POEMA ITZULIAK

Lauaxeta

__________

SORTZEZ-GARBIAREN GABA

		(Maragall'en olerkia)

Gaur-gabeko zeruan urdintasuna! 
Betirauna ikusten dala bai dirudi. 
Illargi ta izarrak ziar, betirauna. 
Odeiak bapere 
lausoturik gabe.

Illargi ta izarrak gabaren donean 
osertze barikan ortzi urdiñean 
ainbeste distiraz argi egitean, 
lilluratuten yat bertantxe gogoa. 
Bai-da gaurko gaba, gau Jainkotikoa! 
Bai-da gaurko gaba 
gau zerutikoa!

Berak dirdiratzen daun ozkarbi ziar 
Sortzez garbi ori jasten da zerutik. 
Izar bakotza izpi geiagoz bizturik 
lotazilleko gau-betean jasten da. 
Ixil da ludia, 
leundu da aixia.

Zaratage dator... Oi gaban urdiña! 
Oi gaban bikaiña!

			(J. B. D., 1928-II, 26 or.).

__________

FLAY AWAY

		(Tennyson)

Egun-antzian. 
Txoritxuak zer diño abian? 
—Egaz egiten itxi egistak; 
itxistan, ama —diño txoriak. 
—Txori ori, itxoian apur batean 
eure egotxuak azi artean. 
Olantxe apur baten txoria 
bere abian 
geldi egonik, egazka doya 
egun-antzian.

Seiñ txikerrak zer diño oean? 
Txoriak legez seiñak: Jagiten 
itxistan, eta egaz egiten. 
—Seiñtxu orek lo, apur batean, 
gorputz orixe azi artean. 
Lo-lo badago pitin bat geyau 
bere oean, 
seiñtxu txikerrak be egaz egingo dau.

			(Euzkadi, 1928, irailla, 15)

__________

EXTASE

		(Victor Hugo)

Gau izartsu baten olatu ondoan 
bakarrik nengoan... 
Zeru ta itxasoa oso garbi ta lau. 
Begiok beituten eben au ludi au 
baño urrunago. 
Mendi, arro eta beresi aundiak, 
eta izaki gustiak 
zurrumurru itzelez, itxas olatuai, 
maitetsu itaunduten eutsela irudian.

Eta urregorizko izartxu garbiak, 
zeruko gustiak, 
suzko burestunak dardar biurtuaz, 
yaurri ezingoak, 
burutako bitsa nakurtuz: «Jainkoa, 
Yainko Yaunaltsu 
yautzue au», alai esaten eutsien.

			(Euzkadi, 1927, irailla, 26).

__________

LEUNTASUNA

		(Paul Verlaine)

Leuntasuna eurrez leuntasun ganian; 
Maite, gentzatu zeure lei sutsua, 
maitasun mosu-aldian 
arrebazko maite-ezti lei bakua 
erara yatorko maitale onari; 
urrumaka egin laztan gentzatsuak, 
samurtsu adi ta begizkun gozuak.

Besarka gogor biurrak 
ez dira aldin mosu garbi ta samurrak, 
guzurrez arren, aldin direan bezela.

Baña maitasun sutsuak 
zeure biotz ori kiskaltzen dauela, 
zeuk diñostazu, maitia, 
barruan esita oru dagiela, 
ez entzun ostera bere ots bizia...

Zeure bekokia neure bekokian, 
eta zure eskuak neurien ganian,
biar agurtzeko ziña egistazu...

Ta eguna dirdiz agertu artian 
alkarrekin negar dagigun samurtsu.

			(Euzkadi, 1929, epailla, 14).

__________

IZAYA

		(Charles Baudelaire)

Olgetan itxas-gizonak sarri 
eizatzen dabez izai altsubak. 
Ontzi-lagunok egazka nasai 
egazten dabez itxas arrubak.

Zauriz josita ontziratzian 
(ortze-bakaldun ziran txorijak) 
arraun apurtu batzun antzera 
narraz daruez egal andijak.

Gero egadun bidazti onek 
oso galtzen dau edertasuna. 
Onek pikuba erreten dautso, 
arek antzestu egazka aztuna.

Gezi-ekatxen bildurrik eztaun 
txorijan antza, olerkarijak. 
Samin artian egaz egiten 
eztautse utziten egal andijak.

			(Euzkadi, 1929, urrilla, 26).

__________

LILI-GORRI

		(Francis Jammes'ena)

Oroldiko lili-gori zimela, 
neurtitz oneik, erle zurmur bezela, 
oyeski abestu dagitzuela.

Nire begizkuna zeure ganian 
erori daitela gaban antzian, 
urrezko izarrez lo dagizunian.

Oles samur onek zeuganantz egaz, 
abes dagitzula eres bigunaz, 
larrean dabesan iñontz-abotsaz.

Naí ba'dozu biotz au jolasteko 
biurtu daitela zeure uleko 
lore odoltsuan, beti-betiko.

Negar dagidanen neska argia, 
alaitasunezko oyu bizia 
iduri zaizula neure adia.

Eta zerraldoko itzal estuak 
estaltzen naunian, neure malkuak 
dizdir dagiala zeure begian... !

Zeu ikusirik ba ain dizdirkora, 
dagerzun gazteko betiraunkora 
goratu dagien neure eriotzan.

			(Euzkadi, 1929, XII, 10).

__________

LORONTZI AUSIA

		(Sully-Prudhomme)

Irusta au il doian lorontzia, 
aizeki-kaskak karraskatu eban; 
ostaz ikutuz egin zan ausia, 
eta ots batek agertu ez eban.

Leyar leunari aginka egiñik 
mallatutxuak baña egunero, 
oso geldiro eta eten barik 
eskier beti biratu dau oro.

Tantaka bere urak itzuririk 
legortu ein da loratxu polita 
iñok somatu ez arren oraindik; 
ez ikuturik, ba-dago ausita!

Maite dagian eskuak sarriro 
biotza urratuz dagio zauria, 
berez mallatu dua nausikiro 
eta dil bere maitasun-lilia.

Ikutu barik beti oso dager; 
barruko zauri meek baña aunditu 
ta ixillik negar dagiala duler; 
ausia da-ta, ez, arren, unkitu.

			(Euzkadi, 1930, I, 28).

__________

GREEN

		(Paul Verlaine)

Lorak, igaliak eta abar-otsa 
zeure opari-gai dira, 
eta zeugaitik pilpira 
dagian neure biotza.

Esku me orekaz apurtu barik, 
zeure begien laztana, 
biurtu, arren, neugana. 
Ona natorkizu garoz beterik, 
goxeko aize samurrez 
bekokian leitu yatan iñotzez.

Itxi egiozu neure miñari 
atseden dagian zeure oñetan 
ordu baketsu maitian 
emaro amets dagian. 
Itxi, arren, zeure altzo oretan 
eratzan dagidan neure burua; 
zeure azken-mosuz dardar oraindik 
maitasun-ekatxak bertan esturik 
lo itxi nagizu bakian 
atseden dagizun aldi guztian.

			(Euzkadi, 1930, otsailla, 14).

__________

IRU NESKATILLAK

		(Maurice Maeterlinck)

Iru neska il-egin dituez 
biotzan daukena ikusi nai-gurez.

Bata zorionez beterik eguan, 
odola jario yagokon altzuan, 
txistuka iru suge iru urte-aruan.

Leuntasuna ganez beste biotzian, 
odola jario yagokon ganian, 
iru artxok bazka-dagie iru urtian.

Zoritxarra eurrez irugarrenian, 
odola jario yagokon zaurian: 
iru gotzon ernai iru urte-aldian.

Iru neskatilla il-egin dituez 
biotzan daukena ikusi nai-gurez.

			(Euzkadi, 1930, otsailla, 19).

__________

ERDU

		(Théodore de Banville)

Erdu; ginbaila imiñi buruan; 
egun lankora agertu orduan 
guazen, goxa dakusgun mendian. 
Eta maitatzen dozuzan 
liliak batu daiguzan.

Bolbol daguan iturri ertzian 
kulunka dardar otzikera-lekak. 
Ara ta ona larrian 
artzai abesti samurrak, 
alai egiñik baratz loratuak.

Zeu, arren, dardar eguak,
alai yatortzuz aiziak.

Barre-irri egin dozulako pozik 
etori datoz usaiñez beterik 
mertxika lurrinkatuak 
eta sagardi oso loratuak

			(Euzkadi, 1930, otsailla, 20)

__________

GOIZPARKIAK

		(Paul Verlaine)

Neure Jaungoiko Jauna, zadiz onetsija 
aldi bijur-txarrotan kistar nozulako. 
Baña sar egistazu jasapen bixija 
leyala nayakitzun txakur on bat antzo.

Banedi ardijan atz duan axurija! 
Artzañak ez dau lanik zintzo dualako. 
Ondo daki nori zor artilla, bixija; 
areri dago ernai noiz-nai artuteko.

Arrain nagixu, «Ikurran Semiari» nagon: 
edo asto apala neuregana digon: 
txarrija banintzake murgildu nagijan.

Notiñak baño obeto abere-piztijak. 
Otsein ixaten jatzuz oraingo aldijan: 
egin biarra zintzo dagije guztijak.

			(Euzkadi, 1931, epailla, 4)

__________

EURIA DAGI

		(Paul Verlaine)

Urian legez euria dagi 
neure biotzian.
Nundik sartzen yat itun aldia 
goguan erdian?

Tella ganetan tak-tak euriak,
baita be lurrean;
bere negarrak poza dariost 
biotz itunean.

Nire biotza negarrez dago. 
Zergaitik zotiñak?
Salkeri batek ez dautsoz sartu 
ezpata samiñak...

Nekez dagist samin ziyoa 
jakin-ez-eiteak;
maitasun-erra barik darona 
biotz errugeak!

			(Euzkadi, 1930, epailla, 14)

__________

BEATRICE'N AGURRA

		(Dante Alighieri)

Nire maiteak agur egitean 
mingain oro dardaraz 
ixildurik daroaz; 
begirik adi ez dakus aurrean. 
Ain zogi dagir, ain eme liraiñaz! 
Maitekor juan dua 
eta geituten da bere dedua. 
Apaltasunez daroa yantzia, 
eta dirudi alatz gelgarria 
goiko zerutik lurrera jatsia. 
Dastatu ez dabenak 
ulertu ezin dagiken eztia 
damotso begitatik 
biotz erdira so-dagionari, 
jagoken maite gogo guztiari! 
Maitasunez beterik 
espanetatik arnasa guria 
ugari dariola 
goguari: «Inka egik», 
dirudi diñotsola.

			(Euzkadi, 1930, epailla, 27)

__________

ODOL-ITURRIJA

		(Charles Baudelaire)

Sarri odola dustet 
ixuriten yatala; 
nabaituten dot iturri antzera 
lotu be barik jario daula. 
Alperrik zauri billa 
somatu darot neure soiñ zurbilla.

Uritik nabaitzen da 
moltzo aundi batian, 
txaidiak odol-iturri ditzuliz; 
orok leituten dauz bere zalian, 
eta izadi guztija 
agertuten yat odolez gorija.

Alperrik edan dodaz 
irezkai edendubak 
neure samiña ixildu gurian. 
Begijak piztu dagistaz ardubak, 
piztu neure begiak 
baita zoroztu bere belarriak.

Atsegin legunetan 
ba'naurki ixiltasuna! 
Jostoratzeko oyea da baña, 
oya zorotza, neure maitasuna; 
bertatik darijola. 
andre ankerrak nedate odola...

			(Euzkadi, 1930, urrilla, 12)

__________

IKASLEAREN ERIOTZA

		(J. Verdaguer)

Montserrat gaur negarrez, 
oso urtu bearrez. 
Abestutzian il da, 
il da lorik ikasletxua! 
Birjiñoi, abestutzera 
zoaz usotegitxura. 
Abesten eutzunari 
nok ez egingo intziri? 
Kutxa zuri barruan 
zein gelgarri daguan!
Zitoria dirudi, 
oraindik ebai-barri. 
Jo oi eban bioliña 
ezker-aldian dauka; 
bioliña batean, 
uztaya eskumean; 
lurperatzen daroye 
bere abeskideak. 
Urretxindora txintaz 
—txintaz dago urrean... 
Ikasleak ikastean 
ixildu entzuteko, 
il-eresia abesten 
«Abesten datorkioz...» 
Abesti lenengoa 
zerutik jatsikoaz 
bigarren abestian 
ango negar-adiak. 
Alperrik artezliak 
kiñuz bizkortzen dauz; 
negarrak ibai dira, 
eta intzirak itxaso. 
Padar bat abeslari, 
beste danak negarrez. 
Mutila gotzonakin» 
ikusi! doa kantari. 
Zeru-gora jo daben 
txori ego arina, 
ak goyan abestean 
iryiko bioliña.

			(Euzkadi, 1930, lotazilla, 23).

__________

GORESPENA

		(Charles Baudelaire)

Aintzira lañotsuak egaz igarorik 
mendi eta oyana gustien gañetik, 
aldatu goi zabalak eta ixar argijak. 
Ozertza ziar egaz igaro axijak.

Olantxe joan doa, bai, neure gogua, 
eta igerlari ona, digaro itxasua. 
Neurri bako zabala digaro pozkiro 
eta atsegiñez bete doa nausikiro.

Beko ustelin ziar igon zeruraño! 
Txautu zaitezan, igon, zeru goi-goraño! 
Ta edari bai'litzan gogo gelgarrija 
edan egizu, arren, zeruko argija.

Zoriontsuba bai da, iguiñen ganetik, 
bizitza au mingarri dagiskun luditik 
eta negar artetik zeruko laztana, 
ega indartsubaz egan lortu dagiana-

Dontsuba larratxori antzera ortzijan 
lei-lotzen dabillena goxalde argijan. 
Eta zalantza barik igaroz ludija 
ulertu al dabena lili-berbetija.

			(Euzkadi, 1930, azilla, 9).

__________

MINGARRIA

		(Francis Jammes)

Mingarria txekortxu ari oitutia, 
gura zein gura ez, il-tokira eroian.

Erriko orma-zar baltzak mizkatuten joian, 
orma-zar baltzetatik jausten zan euria.

Ene Jauna!, on antza dagersku txekorak, 
lagun izaten ditu sasizko zidorak.

Esan egiozu, Urtzi on eta gurena, 
danentzat an izango dala azkespena.

Egun baten zeruan zidarrez beterik, 
ez dabela eroango iltera txekorik.

Orain baño obeak izango garala, 
lorez adarrak eder eingo dautzuzala.

Ene Jauna!, txekorak miñik il-aurrean 
ez dagila nabaitu burnia sartzean.

			(Euzkadi, 1931, epailla, 6).

__________

Bertsio informatiko honen egilea: Josu Lavin; Urkiola, 1-1C 48990 - Getxo (Bizkaia)