza ezagumen au
               zein pozgarri detan!

Jainko ta mundu, biak, oska dagozkida,
biak urrezko kopan eskeñiz pozkida;
autatzea esku dut naiz bata naiz bida...
               Aukeramen onetxek
               ere poz damaida!

Igeldoko dizdirak baño nik naiago
izarrekin izketan jardun agoz-ago,
munduz gora altxa nadin biotz eta gogo...
               Apaiz pralle izateak
               naduka pozago!

1950

URRUNDIK

		L'amour impossible, voila le seul
		véritable amour (Paul Valéry)

Urrundik
gero ta urrunagotik,
agur, Maite, agur iri;
ta agur bizitz lor ezari,
ederren zeikean ari...

Gogoan
zeukanat nola beingoan
alkarri,
begiratuz zoragarri,
genion
itzeman alkar zorion...

Ai baiña!,
ez omen naun ire diña,
ez aberatsa i aiña...

Ik baietz...;
baiña gurasoak ezetz,
urkatuz bion poz ta amets...

Ta, ai ene!,
norabaita gorde aune...
Nun agokit, nun, Edurne?

Nerea
bear unaken umea,
noraiño
eraman aune, Maiteño,
nerekin
aztu ta gogaitu adin!?

Alperrik,
oiuka, etsi eziñik,
itaz galdetzen diñat nik...

Jadanik
bakoitzak bere bidetik
jarraitu bear, urrundik

agurka,
malkoak txuka ta txuka,
amets gozo danen aurka...

...Bai, agur,
ene Maitagarri xamur,
Zorion emaille labur,
len emaille, orain lapur.
Agur bai urrundik iri;
ta agur... galdu bizitzari,
ederren zeiken ari,
baiña zertu gabe itzali...

Urrundik,
gero ta urrunagotik.

1951

UMEZURTZA

    Eguerdiko muñora
urbiltzen dator, neke ta auts, zurtza;
    soiltzen dakar maldan-gora
    umetako biotz lora.

    Illobirañoxe dager
luze-luzerik bizi bidea:
    zenbat loidi ta arantz anker
    bideak, eskubi-ezker!

    Itxaso beltz urdurira
urruntzen doan ontzitik ala
    oi du sakerak begira
    kai babesera..., Aberrira;

    indarrak xuxper naiean,
aldapa gorak auna umezurtza
    eserita ertz batean
    geldi zan era berean,

    umetako bide egiñak
begira: Amakin igarotako
    baratz lorati pozkiñak
    ta amets izar lor eziñak:

			euzkitan alaikor
			baserri bitxia,
			maitetasun jator
			garbiak bizia...

			Ta kea andik xuxen
			zeru urdiñerantza,
			ta, aldiz, sendiaren
			jan aurreko otoitza...

			Ta lotara aurrean
			sukaldean bero,
			aita-amen urrean
			umeen poz giro...!

    Joan ume egun oztiñak
nabariz, Ama zanarengana
    jo zuten, otoitz egiñak,
    zurtzaren oldozkun-miñak:

			Zer zorion duten
			Ama badutenak!
			Banun nik ere len;
			eraman dit Jaunak.

			Banun bai. Artxek aur
			nintzala itzarria
			nire baitan dut gaur
			Jainko egarria.

			Artxek zidan erein
			Edermin azia,
			ta artxek nindun eskein
			Urtziri guzia.

			Ama!, umearen
			Zeru parre lena,
			biotz argin guren,
			giz etorkizuna...

			Ama nun aingeru
			Zerutik jetxia;
			betiko dut Zeru-
			zerura itzulia.

			Ni sortu, ni azi,
			Ona maitarazi,
			Zeru bidez jarri...,
			t'ordun zan igazi!

			        * * *

			Agur, Ama. Atozkit
			min au arintzera,
			atozkit gogozki
			semea poztera.

			Olaxe exerita
			liparño bat gauden,
			nik miñak jaulki ta
			zuk bide autsa ken...

    Amatxo berbera ote
zauri izerdiak ken zizkiona?
    Sarritan, gañez, ark uste
    datorkiola artaraxe...

			Zu junda geroztik
			bai zurtz «Etxebeltza»;
			izotz dago ordutik
			kabi zorigaitza...

			Gu gaituzu bertan
			txorikume billotz,
			alperrik egatan
			jo nairik, egamotz...

			Maite egatan ikas
			ta indartzean lumak,
			zuregana egaz
			joko txorikumak!

			Umetzaroa jun,
			jun ames jolasak;
			geroztik bai egun
			lauso ta narrasak!

			Lorezko usteak
			zimel ziranetik,
			ta izardun ortzea
			goibel zaidanetik,

			arantzetan orron
			nabillazu zauri;
			gura bai Zorion
			bañan ezin arki...

			Pozik ez duanak
			iñondik iñora,
			Amaren laztanak
			dakarzki gogora!

    Ta semetxoa laztanik,
beste bat arte agur zitzaion,
    iñoizko maitakorrenik
    «Gabon, seme maite» esanik...

			Nire zai Donokin
			zaudelako oroitzak
			argi bizkat biguin
			maite, itxaro, otoitzak

			Ta bizitza itzali
			illunabarrean,
			Zurekin azali
			nadilla azkenean!

			Zeru goian pozaz
			zauden Ama maite:
			beko guziozaz
			arren oroi zaite.

    Jeiki ta aurrera an abia
zan berriz bide luze-luzean,
    noiz lortuko Gogaikia,
    umezurtz bidelaria...

    Izerdiz, aul eta neke,
or dakuskezu, iñoz bidean
    topo oi ditun atez-ate
    lotsikaraz ukar eske...

			    Amaren oroitz izarra,
			argi zaizu billa joanean!
			    Ta zuk, etxejaun kistarra,
			ez uka, datorkizukenean,
			    errukiaren ukarra!

1936-39

AMA ZANAREN BILLA

		(Aurreko olerkia bera, beste era batez;
		ohorezko aipuz Donostian, 1952 grz, saritua).

    Amaren billa doana
    doa Jainko beragana;
erromes zurtzak jaramonik ez
    bideko beste iñorgana.

    Lor eziñaren besotik,
galdu zunaren billa ta deika,
    ez darama beste leirik:
    Amaganatzea baizik.

    Lagunek ots dagiote:
—«Utzi zak, motel, ama min ori;
    baduk gurekin zer maite,
    onatx naiko neska gazte».

    —«Emakumeen emakume
    niretzat Ama uraxe;
Aretxen oska bizi ta ibilli
    nai diat» —darantzu trebe.

    Ez, bada, arren, ostalari,
    bidean geldiarazi.
Mina adiozu, kupira zazu,
    ta aurrera joaten utzi.

		Umezurtzak:

Galdu dunak daki
zer dan Ama miña!
Billa naramaki
gabe etsi eziñak...

Billa bai. Artxek aur
nintzala itzarria
nire baitan dut gaur
Jainko egarria.

Artxek zidan erein
Edermin azia,
ta artxek nindun eskein
Urtziri guzia.

Ama!, umearen
zeru parre lena,
biotz argin guren,
geroaren lema...

Jainko ontasunaren
edontzi gurgarri,
santutasunaren
itzai ta mugarri...

Len banun nik ere!;
gabe ezin etsi dut...
Oi Amatxo nere!,
bizirik al zaitut?

Bizirik zaudala
nola ez ba siñes,
gau t'egun tamala
pozten didazunez?

Betian nire zai
zaudelako oroitzak
argitzen dizkit bai
pauso, itxaro, otoitzak.

Zu junda geroztik
zein zurtz «Etxebeltza»;
izotz dago ordutik
kabi zorigaitza...

Gu gaituzu bertan
txorikume billotz,
Alperrik egatan
jo nairik, egamotz...

Maite egatan ikas
ta indartzean lumak,
zuregana egaz
jungo txorikumak!

    Amaren billa doana
    doa Jainko beragana;
erromes zurtzak jaramonik ez
    bidean beste iñorgana.

    Ez, bada, ostalari,
    bidean geldiarazi.
Miña adiozu, kupira zazu,
    ta aurrera joaten utzi.

1951

MAITE NAZAN ORAINDIK

       Goiza parrez...
       Zarautz miñez
joalea ni baitan
iri deiez, iri deiez
dulunka ai! ari zaitan...

       Jai Zarautzen,
       Etxebeltzen;
nik urrundik min emen...
Etzidane niri uzten
igana gaur joaten!

       Arrebatxo!
       Lekaimetxo!,
al didan barkatuko
nire errua! Oraindio
maite al naun izango!

       On ta otxan
       izan intzan
niretzako munduan.
Amaren ordezkaritzan
i lakorik ez niñan.

       Lili bigun
       intzan ordun;
Jesuk jakin ta alda iñun...
Komentu arrean barrun,
eman deiñala zorun!

       O bai, ni bai,
       jungo pozik
gaur i ikusteagatik!
Ni or izan ezagatik,
maite nazan oraindik!

1942-X-7

AZKEN ITZA

	Mariñel bat kantatzen... aditzen egon zakizkit. Baño aren abotsa, urrunago ta meiago, akitzera dijoakizu. Agur, lagunak, ezagunak, Sorterriko erri ta etxe, eliz ta egurastoki. mendi ta bazter maiteak.
	Onezkero legorreko orrek ia ez dantzuzu itxastar onenik ezer. Aguro zure entzumenak ez du jasoko kantaketa ondorengo dardara mingarria besterik. Eta zure begiak ez du joko, Oskorriari buruz, bidatz edo estela illixka bat baño.
	Elburu miñez arraun ta amets igazitako gaztetzaro batek atzetik utzi dizun uberi aparra baizik ez duzu, izan ere, eskuartean daukazun abesti sorta.
	Mariñelak, emen, bere baitarako kanta zizun. Ez galde, bada, bere izena edo jatorria. Nork atzitu, osorik, lagunurkoaren izkutukia? Uberi aparra lagun, antzemango diozu bearbada nondik Norakoa; orobat Izangoa; baitare, ziurrenez, bere itun giroa ta askirik eza. Baña ez, ez duzu zeazki aierutuko agur dagizun onen Norañokoa. «Joan bear dugu urrutira: agur,  Ondarroako itxaso bazterra»...

		Izkaiñetik, Oskorri:
		    ontziska ari buruz
		arraun ta amets doazu,
		    Izangoa urratuz.

		Gezi xuri bat baño
		    begiak ez dakus
		azken mugan, urdiña
		    ta oztiña alkartuz.

		Zer dan, norantz dijoan
		    uberak darakus:
		Jainkoganako gezi,
		    Jainkoganagotuz...

		Zureganako gezi,
		    otoitzez ta kantuz
		gaztaroa eman dut,
		    Jauna, zuri buruz!

		Lur ezaguna utzirik
		    banoazu iraduz.
		Zurekin bat eginda
		    nik atseden, Jesus!

1942-12-1

BAKARRIK

		Oharra. Eraskin bezala, huna hemen
		egilearen azken olerkia
		den «BAKARRIK».
		Berak dioenez, hamahirugarren gizaldian
		quechua hizkuntzaz idatzia.

Bakarrik nagonari utzi ba bakarrik.
Neurebaitako mina beltz ontan
bear diat, bear diat topa
leize zoragarria,
urreteria,
Maitagarria,
Mundu berria.

Ara an izar bakarra zeruan bakarrik.
Ala obe dik.
Ola obe nik.
Biok: ark eta nik.

Iñor gabe dagonari utzi ba topa dezan iñor.
Ara nik, ara nik.
Bakarrik nintzala ustez
ara nik Maitea aurrean, izar tankeran,
an goitik, an goitik
solasketan,
maitaketan, matematiketan:
«Bakarti bat eta bakarti bat: bi.
Maitale bat eta maitale bi: bat».

Ta neure-neurea dedan bakarte nerean
onatx sor, onatx sor
leize zoragarria,
urreteria,
Maitagarria,
Mundu berria.

(8-XII-63. Chaux de Fonds)

Iturria: Idazlan guztiak (I), Salbatore Mitxelena (Karmelo Iturria eta Jose A. Gandariasen ediozioa). EFA, 1977.