AU, ORI TA BESTIA

Juan Manuel Etxeita

Etxeita'tar Joseba Imanol

AU, ORI TA BESTIA

NEURTITZAK

DURANGON
Florentino Elosu'ren etxean
1913

UARRA

	Aspaldijon egin dodazan neurtitzak, argitaratubak eta argitaratu eztiranak, batu dodaz idazti onetan.
	Onetariko idazti asko dagoz neurtitz ederrakaz. Onegaz bat geyago ixango dira; ta guztijetarik makalena ixan arren, zerbait geituko da euzkeraz irakurtia; bada, euzkaldun asko dira neurtitz zaliak.
	Euzkerazko irakurgei asko biar dira, makurtuta daguan euzkeriari buruba jaso erasoteko, ta egin dagigun alegiña arlo orretan.
	Agur irakurlia.
	Mundaka'n 1912'g. Urrilla'ren 20-an.
Etxeita'tar Joseba Imanol

ELIXEA

	Simon
Ixerdi asko darijozula,
Eurija jausialian,
Mendirik mendi, zek zakaz Jule,
Olako naibagepian?
Odai baltzeran bildurgarrijak,
Dakuztaz zeru guztian,
Uste dot bada zabiltzazala,
Osasunaren kaltian.

	Jule
Lupetzak ziar, aldapan gora,
Nua ni elixaldera,
Agerraldi bat, uste dot egin,
Jaungoikuaren etxera.
Makur makurrik, apaltasunaz,
Eskarijak egitera,
Ta bijotzaren gogorkerijak
Onela samurtutera.

Jaungoikuaren jauregi eder,
Bijotzen samurgarrija,
Zerutarrak zein deunge ta zital,
Guztijen makurtegija.
Darakuzkuzan ikasbidiak,
Ondu dabe gixadija,
Ixan dagigun zorijontzuba,
Emeko bixialdija.

O Elixea!, beti zara zu,
Bijotzen bakegillia
Berbaldijetan darakuzkuzu
Zerubetara bidia;
Eta ganera, eskarijakaz,
Yatorku gogo betia
Elixearen adibidetik
Ez iñoiz aldendutia.

Zorigaiztoko jazoerakaz
Bildurturik nagonian;
Atsekabiak minberatuta
Bijotza daukadanian;
Eliz-bidia, Simon, artzen dot
Goiz eta bazkal ostian,
Eta elixan geldituten yat
Bijotza bake-bakian.

	Simon
Ori bai dala ekandu ona,
Egite onbidetzuba,
Emen bakia billatuteko,
Eta geroko zeruba.
Jarraitu Jule bideorretan,
Elixako aginduba,
Eman dagixun bixialdijan
Jaungoikok bere eskuba.

ESKEKUA

Egunabarrez asten naz beti,
Aterik ate lanian,
Jo batera ta jarrai bestera,
Zerbait billatzen eskian.
Ogi ta arto ataltxu batzuk
Batzen dodaz ekiñian,
Baña diruba nekez ta gitxi
Ikusten dot zakelian.

Soñeko zatar puzkatubakaz
Egunaz eta gabian,
Ostatubetan, Jainkua lagun!
Esaten deuste atian.
Eta aterpe berogarri bat
Billatzen eztodanian,
Otzez dardarka, guztiz neketzu
Lo egiten dot kalian.

Mendijak gora, basuak bera,
Bide zior zikiñian,
Bijotzillagaz, jarraituten dot,
Gelditu barik eskian.
Urdalla utzik, ankak indarga,
Beruan eta otzian
Atsekabiak, ugari dodaz,
Gorputz atseden bagian.

Errukor gitxi agertzen dira
Erri ta baserrijetan,
Eskekuari lagundutia
Aztu da ekandubetan.
Urrikerija beti aldian
Ibilte neketzubetan,
Negarrik asko egin biar da
Irabasbide onetan.

Limosnatxu bat!, deika ta deika,
Diardut egun guztijan,
Gose askogaz, guztiz indarga,
Jausteko bildurgarrijan.
Edurrak eta osin leitubak,
Ixaten diran aldijan,
Oba litzake, eskeko baño,
Bakian egon obijan.

Jaungoiko lastan errukitzuba,
Dana egin al dozuna,
Errukituta biraldu dazu,
Lenbailen laguntasuna.
Beti diardut otoi egiten,
Lortuteko osasuna,
Eta ganera, merezi badot
Betor zorijontasuna.

GAZTETASUNA

Txorijak legez ariña dogu
Gaztetan ibilketia,
Gelditu baga igaroten da,
Jolasten egun guztia.
Itxasbaster ta mendirik mendi,
Urrengo errekartia,
Olako asko, eta ganera,
Pelotan jokatutia.

—Nun ibilli az, ene semetxo
Goixetik oraiñartian?
—Karramarruak arrapatuten,
Amatxo itxasertzian.
—Or dakastazak galtza barrenak
Kresal ta ondar nastian,
Eta orrela jolastuten az
Beti galbide artian.

—Soso eder bat abes egiten
Egon da sasi artian
Ariztegitik mendi ganera
Jarraitzen daben bidian.
Uste ixan dot egongo dala
Umiakandik urrian
Bost sosokume idoro dodaz
Abija sendo batian.

Aratxuago, ota moltzo bat,
Txindorra ota ganian,
Abeslari ta guztiz alaitzu,
Pozez dagonen antzian.
Bere abija, umetxu bigaz,
Dago an ota tartian,
Orra amatxu zorijonian,
Egon naz arratzaldian.

—Jolastutia, beste amesik,
Eztok ik eure lanetan,
Ikastetxia ta ikastiak,
Bastertzen dozak benetan.
Ene semetxo, asko biar dok
Ikasi adin orretan,
Ixan aitian askojakiña
Ludiko arazuetan.

—Ama lastana, baketu zaite,
Dantzutaz zure egijak,
Ikastetxian egiten dodaz
Gogotzu ikastaldijak.
Gaztetasunak eruan arren,
Aztertzen alde guztijak,
Goguan dodaz zure agindu
Guztiz atsegingarrijak.

ZARTZARUA

	Aurele
Gaztiak jantzan dabiltz,
Zelai zabalian,
Tanbolin jotzallia,
Dago ekiñian.
Zegaitik guk egin ez,
Gogaldi onian,
Egiten gendubana,
Gante giñanian?

	Bartolo
Larogetabat urte,
Sorbalda ganian,
Daruazuz Aurele,
Emen zerupian.
Jantzan nai dozu egin,
Zelai zabalian,
Arpegi tximurtubaz,
Zartzako nekian?

	Aurele
Arpegi tximurtuba,
Galbarra buruban,
Lau ortz bakarrik dodaz,
Nik neure abuan.
Baña Bartolo, sendo
Garriz beraguan,
Ankak neuriak dodaz,
Jantza ta aurrezkuban.

Amaika jantzalditan
Ixan ziñan lagun,
Beti txorija legez,
Saltari ta bigun!
Bijok alkarren adi,
Jolasten edonun,
Azkenez ezkondubak,
Eta zorijondun.

	Bartolo
Ai! Zein galanta ziñan
Aurele orduban!
O! Zein tayu itzala
Orain zartzaruan!
Zeuri begiratubaz,
Zagozan tayuban,
Zerbait minberatzen yat,
Bijou neketuban.

	Aurele
Eta nun da Bartolo,
Zure irudija,
Morrosko ederra ta,
Aurrezkularija?
Bijok agiri dogu,
Irudi barrija,
O! Zein atsekabia,
Zartzaro-aldija!

ARITZ GOGUANGARRIJA

		(«Josetxo»n argitaratuak)

Nai dala osasunez,
Zein gexo txarretan,
Naibagez ondaturik,
Zein atsegiñetan,
Legorrian lez bardin,
Itxas zabaletan,
Eguraldi onakaz,
Baita ekaitzetan,
Bakian gagozala,
Zein guda lanetan,
Geure erri maitian,
Zein atzerrijetan,
Lurbira onetako,
Baster guztijetan,
Aritz eder bat dago,
Euskel bijotzetan.

Zara ta izango zara,
Zu zorijonian,
Gozagarri lastana,
Euskaldun lurrian,
Adarrak luzeturik,
Lerden ta bakian,
Lege kutun bat zeunkan,
Eskur bakoitzian;
Poz-pozik bixi nintzan,
Zure legepian,
Neure atsegiñetan,
Zein atsekabian;
Lurperatu bagarik
Naguan artian,
Beti eukiko zaitut,
Neure bijotzian.

Zugandik arturiko,
Landara ederrak,
Igaro dabez orain,
Itxaso zabalak.
Eta Amerikatan
Jarririk sustarrak,
Gora duaz aringo
Zugaztxu lerdenak.
Guztiz zaitubez maite,
Beti euzkaldunak,
Euren atsegingarri
Ta guztiz kutunak.
Zabal dira Ludijan
Landaren eskurrak
Beti gomutagarri
Eta betiraurak.

MENDITARRA

Idijak bustarturik,
Darue burdija,
Aitz tontorrakaz dago,
Burpide guztija;
Ganera, guztiz urrun,
Nire ariztija,
Au bai dala benetan
Lan nekegarrija!
Aida! idi ederrak,
Emon izerdija,
Laster artukozube,
Atseden-aldija.
Ija igaro dogu,
Biderik erdija,
Ariztijan daukagu,
Larra ugarija,
Eta errekatxuko,
Ur garbi-garbija,
Neke onen ganetik,
Atsegingarrija.

Aizkora zorrotzagaz
Ebagi adarrak,
Eta jarri burdijan,
Egur ta orbelak.
Neguban egiteko
Subak eta garrak,
Eta ibituteko
Orzaren indarrak,
Beteten diranian
Edurrez basterrak,
Eta dagozanian
Eguraldi txarrak.
Iñurrijen antzera,
Dira menditarrak,
Aurretijaz egiten
Gerorako lanak,
Neguban dira maite
Udako biarrak.

Orain bedar ebaten
Gero atxurketan
Azpigarrijak eta
Zaztegi lanetan.
Ekin gari-jotia
Gero araketan
Batu ezer badago
Zugatz azpijetan
Abelgorrijak zaindu
Euren ordubetan
Eta beti onda
Lan neketzubetan.
Eguraldi onian,
Zantzo ta barriak,
Ijiji batak eta,
Ujuju bestiak.
Beti abes egiten,
Abesti maitiak,
Alaitasun onian,
Zar eta gaztiak.
Larretan abere, ta
Pozez artaldiak.

Eguraldi txarrakaz
Geituta nekiak,
Zikiñak eta laban
Mendiko bidiak.
Etxe-barruban geldi
Abere guztiak,
Idi, bei ta ollo
Eta artaldiak,
Menditar gaixuentzat,
Zein atsekabiak!

JOSETXO ITXASTARRARI

		(«Josetxo»n)

Ekin Josetxo lanetan,
Ebagi sendo bedarra,
Bene-benetan,
Biar orretan,
Eztirudik itxastarra.

Basoratu artaldia
Eguneroko goixetan,
Artzain bat legez
Eu abil eurez
Baserritarren lanetan.

Ardijak itxi ta gero,
Mokillak joten solora,
Mokillak jota
Bazkaldu eta
Orbelak batzen basora.

Noizik bein aldenduten az,
Zugatzen kerispetara,
Etzanta bian
Bedar ganian
Dakik egoten erara.

Itxasuetan eztagoz
Emeko mokil-jotiak,
Baña bai asko
Negargarrizko
Galbide ta naibagiak.

ETXERORDUBAN BASORA

Jai-alaya da
Gaur Basoganen,
Dantzaketako
     Eguna,
Guazan eta,
Dantzatu daigun,
Ekandubetan
     Doguna.

Alkardantzarik
Eztogu biar
Ez iñoiz galdu
     Sentzuna,
Billatu beti
Jai-alayetan
Onbiderako
     laguna.

Onbiderako
Lagun zintzua
Esan dok biar
     Dogula?
Baita biar da
Jolasaldijan,
Egunak lagun
     Daigula.

Belu juan ta
Belu etorri
Etxeratzeko
     Illuna,
Ai! eztok ori
Onbiderako,
Jarraitu biar
     Doguna.

Gau illunian
Bide zigorrak,
Etxeratzian
     Jarraitu,
Sasi arantzak
Geiztuak dozak,
Sarritan yubek
     Zauritu.

Olluak legez,
Egun argitan,
Jolasaldijan
     Igitu,
Baña, illuntze
Itzaltzubagaz,
Etxian beti
     Aurkitu.

Neska-mutillak
Eztaukazube
Otso gaiztuen
     Bildurrik?
Eztakixube
Illuntasunak
Arerijuak
     Dauzanik?

Arri ta sasi,
Lupetz sakonak,
Osiñak ortik-
     Emetik;
O! Zein galbide
Bildurgarrijak,
Illuna dagon
     Aldetik!

Gaizbidetatik
Aldendutia;
Ta jarrai bide
     Onian;
Orixe dago,
Guztiz argiro,
Jaungoikuaren
     Legian.

Egin alegin
Bide orretan,
Bixi garian
     Artian;
Jolasaldijak,
Jai-alayetan;
Eztira biar
     Gabian.

Ordu onian
Juan biar da
Lan egiteko
     Arlora;
Lotzagarri da,
Jolasa gabaz,
Azerijaren
     Antzera.

Goixetik juan,
Eta etorri
Illuntzetxuan
     Etxera;
Jarraitu barik,
Esaten dan lez,
Etxerorduban
     Basora!

ITXASUA

		(«Euskalerriaren alde»k egindako batzaldijan,
		bigarren sarija irabazi ebenak)

Ludi onetan inguraturik,
Sortalderik sartaldera,
Aurkituten da osin andi bat,
O! zein ederra da bera!
Zabal ta sakon toki askotan,
Azal ta bedar ostera,
Noizbait dakuzku gora-beraka,
Noizbait ispillu antzera.

Kresal ur eder ustelbagea,
Da beti sortu zanetik,
Arrain lirañak, ugari ditu,
Alde bat eta bestetik.
Aldenduten dau arrantzalia,
Urrikerijen artetik,
Eta yatorku arraiña beti,
Osin zabal orretatik.

Bere ganian, Ludijan ziar,
Billatzen dira bidiak,
Orretarako itxasgixonak,
Ikasten dabez legiak.
Eta baketzu dagozanian,
Uraren gane-aldiak,
Atsegintzubak ixan oi dira,
Ibilte neke bagiak.

Baña ekaitzak bultza ezkero,
Ur zabalaren ganian,
Arin jarten da guztiz aserre,
Burrukarijen antzian.
Mendijak lako bagak jasota,
Bitzez beterik tartian,
Iruntzi nairik, dagon guztija,
Ekaitza duan bidian.

O! zein indartzu, bildurgarrijak,
Bere aserre-aldijak,
Puzkatzen ditu, arrapatuten,
Dituban ontzi guztijak!
Arrañik bage itxasbasterrak,
Neketzu arrantzaliak,
Ixugarrijak ixan oi dira,
Agertzen diran kaltiak.

Zeinbat ontzi ta zeinbat gixadi!
Zeinbat ondasun ederrak!
Zeinbat olakok, jo dabez sarri,
Itxasuaren ondarrak!
Illobi sakon, zabal ta bigun,
Iruzten ditu basterrak,
Bardinbageak dira beraren,
Arrigarrizko indarrak.

Leun eta geldi egonezkero,
Gau illun ixarratuban,
Ixpillu garbi alaigarrija,
Biurtu oi da orduban.
Ixartegija daraguzkula,
Argiro bere barruban,
Zoragarrizko zeru ederra,
Agerturik inguruban.

Zein siñisgaitza beti guretzat,
Uraren gora-beria!
Illargijaren ibilketakaz,
Alkarturik egotia.
Sei ordu gorutz eta sei berutz,
Beraren ibilketia
Jaungoikuari yagokona da,
Olako lan egitia.

O itxasua, osin zabala!
Arrañez oso betia;
Noizbait zu zara guztiz ongille,
Noizbait errukibagia.
Errijetatik errijetara,
Ontzi guztijen bidia,
Erabilteko gelditu bage,
Ludiko salerostia.

Lurrunak gorutz, eurijak berutz,
Osiña beti lanian,
Eta onela jarraituten dau,
Betirauna dan bidian.
Ludí geyena besarteturik,
Beruan eta otzian,
Ikusten dogu miragarrija,
Miragarrijen artian.

ARRANTZALIA

		(«Josetxo»n)

Egunabarraz kalara juan,
Jaurti amubak ondora,
Itxasua Ieun, ixarrak zoli,
Arraña betorren gora.
Arrantzaliak pozez egozan,
Begira euren arlora,
Goiz-eguraldi ezin obia,
Kala guztiz emonkorra,
Zantzo ta barre, mutil maitiak!
Jaurti nekiak albora.

	Egunabarrak, ekarri arren,
	Zeru ta itxaso ederrak,
	Sarri-sarritan, egiten dira,
	Arratzaldian negarrak.

Legorren goitik agertuten zan,
Oiz mendiko bizkarra,
Eguzki bero, odairik baga,
Guztizko zeru ederra.
Tira ta tira, beti etorren
Arraña gora ta gora,
Itxastxorijak kanpo-aldetik,
Etosan arin kalara,
Albista txarrik ezpaekarren
Ziur zan arrain-sundara.

	Egunabarrak, ekarri arren...

Arratzaldian, ordubijetan,
Lañua euken mendijak,
Sortalde gora, ta guztiz illun
Etozan arin odayak.
Gerotxuago ikusi ziran,
Aixe ta itxaso zurijak,
Burriketakaz aldendu ziran
Arrantzaliak guztijak,
Albista txarra eruan eben,
Kalaratubaz txorijak.

	Egunabarrak, ekarri arren...

Biderdi oso egin orduko,
Illundu ziran basterrak,
Burriketak be urratu biar,
Aixe gogorren indarrak.
Mendijak lako baga andijak,
Ausirik euren gangarrak,
Joten ebezan txalupak eta,
Baita gixonen bizkarrak,
Itxasaldeko erri askotan,
Baziran zoli negarrak.

	Egunabarrak, ekarri arren...

Ekaitz onegaz ikaraturik
Itxasaldian ebiltzan
Estutasunez guztiz artega
Zer gertatuten ete zan.
Euri landurrak, arrantzaliak,
Oso estaldu ebazan
Arrigarrizko bildurtasunez
Negar egiten egozan
Eskari asko Jaungoikuari
Egiñaz euren Elixan.

	Egunabarrak, ekarri arren...

Arrantzalien bixibidia
Olan da beti gixonak
Neke askogaz, artuten dabez
Galbide-aldi gogorrak.
Itxaso ta aixe aserriakaz
Errukigarrizko lanak
Sarri-sarritan jazoten yakez
Irudikera okerrak
Zeru ederraz, goixian pozik
Arratzaldian negarrak.

MARTIN ETA MARI-JESUS

		(«Josetxo»n)

Neskatilla galanta,
Lanian sendua,
Demiku baserriko,
Etxaguntzakua.
Beti zan Mari-Jesus,
Guztizko zintzua,
Mutillen alaigarri
Ta bijotzekua.

	Nok irakatzi deutsu atontzen
	     Buruko zapija,
	Gorantza zuri, amantal urdin,
	     Ta gona gorrija?
	Ule txortakaz apainduriko,
	     Ai zoragarrija!
	Mutil askoren bijotz samurrak
	     Eruakarrija.

Ezkontzeko mutillik
Agertzen zanian,
Mari-Jesus eguan
Beti ezetzian.
Kutuna ixan arren
Mutillen artian
Etzan iñor sartuten
Bere bijotzian.

	Nok irakatzi deutsu atontzen...

Baila, juan urtiak,
Urtiak etorri,
Zerbait jazoten yakan
Mari-Jesuseri.
Bere bijotz samurra,
Argi zan agiri,
Bijotzetik nai eutsan,
Gogoz Martiñeri.

	Nok irakatzi deutsu atontzen...

Ezkondu ziran bijak,
Lastan ixateko,
Zerura eskarijak,
Sarri egiteko.
Atsegin zorijonak,
Eurakanduteko,
Alkarri lagunduta,
Pozez bixiteko.

	Nok irakatzi deutsu atontzen...

MATI

		(«Josetxo»n)

Mati dozu zuk ixena; baña,
Txotxo-arto ezixena,
Ondo jantzita apainduriko,
Iruder eta lerdena.
Andikerijaz uste dozu zuk,
Beste askok eztabena,
Emastegeitzat lortukozula,
Emeko aberatzena.

Diruduna ta ontzi-buruba
Zein bixibide oberik!
Baña diñue, nun ete dagon,
Zulako andigurarik.
Eguneroko aserriakaz,
Mutil irritubagorik,
Eta etxian eztabe gura,
Bakia baño besterik.

Eladitxo zan lenengo aldiz,
Zure begiko kutuna,
Eguraztuten ortik-emetik,
Eguneroko laguna.
Zeure goguan sartuta zeunkan
A polit begibaltzduna,
Beti gomutan noiz elduko zan
Ezkonduteko eguna.

Iragarririk Eladetxori,
Matigaz ezkondutia,
Arin bai arin, erantzun eban,
Etzala bere ustia.
Eskerrak emon dayubezala,
Gurari onen ordia,
Bere gogora etzala eldu,
Ondiño senar-artzia.

Ostera Mati maite zenduban
Neska Kostantze artzako,
Ule gorrizta, begi zurijak
Iruderra kalerako.
Gorputz andiko, arpegi eder,
Apaintzalia zalako,
Antxiñatxotik esaten eutsen,
Kostantze andigurako.

Kostanze oni eruan eutsen,
Albista ori etxera,
Erantzun eban, mutil aregaz,
Bera ezkondu? Bai zera!
Geixtua dala entzutiagaz,
Biurtu zala bestera,
Eta ganera, bera eztala,
Bigarren maiko platera.

Aure ixan zan Txotxo-arroren
Goguan irugarrena,
Andi ez txiki, argal ez lodi,
Neskatillatxo lerdena.
Nekezalia ez aberatza,
Josten ondo ekijena,
Zein baterako, zein besterako,
Ixan leikian onena.

Iragarririk Aureri bere,
Matiren gogo betia,
Erantzun eban, ez ebala nai,
Aregaz ezkondutia.
Aserrekor ta geiztua zala,
Eguala entzutia,
Naste orretan ibilli baño,
Obia zala bakia.

ELADETXORI

		(«Josetxo»n)

Izarrak zoli, zeruba garbi,
Illargi argi-argija,
Nun zagoz neska begibaltz eder,
Guztiz errukigarrija:,
Jaurtixu urrun alde batera,
Zeure naibage guztija,
Zarialako, bai Eladitxo,
Danoren maitagarrija.

Guramen baga, nai eztozula,
Ezkondu eragitia,
Itzumendiko langillena da,
Olako burubidia.
Sentzun bagako egite orrek,
Beti dakar naibagia,
Naibagiakaz bixiezkero,
Urrengo dator lurpia.

Ai Eladetxol zeinbat zaplada!
Zeinbat neke ta atsekabe!
Etziñiala uste ixan dabe,
Zeure bijotzaren jaube.
Baña, nai artu nekaltasunak,
Nai dala beste naibage,
Zure bijotza zeuria dala,
Argiro ikusi dabe.

Deunge bat legez, jaurti zaitube
Kanpora zeure etxetik,
Erdu Elade geure etxera!
Diñue ortik-emetik.
Erdu geurera! entzuten dozu,
Edozein kale-artetik,
Maite zaituguz emen guztijok,
Bijotzen barru-barrutik.

Zerubetatik etorri yatzu,
Elade gogoz indarra,
Sendatasunaz amatateko,
Arerijuen txingarra.
Baita alantxe, artu eztatxun,
Nai eztozula senarra,
Eta onela, ibitu daixun,
Eguneroko negarra.

Zeure senartzat, artuko dozu,
Zeuk daukazuna goguan,
Zara Elade, esangozuna,
Ezkonduteko orduan;
Auxe gura dot neure senartzat,
Auxe dot neure buruan,
Negar zein barre, senar onegaz,
Egin gura dot munduan.

JOSETXORI

		(«Josetxo»n)

Agertu yaku Montebideon
Josetxo geure lastana,
Onegiñetan, Ludi onetan,
Iñoiz aspertu eztana.
Elizkarijak il zan ustiaz,
Noizbait egin yakazana
Bixibidian estu ta larri,
Sarri ibilli oi dana.

Ixar eder bat egon biar dau
Josetxo beti zainduten,
Naibagietan, galbidietan
Bere ardurak artuten.
Erijotzia bere aurrian
Sarri euki dau deituten,
Barre egiñaz ikusi oi da
Garaitzu beti urteten.

Elizkarijak eginta gero,
Guztijok uste genduban,
Done-artian bixi obian
Egongo zala zeruban.
Bañan iltia etzan egongo
Jaungoikuaren goguan,
Agaitik berez, mirariz legez
Agertu yaku munduan.

Elizkarijak egin zirala,
Josetxok dakijenian,
Jantzan jarrita irribarrezka,
Esan lei bere artian;
Emendik gora, zerubetara,
Nabe biraldu etxian,
Laster ostera, esango dabe,
Jayo da bigarrenian.

Maitetxoaren jazoerakaz
Jarri leike arriturik,
Jakiñezkero, itzal ta ero,
Gelditu zala galdurik.
Gero adimen argi-argijaz
Jarri zan pozez beterik,
Josetxo berak biralduriko
Albistak irakurririk.

Olako gauzak jazoten dira,
Sarritan Ludi onetan,
Maitetasunak, naibagedunak,
Indarrak dabez orretan.
Bijotz samurrez begiratuaz
Alkarri euren lanetan,
Zorijonian bixiko dira,
Jaungoikuagaz baketan.

JOSETXO TA ELADE

		(«Josetxo»n)

Itxasketako bixibidian,
Itxaski gorrotubetan,
Estualdirik estualdira,
Josetxo itxasuetan;
Bijotzikara minberatubaz,
Erijotzia berpertan,
Sarri-sarritan aurkitu oi zan,
Olako jazoeretan,
Ekaitz gogorrak, iruntzi nairik,
Itxaso-arazuetan.

Errekatxuak dirudijela,
Bijotza miñez eukijak,
Amaika negar erijon dabe,
Elade zure begijak!
Elixalderutz ixaten ziran,
Zure bide pozgarrijak,
Eta elixan Done artian,
Ai arek egotaldijak!
Eskarijakaz ibituteko,
Zeure naibage guztijak.

Kastor ta Polux, ixar bikotxak,
Dabiltzaz beti batera,
Zubek bijok be, orain zuaze,
Aren ixarren antzera,
Ezkonduriko kutun-kutunak,
Alkarregaz bixitera,
Urte askotan igaroriko,
Naibagiak ibitzera;
Atsekabiak egin dozubez,
Aldatu zorijonera.

Zeinbat galbide, zeinbat mingarri,
Josetxok alde batetik!
Zeinbat naibage ta atsekabe,
Eladek beste aldetik!
Neke askodun maitetasunak,
Alde bat eta bestetik.
Azkenerako sendagarrija,
Artu dozube zerutik,
Onbidetzuben atsegin-sari,
Jaungoikuaren eskutik.

LUDIJA

Ixarloka onetan
Itzartu begijak,
Eta ikusikoguz.
Zelai ta mendijak,
Euretan eregita
Erri ta urijak,
Eta onen ganera
Ainbat baserrijak.
Urak biar badira
Dagoz iturrijak,
Baita toki askotan
Erreka ta ibayak.
Solo ta larra barriz
Guztiz ugarijak,
Eta toki askotan
Zugazti andijak.
Basuetatik datoz
Egur sugarrijak,
Bedar, ira ta ota
Ganera sasijak.
Ortik eta emetik
Abere andijak,
Eta tayu askoko
Pizti ta txorijak.
Itxasalde guztijan
Arrain ugarijak
Margo bardingak eta
Andi ta txikijak.

Lurrikara gogorrak,
Eta garmendijak,
Onexek bai dirala
Ikaragarrijak!
Erri askorentzako
Ondamengarrijak,
Sarri entzuten dira
Olako barrijak,
Eta ikusten doguz
Kalte mingarrijak,
Etxe asko puzkatu
Birrindu mendijak,
Jazoera onekaz
Ondatu sendijak;
Lan onek darabiltzaz
Sarritan Ludijak.

Itxasuetan bere
Aldatze andijak
Bake-egunak eta
Aserre aldijak.

Eta zertzuk dituguz
Guk alaigarrijak?
Elixetan egiten
Diran eskarijak,
Maitiagaz baketzu
Juan-etorrijak,
Jateketa eztitzu
Atsedengarrijak,
Neketuta egiten
Diran loaldijak,
Ezkondu ta geroko
Ibilte alayak,
Andik, ortik, emetik,
Ikusten errijak.

Ludijan ibilteko
Burdi, zalpurdijak,
Burtarin ta suburdi,
Ta itxasontzijak,
Eta orren ganera,
Goiko egazkijak.

Beruak eta otzak
Ludiren ganian,
Leyak ardatz-ertzetan,
Beruak tartian.
Neguba alde baten,
Udia bestian,
Udazken, udabarri,
Euren bitartian
Otzik ez bero bako
Urtaro maitian.
Olan guaz aurrera
Betiko lanian,
Eta jarraitukogu
Lurpetu artian,
Jainkok ixentariko
Bide zuzenian.

Gixadijetan dagoz
Bardingak diranak
Zuri, ori, baltz eta,
Asko baltzeranak.
Laburkotiak batzuk,
Bestiak luzangak,
Emendik bixartzubak,
Ortik bixarbagak;
Zur-luzedunak eta,
Ainbat zurzapalak,
Batzuk guztiz baketzu,
Bestiak okerrak,
Nunbait zorijonian,
Baita eztabadak;
Aurrez arpegi-argi,
Atsetik illunak;
Geyenok gara emon,
Guztiz andigurak;
Baña, arin juakuz,
Ludiko egunak.

MAITETASUNAK

	Bitor
Zek zenkazan zu, beti nigana,
Gaztiak giñianian,
Zoluetara, mendijetara,
Ezetan niñoyanian?
Ai Juste, Juste!, ibilten ziñan,
Nigandik beti urrian,
Jakin bagarik maitetasunak,
Oraindik zertzuk zirian.

	Juste
Eta zu zetan etorten ziñan,
Sarri egun bakotxian,
Uraren billa iturritxura,
Ikusten ninduzunian?
Ai Bitor, Bitor!; zek zerabiltzan,
Orrela nire atzian,
Adimen baga maitetasunak,
Zer ziran jakin ezian?

	Bitor
Adin bateko ume gaztiak,
Eta auzuak giñian,
Beti gengozan jolastuteko,
Guztizko gogo onian.
Ai Juste, Juste, jolas-laguna!
Mendi andijen artian,
Goiz ta arratzalde beti zengozan,
Zu nire gogamenian.

	Juste
Eta ni Bitor, ume nintzala,
Zu barik itzal nenguan,
Jolastuteko, mendiratzeko,
Zu beti nire goguan.
Orain amasei udabarrien
Astuntasunaz buruan,
Gaztetan legez nago ni beti,
Poz-pozik zure onduan.

	Bitor
Nik barriz Juste, gau eta egun,
Zaukadaz beti goguan,
Maitetasunaz aldendu bage,
Ai!, bijotzaren barruban.
Zu zara ixar argi-argija;
Nik dakustana munduan
Illarte beti, bixi nai neuke
Ludijan zeure onduan.

	Juste
O! Bitor, Bitor, agertu dozu,
Maitetasuna nigana;
Orrelaxe da niria bere,
Oso zintzua zugana.
Jaungoikuari eskatzen deutsat,
Begiratzeko gugana,
Bere gurariz ixan gaitezan,
Batubak alkarregana.

ARTZAÑAK	

		(«Jayoterri Maitia»n)

Egunabarraz itzartzen gara,
Mendiratzeko ardijak,
Ikusgarriko artaldiakaz,
Beteten doguz mendijak.
Ortik-emetik joten dituguz,
Alboka-soñu zolijak,
Eta onela ixan oi dira,
Artzañen zorakerijak.

	Ardijak dakargue
	Diru zillardunak,
	Bildotz, ezne ta gaztai,
	Ugari egunak:
	Ardi-ule ta narru,
	Aragi ta azurrak,
	Orra zeinbat dirian,
	Euren ondasunak.

Artzain guztijok, neska ta mutil,
Aritz-tantayen azpijan,
Jesarten gara, pozez beterik,
Zoragarrizko mendijan;
Gogoraturik an gagozala,
Geure asaben errijan;
Toki oberik ezta egongo
Ludiko legor guztijan.

	Ardijak dakargue...

Bee... ortik eta, bee... emetik be,
Egunabarraz batera,
Larrara duaz ardi ederrak,
Bedarra gogoz jatera;
Bee... ortik eta, bee... emetik be,
Diadarrakaz ostera,
Zoli ta pozik biurtzen dira,
Illunabarrez etxera.

	Ardijak dakargue...

Sarri-sarritan egon oi dira,
Mendiko bide txarretan,
Lupetzak eta edurrik asko,
Neguko egun otsetan.
Orrez nekiok daukaguzan lez,
Betiko ekandubetan,
Guztiz gogotzu gabiltzaz beti,
Artzañok geure lanetan.

	Ardijak dakargue...

SABAS ARTZAÑAREN AGURRAK

		(«Jayoterri Maitia»n)

—Agur Ardibasoko
Ardizain maitiak,
Ardi ederrak eta
Ibai ta etxiak;
Agur Aritz-tantai ta
Asaben bidiak,
Erbestera narue,
Neure naibagiak.

	—Agur ba geure bijotzetako,
	Ardizain laguna,
	Urte askotan euki daixula,
	Beti osasuna;
	Zorijonagaz biurtu zaite,
	Oso diruduna,
	Billatu gero jayoterrija,
	Ain maite dozuna.

—Agur Ardilandako
Alboka jotiak,
Artzain kanta gozuak
Zantzo ta barriak.
Agur Ibaigardengo
Ur garden garbiak;
Zugatz ederrak eta
Mendi-bitartiak.

	—Agur ba geure bijotzetako...

—Agur maite dodazan
Asaben errijak,
Agur emen dagozan
Ekandu garbijak;
Agur jayoterriko
Erritar guztijak,
Neure oraiñ arteko
Atsegingarrijak.

	—Agur ba geure bijotzetako...

—Agur Jule lastana,
Nora zara juan?
Zegaitik jarri zara,
Gexozain munduan?
Beti eukiko zaitut,
Bijotz neketuban,
Ikusten ezpagara,
Ixan bei zeruban.

	—Agur ba geure bijotzetako...

SABAS TA JULE

	Sabas
Neure bijotz-illagaz
Ta gorputza ikara
Niñoyan itzal-itzal
Amerikatara.
Naibage mingarrijak
Zerbait ibitzera
Neure jayoterritik
Ninduben atera.

Irabasbide onaz
Luzaro nenguan
Jule beti nebala
Bijotz ta goguan.
Maitetasun zintzuak
Gexotu ninduan
Illorduko nai neban
Ikusi munduan.

Gexorik nenguala
Osategi baten
Neska bat nire gelan
Jarri zan ni zaintzen.
Nire begi itzalak
Zer eben ikusten?
Neure Jule lastana
Ardurak artuten!

Ai nor dakust nik emen!
Esan nebanian,
Artega pozen pozaz,
Jarri nintzanian,
Berak itandu eustan,
Errukor antzian,
Ezer jazoten yatan,
Neure gorputzian.

Eta erantzun neutsan;
—Baita bijotzian;
Ai zein atsegintzuba,
Gexo minberian,
Emen agertutia,
Begijen aurrian,
Neure Jule lastana,
Gexozain lanian!

	Jule
Nor zara zeu gixona,
Nungo euskalduna,
Bijotz samur orregaz,
Ni maite nozuna?
Autortu dazu zer dan,
Jazoten yatzuna,
Ni sendatzera nator,
Zeure osasuna.

	Sabas
Enozu ezagutzen,
Ai Jule kutunal
Ezin ziñeike neurtu,
Nire poztazuna.
Esango deutsut gogoz,
Jakin nai dozuna,
Naz Goiketxeko Sabas,
Ardizain laguna!

	Jule
Neure Jaungoiko lastan,
Jaun maitagarrija,
Au da arrigarrizko,
Zeure mirarija!
Ai Goiketxeko Sabas,
Errukigarrija,
Jaunak egin daixula,
Sendatu bixija.

	Sabas
Poztazun andijagaz,
Ni osatu nintzan,
Juleren ardurari,
Bixija zor neutsan.
Len maitetasunagaz,
Kutuntxua bazan,
Orain esker sutzubak,
Emoten neutzazan.

Gura zuen bayetzaz,
Ta lege onian,
Alkarri laguntzeko,
Ezkondu giñian.
Jarraitzeko gogotzu,
Beti onbidian,
Bixi au igaroten,
Maite ta bakian.

Etxeratu gara, ta
Agur erritarrak,
Agur jayoterriko,
Baserri ederrak.
Pozagaz darijoguz,
Gogotzu negarrak,
Agur bijotzetako
Gurazo lastanak.

IXARRAK

Ixartegijan ixarrak,
Beterik zeru basterrak,
Andijak eta txikijak,
Mote askoko argijak,
Dakuskuz guztiz ederrak.

Duaz batetik bestera,
Sortaldetik sartaldera,
Estaldurik egunian,
Eta gero illunian,
Ikusten duguz ostera.

Urrun, dira eguzkijak,
Arrigarrizko argijak,
Bakotxa bere tokijan,
Ixarlokaen erdijan,
Argi-eruakarrijak.

O! gauza miragarrijak
Zerubetako argijak!
Guretzat adimenian
Ulertu ezin dirian
Jaungoikozko mirarijak.

PEPANTONI TA MARTE

	Pepantoni
Marte, gaztai-saltzalle,
Goyerrin jayua,
Guztiz polita, eta
Ondo apaindua.
Ardibaso guztijan,
Beti maitatua,
Zara bixibidian,
Zorijonekua.

	Marte
Pepantoni, baukazu
Gaztairik saltzeko?
	Pepantoni
Bai Marte, or daukadaz,
Zeuri emoteko!

Abarka txapiñakaz
Igaro basuak
Baserririk baserri
Uda ta neguak.
Zoli egiten dozuz
Zeure arazuak
Gaztai salerostiak
Dakartzuz diruak.

MARTE TA AGATON KORKOITZ

		(«Jayoterri Maitia»n)

Neska eder bat, agertuten zan,
Ardibasora sarritan,
Otar andijaz, gogo-argijaz,
Etxietara gaztaitan.
Mendirik mendi, ibilli oi zan,
Eguzkitan zein euritan,
Lerdenagorik, gazte-gurarik,
Etzan iñungo erritan.

Argi ta garbi ikusi oi zan,
Edozeingana aurkesten,
Bere bixijan, onde ekijan,
Buru zapija apaintzen.
Gazte-gurako arazuetan,
Ezeban iñok bardintzen,
Baña bijotza, aldakor utza,
Etxakan iñoiz sendatzen.

Marte eritxon, gaztai-saltzalle,
Leunketa onen jaubia,
Ardibasoko, Basterretxeko,
Agatontxuren maitia.
Eskiñi eutsen bijak alkarri,
Alkartuteko berbia,
Ganera euken, alik ariñen
Ezkonduteko ustia.

Baña, Martetxuk, lenguzuren bat,
Eijeban Amerikatan,
Bere barririk ez gomutarik,
Ezeban urte askotan.
Eta bein baten ziarduala,
Gaztai-saltzalle lanetan,
Lengusu ori, amalabari,
Aurkestu yaken berpertan.

Jipijapazko kapela zuri,
Egal zabala buruban,
Lengusu ori ondo jantzita
Arro ta lerden eguan.
Marte be an zan indijanuaz
Berbetan bere aibuan,
Bijotzikara zoragarrija
Ebala bere barruban.

Indijanuak jarraitu eban,
Guztiz amultzu Martegaz,
Agaitik onek siñisten eban,
Ezkondutia beragaz.
Agaton korkoitz aurkituten zan,
Itxaropen osuagaz,
Baña Martetxuk itxi nai eban,
Ago-bete azurregaz.

Gero korkoitzek, ondo usmaurik,
Neska orren andigurak,
Bere artian esaten eban,
Eztodaz jango azurrak.
Argi dakustan bixibidiaz,
Aldendu yataz bildurrak,
Betetu beyoz lengusubari
Emastegeyen ardurak.

Artu ebazan Genaretxugaz,
Ezkonduteko asmuak,
Autortu eben euren bayetza,
Gogo beroz gurazuak.
Astebetian egin ebezan,
Eskontzeko arazuak,
Eta lenbailen betetu ziran
Korkoitz zintzuen goguak.

Marteren amak loba orreri,
Bein baten eutsan autortu,
Marte beragaz ezkondutia,
Nai leukiala egitu.
Onbidietan aurrerengua,
Ezin leyola jarraitu,
Ta neskatilla zintzuagorik
Iñun eztala aurkitu.

Indijanuak erantzun eutsan,
Ai ezin neike ixeko!
Marte maite dot, biar dan legez,
Lengusiñia dalako;
Iruderra ta egikorra da
Zintzotasuna badauko
Baña emaste, senide danik,
Eztot nik iñoiz artuko.

Ona, Marteri uts emoeutsen,
Ames gozatzu guztijak,
Ardibasoko sasi artetik,
Iges eiñeutsan erbijak;
Ezeben biar emastegeitzat,
Len zituban maite bijak,
Eta orduan amaitu ziran,
Marteren andikerijak.

O Marte, Marte, apaintzalia!
Gaztai-saltzalle len zana,
Ardibasotik, ortik-emetik,
Erbi bi zenbiltzazana;
Alperrik ziran zure asmuak,
Zure apaintzeko lana,
Neskazar beti gelditu oi da,
Biri jarraitzen deutsana.

EZKONGEYAK

	Dari
Begi ederrok itzal-itzalik,
Bekoki guztiz illuna,
Zer jazoten da zugaz Dorote
Neure auzoko laguna?

	Dorote
Darik eta nik agertu geuntzan,
Alkarri maitetasuna,
Aurrerantzian beti ixan zan,
Niretzat kutun-kutuna;
Baita, ganera, egurasteko,
Eguneroko laguna.
Orain jakin dot aldatu dala
Beraren zintzotasuna,
Emastegeitzat artu dabela,
Irene begibalzduna.
Orra zegaitik darabiltan nik
Bekoki guztiz illuna
Lotzageiztoko senargei orrek
Eztauko argi sentzuna.

AURELE

—Zer darabilizu emen Aurele,
Mendi bitarte onetan,
Arpegi zurbil, bijotz illagaz,
Zeure burubaz berbetan?

—Euzkeldun bat be eztot ikusten,
Emeko baserrijetan,
Nora juan da bastertutera
Maite dogula benetan?
Oso erdaldun biurtutera,
Guaz Euzkadi onetan,
Gexo galgarri, guztiz okerra,
Da on ekandubetan.
Erderaz baño eztot entzuten,
Bilboko inguruberan,
Euzkeraz berba egin gura dot,
Bixi nazan egunetan,
Eta euzkeldun artera nua
Aurrerantzeko lanetan.

PAULO TA IRENE

	Paulo
Zek zaruaz Irene,
Nekiak artzera,
Beko zelayetatik,
Mendi bizkarrera?

	Irene
Emetik nabil sarri,
Gora eta bera,
Igoten naz gogotzu,
Ni mendi ganera,
Ingurubak ekarten,
Begijen aurrera,
Ta euzkera garbija,
Nunbait billatzera.

	Paulo
Ixar bat agertu da,
Gaur ixartegijan,
Ixarrituten dago,
Zeruben erdijan.
Zer barri ete dakar?
Zer nai Euzkadijan?

	Irene
Ekandu onak jarri
Egozan tokijan!

EMASTE MAITIARI	

Amalaugarren urtian neban,
Maitetasuna zugana,
Ni nintzan keti jolastuteko,
Billatzen zendudazana.
	Ezkondutia
	A!kartutia
Zer ziran enekiala.

Adimeneko illuntasunak,
Argitu zirianian,
Maitetasuna agertu geuntzan,
Alkarri lege onian.
	Astegun ta jai,
	Zintzo ta alai,
Or-emen batzen giñian.

Maitetasunak, egiazkuak,
Sendo zintzotasunian,
Gu legez ondo, maitetzen zanik,
Etzan egongo lurrian.
	Buruba austen,
	Gogoratuten,
Alkar ikusi ezian.

Noizbait juaten giñan alaitzu,
Ur billa Menditurrira,
Illunabarrez egoten giñan,
Ixar ederrai begira.
	Maitetasunak,
	Dauzan lagunak,
Ixarrak ixan oi dira.

Gogoz ta pozez eldu giñian
Azkenez ezkondutera,
Baita jarraitu zorijonian
Zartzaruaren urrera.
	Nik uste nuan,
	Lenengo juan,
Jaungoikuaren aurrera.

Baña Jaungoiko maite-maitiak
Biar zenduzan zeruban.
Alargunduta bijotzillagaz,
Itxi ninduzun munduan;
	Ni nuanian,
	Batu artian,
Zeugaz, zagozan lekuban.

NESKAZAR BAT

Au da nire ixate gogaikarrija,
Ezkongei ta neskazar neure bixija,
	Senargei barik!
Naibagepian bakar-bakarrik,
	Jainko lastana!
Biralduxsu Nikanor nigana,
	Ezkondutera,
Bakartasuna aldatutera,
Bixi gaitezan bijok batera.

Bijok juango gara ikastetxera
...Bijok irakaslari, irakastera,
	Ekandu onak,
Euzkeraz berbeta garbijenak;
	Euzkelerrijan,
Asabak bixi ziran tokijan;
	Zorijonian,
Euzkeldun eta euzko artian
Geure Euzkadi maite-maitian.

MARI PEPAK SEMIARI

		(«Euskal-Esnalea»n)

Ogetazortzigarren urtian,
Zatortaz, seme, etxera;
Zer billatzera juan ziñian
Gogo beroz erbestera?
Zakelak utzik dakazuzala,
Eskeko baten antzera
Eta ganera, zer dirauztazu?
Aztu dozula euzkera?

Naibagetu da nire bijotza,
Ai seme, ori da lana!
Emen daukazu antxina legez,
Nik neuretzako dodana.
Baña, zauri bat sortu deustazu,
Osatzen errez eztana,
Zokondoratu zendualako,
Geure euzkera lastana.

Zure anayek eztau nai ixan,
Iñoz erbesteratzia,
Jayoterrijan idoro eban,
Pozez irabasbidia.
Adimenian josita dauko,
Zintzotasunen legia,
Euzkelerriko ekandu onak,
Eta euzkera maitia.

ERBESTEKO NEGARRAK

		(«Euskal-Esnalea»n)

Jauregi eder, gela zabalak,
Apainduriko tokija,
Ezta niretzat edertasuna,
Oso atsegingarrija.
Ingurubetan eztot ikusten,
Jayo nintzan baserrija,
Aitamatxuak ez ikustia,
Guztiz da gogaikarrija.

Ez dakust emen jayotetxien,
Aurreko ariztegija,
Aristegijan urteten daben,
Iturburutxu garbija.
Ezta ez dakust, etxe osteko,
Okaran zugatz andija,
Eta arako, solo ganeko
Sagazti txit ugarija.

Adimenian aldendu bage,
Daukat nik euzkelerrija,
Gazte nintzala jolasten nintzan
Lurralde maitagarrija.
Zeu ikusteko gogoz nago, ta
Betor arin eretija;
Puzkatzen dago nire bijotza,
Ai neure jayoterrija!

EUZKEREA

Beti gomutan, pozik zaukadaz,
Euzkera neure lastana,
Erritar askok, toki askotan,
Basterturik zaukazana.
Berbakuntzarik maitetubena,
Beti ixan biar dana,
Jainko maitiak Ludi onetan,
Lenengo sortu ebana.

Ume geyenak, andi ta txiki,
Ikusten dira kalian,
Berba ta berba diarduela,
Erderaz euren artian.
Onela zelan jarraitukogu,
Landu genduban bidian,
Naibageturik gogoratuten,
Egunaz eta gabian,
Ete gagozan erdalerrijan,
Ala Euzkadi maitian?
Beti bixiko nintzake pozik,
Anboto mendi ganian,
Gaizbide onek, ez ikusteko,
Neure begijen aurrian!

ITXASUAN, 
AMERIKATIK ETXERUTZ

Ai neure bijotzeko kutuna!
     Ai jayoterrijal
Urrunago ta lastanago dan
     Ai maitagarrija!
Geure aitamak sortu genduzan,
     Ai euzkel tokija
Zugaitik beti emongo geunke
     Guk geure bixija!

Itxasuetan bixibidia,
     Uraren ganian,
Gogorrena ta neketzubena,
     Da gixonartian.
Ekaitz indartzu mingarrijakaz,
     Dagoz galbidian,
Eta ganera, urrikerija,
     Euren ixatian.

Bultza ta bultza, aixe ongille,
     Atsegingarrija,
Bultza ta bultza, igaroteko,
     Itxaso guztija.
Aixe-oyalak, aixez beteta,
     Aurrera ontzija!
Ikusi daigun, alik ariñen,
     Geure baserrija.

BIXI BEDI 
EUZKERA MAITIA

Euzkeraz entzun neban,
Jayo nintzanian,
Anboto mendijaren,
Beko barrenian.
Euzkeraz dantzut beti,
Nik oraiñartian,
Eta daukat sartuta,
Neure bijotzian.

Beti dot guztiz lastan,
Euzkera geuria;
Nun idoro leiteke
Berbeta obia?
Niretzat ixaten da,
Eztizko berbia,
Esaten dodanian,
Amatxu maitia!

Euzkeldunen artian,
Berbeta gozua,
Asabak itxiriko,
Kutun-kutuntxua;
Baita bijotzetako,
Pozgarri osua,
Esaten dogunian
Neure lastantxua!

Euzkera ilgo dala,
Uste dodanian,
Zer da jazoten dana
Nire bijotzian?
Ikara ta minbera,
Arnasa artzian,
Guztiz makalduten naz
Ni osasunian.

Amatxuk esan eustan,
Ilgo zan aurrian,
Agur alaba lastan,
Laster naz lurpian!
Euzkeraz otoi egin
Nire lurganian,
Euzkeraz nai dot entzun
ilda nagonian.

Ama! —erantzun neutzan
—Zure lurganian
Belauniko jarrita,
Otoi egitian;
Euzkeraz diardukot,
Goiz ta arratzaldian,
Bijok zagozelako,
Nire bijotzian.

Euzkeraz nai dot ekin
Pozez ta bakian,
Neure naibagietan,
Zein zorijonian.
Bijotza sendatzeko,
Miñez dagonian,
Iraun bedi betiko
Euzkadi maitian.

Sendatu beite, bada,
Euzkera lastana,
Amatxuren altzuan,
Ikasi nebana.
Pozgarrizko berbeta,
Maitetzen dodana,
Bijotz minberatubak
Sendatzen deustana.

Ekin, bada, euzkeraz,
Euzkotar maitiak,
Jarraitu dagiguzan
Asaben bidiak.
Erbestian eztagoz
Ekandu obiak,
Bake ta pozgarrizko
Zerutar legiak.

ANDOLIN ETA KARMELE

Odai illunak ingurubetan,
Ona ez itxasgania,
Ikesbidera begira dago,
Andolin arrantzalia.

	Andolin
Zer egingo dot, orain, Karmele,
Emaste neure maitia?
Itxasoratu arrainketara,
Edo apaldu eznia?

	Karmele
Ez, ez Andolin galbideratu;
Urrundu beti kaltia,
Atzeratuxu, senar kutuna,
Gaurko itxasoratia.
Ikusten dozu mendi ganian,
Odayen ibilketia,
Eta ganera, bildurgarrizko
Tayuban itxas-aldia?

	Andolin
Ikusten dodaz orrek guztiok,
Karmele neure maitia,
Baña, uste dot, joko dabela,
Laster itxasoratia.
Eta orduban, nai ete dozu,
Ni emen gelditutia?

	Karmele
Ementxe neugaz etxia zaintzen;
Apaldukogu eznia!

PATXO TA KONTZE

	Kontze
Zer dakust, Patxo, naibagegarri,
     Or batelian?
Arrain garau bat eztot ikusten,
     Begi aurrian!
Nun egon zara, ene senarra,
     Itxas ganian?
Eztago ezer aparitako,
     Etxe gurianl

	Patxo
Kontze, artuixu eruapena
     Bake-bakian,
Aixe ta euri gogorrak dira
     Itxas aldian.
Eznesopa be, guztiz ona da
     Noizik-beñian,
Zeinbat nai arrain ekarriko dot
     Itxas barian.

	Kontze
Arraintokitik urrin zabiltzaz
     Zu arraintzuban,
Beste guztiak gelditzen dira
     Arrain lekuban;
Billatu zuk be, bide obia
     Nundik daguan,
Eta ekarri arraña beti
     Apal orduan.

	Patxo
Onik aurrera, Kontze maitia,
     Etorri neugaz
Egunabarrez itxasoratzen,
     Guztiz arduraz.
Ekaitzak eta barealdijak,
     Bijok artubaz,
Bixi geintekez arrain ederrak
     Arrapatubaz.

	Kontze
Patxo, ni zugaz itxasoratu?
     Zure goguak!
Eta nok egin etxeko lanak?
     Gure katubak?
Zagoz ixillik, aitatu barik,
     Zeure asmuak,
Beti daukadaz, etxe barruban,
     Nik arazuak.

	Patxo
Bijok batera egon ezkero
     Itxasaldian,
Arazorik ez, Kontze maitia,
     Etxe gurian.
Akulakeri lotzabagiak
     Dozuz miñian,
Ixiltxuago jarraitukozu
     Bide obian.

SIMONEK MAITIARI

Neska eder bat ikusi neban
Elixara juanian,
Zerutar baten antz emon neutsan
Jarraitzen eban bidian.
Zerbait eroyan ixarrituten
Arpegi bardin-bagian,
Begijetatik guztiz aringo
Sartu yatan bijotzian.

O neska galant, zoragarrija,
Ederretarik, ederra!
Bijotz barruban lanian daukat
Maitetasunen su-garra.
Zu zara nire alaitasuna
Argitzen naben ixarra,
Zu ikustera sarritxu nua
Elixearen aurrera.

Elix aurrian, zeure begira,
Ikusten nindusunian;
Benetan malte zindudazala,
Ezautu zendubanian,
Irribarrezka, agur egiñaz,
Elixan sartzen ziñian,
Eta orduban nire bijotza
Jarten zan zorijonian.

Gero bein baten aurrez-aur bijok,
Giñan aurkitu kalian,
Zure ta nire arpegi bijak,
Ondo gorritu zirian.
An esan zeustan —ikusten zaitut,
Nik, Simon, eleix aurrian—
Erantzun neutsun— zagozalako
Ane, nire bijotzian.

Aurrerantzian ikusten giñan,
Or-emen kale artian,
Maitetasuna geitu ta geitu,
Ikustaldi bakotxian.
Zerubetako aingeru bat zan,
Nigaz batuten zanian,
Gogamenian sartuta neukan,
Egunaz eta gabian.

Bein baten berak agertu eustan,
Beraren maitetasuna,
Eta ganera, eskiñi gogoz,
Betiko zintzotasuna.
Au bai niretzat, Jaungoiko lastan,
Zorijoneko egunal
Pozez suturik neukan bijotza
Ai neure Ane, kutuna!

Ogibidian aldendu nintzan,
Itzaltzu itxasketara,
Negar-malkubak, agertzen ziran,
Gogotzu begijetara.
Aneri agur eginta gero,
Niñoyan urrunetara,
Guztiz bildurrez ta gogoratzen
iNoiz ikusikot ostera!

Ingurubetan itxas sakonak,
Goyetan ixartegija,
Zeru guztija biurtuten zan,
Ixpillu garbi-garbija.
Bere barruban ikusten neban,
Argiro Euzkelerrija,
Euskelerrijan, neska eder bat,
Anetxu maitagarrija.

Guztiz zintzuak ziran geroko,
Alkarren maitetasunak;
Etorri ziran alkartutera,
Bultza euzkuben egunak.
Ona gu orain, Ludi onetan,
Ezkonduriko lagunak,
Jainko lastanak dakarguzala,
Lanketa guztiz bigunak.

EKIN EUZKERAZ

Munitibarko sasi artetik,
Aldenduriko txorija,
Zer gertatu yak bastertuteko
Eure berbeta garbija?
Aztu dok oso, eure erriko
Euzkera maitagarrija.
Nora jaurti dok euzkeltasuna
Ta eure jayoterrija?
Uste bagarik idoroko dok
Deungekerijen sarijal

Esan dagigun, orain ta beti,
Gora ta gora euzkera!
Eta guazan, geure izkera
Gogotzu sendatutera.
Zelayetara eruan daigun
Bultzaka zabaldutera;
Arlo orretan, atseden bage,
Jarraitu beti aurrera,
Euzkeratubak ixango diran
Errijai irakastera.

TXOMIN ETA ERROSE

	Errose
—Txomin, astelenian
ostuta basterrak,
nora dozuz eruan
zuk gure sagarrak?
	Txomin
—Zer diñozu Errose?
nik zuben sagarrak?
	Errose
—Bai, Txomin, saldu dozuz,
gorri ta ederrak.

	Txomin
—Urkiolan egon naz,
egun ta erdijan,
beste bat ibilgo zan
zure sagastijan.
	Errose
—Zeuk eruan zenduzan
araxe burdijan,
eta saldu zenduzan
ogerleko bijan.

	Txomin
—Nik ori? ze barraban!
Olako asmurik!
	Errose
—Antxe saldu zeuntzazan;
ez esan guzurrik,
Arizpetar Tomasi
gogotzu ta pozik;
guzurra darijozu,
Txomin, edonundik.

	Txomin
—Tomaxek saldu nau ni,
Errose benetan!
sagarrak erosita
zer eukan zer esan?
Ipiñi banituzan,
zabal zabaletan,
gozo jango genduzan,
guk jatordubetan.

	Errose
—Baña Jauna daukagu,
leku guztijetan,
Berak jakin bagarik
ezin lapurretan.
Autortu dozu, Txomin,
zeugaz zer jazo zan,
betor diruba, kitu
gelditu gaitezan.

	Txomin
—Ona emen Errose,
ogerleko bijak,
nire asmuak beti,
dira galgarrijak.
Onek dira edesti
goguangarrijak,
orain jarraituteko
ekandu garbijak.

AMATXU BIJOTZEKUA

Neure amatxu bijotzekua
Goguan zaukadazana
Urrunago ta indartzubago
Maitetzen zaitudazana.
Mozu gozo bat ezarritera
Nai neuke juan zugana;
Ilgo ete naz zugandik urrun
Ene amatxu lastana?

Ume nintzala, abesten zeuztan,
Zerutar baten antzera:
—Etorri zaitez ume lastana,
Amaren beso artera,
Beso ganian ibilgo zaitut,
Batera eta bestera;
Luak artuta zagozanian,
Sartuko gara ogera.

Gero mutiko andijagua
Niñoyan ikastetxera,
Ikastetxetik ortik-emetik,
Edonun jolastutera.
Eta amatxu maite-maitia,
Bildurrez ni billatzera,
Batian atxak gogoz aztertzen,
Bestian itxasertzera.

Erbesteratu nindubenian,
Amabosgarren urtian,
Gogoratuten egoten nintzan
Sarritan neure artian:
Amaganako maitetasunak,
Zein indartzubak zirian!
Guztiz lastanik neukan sartuta
Beti nik adimenian.

O! Zein pozgarri, zoragarrija
Oraintxe gertatutia,
Zeru ederra, argi ta garbi,
Ixpillu biurtutia!
Nik ikusteko bere barruban,
Amatxu maite-maitia;
Eta onela ibituteko,
Daukadan atsekabia.

Maite zaitut nik, Jaungoiko lastan,
Egillien egillia,
Apaltasunaz nator zugana,
Egiten eskabidia.
Maitetasunik zintzuenagaz,
Dot maite ama neuria;
Eta nai neuke arin beragaz
Batera aurkitutia.

EGUZKIJA

     Ortzian zagoz,
     Zeure lanetan,
Eguzki argi-argija;
     Argitzen dozu,
     Ikusbidian,
Daukagun ixartegija.
     Orain agertu,
     Gero estaldu,
Ibilte zoragarrija;
     Eta onela,
     Egun eta gau,
Juaku bixialdija.

     Batian gorutz,
     Bestian berutz,
Dakaz uda ta neguba,
     Bitartietan
     Udazkena, ta
Udabarri eztitzuba.
     Eta onela,
     Jarraituten dau,
Betirauna dan lekuba,
     Lan eder ori,
     Ixan dalako,
Jaungoikuak aginduba.

     Jarrai baketzu,
     Geure eguzki,
Argi ta berogarrija;
     Zu barik arin,
     Amaitu leike,
Emeko bixialdija.
     Oso leituta,
     Ur eta legor,
Arrigarrijan Ludija;
     Onela laster,
     Ilgo litzake,
Bixirik dagon guztija.

     Ikusten diran,
     Ixarloketan,
Ixarsarta ta Illargijan,
     Eguzki barik,
     Jazoko yake,
Jazoten dana Ludijan.
     Beti-betiko,
     Illuntasuna,
Otz errimiak guztijan;
     Ixango dira,
     Gorputz biribil,
Itzalak ixartegijan.

     Ixarrak dira,
     Urrunetako
Eguzki guztiz argijak;
     Toki aretan
     Ixarlokaen
Argi ta berogarrijak.
     Gure Eguzki
     Ederra baño
Diranak guztiz andijak;
     Andiera ta
     Berotasunak,
Guretzat ixugarrijak.

     Eguzki eder,
     Berogarrija,
Zu barik galdubak gara;
     Bidaldu guzu,
     Len lez argija,
Ixarloka onetara.
     Bixi diranen
     Alaigarrija,
Ludi onetan zu zara;
     Jaunak bidaldu
     Zaizala beti
Orain lez zeure lanera.

ILLARGIJA

     Batian zorrotz
     Guztiz adartzu,
Bestian obo betian;
     Ikusten dogu,
     Geugandik urre,
Jarraitzen ziar ortzian.
     Argi makaltzu,
     Illunabarraz,
Atsegintzuba gabian,
     Dabil gogotzu,
     Gelditu bage,
Ludi inguru guztian.

     Guztiz gogotzu,
     Maitatuba da,
Itxasgixonen artian,
     Gau illunetan,
     Itxasertzetan,
Bildurrez dabiltzanian.
     Illargijaren,
     Argi ederra,
Argitzen yatorkenian,
     Galbidetatik,
     Aldentzen ditu,
Jarririk bide onian.

     Itxasertzetan,
     Ikusten diran,
Itxas uts eta betiak;
     Illargijagaz
     Batera dabiltz
Gora-berako legiak.
     Arritzen gaitu,
     Siñisgaitza dan,
Olako lan egitiak;
     Illargija ta
     Ludi guria
Alkarturik ibiltiak.

     Urre dago ta,
     Ikusten yakoz,
Toki illun ta garbijak;
     Betaurriakaz
     Agiri diran
Garmendi arrigarrijak;
     Illun dagozan
     Sakonuniak
Puzkaturiko mendijak;
     Jaunak zeatu
     Ebala noizbait
Agiri dan Illargijak.

ALLIXARRAK

     Sarta laburraz
     Agertzen dira
Allixar banakatubak,
     Urreratubaz
     Luzetzen yakez
Sarta guztiz argitzubak.
     Ikaraturik
     Ibilten gara
Neketzen geure burubak,
     Zein gaiztokeri
     Ete dakarren
Ludira urreratubak.

     Ixugarrizko
     Ibilketakaz
Jarraitzen euren bidian,
     Ikusten doguz
     Dabiltzazala
Ixar askoen artian.
     Siñisgaitz diran
     Ostereakaz
Ezer jo barik ortzian,
     Jarraitzen dabe
     Eguzkijaren
Inguru-obo guztian.

     Urte askotan
     Ibilten dira
Ixartegijan barruban,
     Ariñeketan
     Ara ta ona
Azkenbageko lekuban.
     Zer da Ludija,
     Ixar, Eguzki,
Guk dakuzkuna munduan?
     Ortze puzka bat
     Dakuzku emen
Ludijaren inguruban!

     O ixartegi
     Amaibageko,
Guretzat miragarrija!
     Jaungoikuaren
     Lan guztijak lez
Au dala bai mirarija!
     Zerubargijak
     Ibilli arren
Ibilte bildurgarrija,
     Alkar jotera
     Ez egiteko
Ixan zan erabagija.

SARDIÑA SALTZALLIA

Oñutzik eta magalak gora,
Buruban otar andijak,
     Sardin-saltzallak
     Ixaten dabez
Azkar dabiltzan aldijak.
Tayu orretan ikusten dabez,
Ingurubetan errijak,
     Gogotzu deika
     Diardubela
—Sardiña bixi-bixijak!

Eztauz bildurtzen ekaitz gogorrak,
Aixiak eta eurijak,
     Aurrera duaz
     Bizkor jarraitzen
Zelai ta mendi guztijak.
Sarri-sarritan egiten dabez
Ibilte gaixogarrijak,
     Baña alaitzu
     Deituten dabe
—Sardiña guztiz andijak!

—Entzuixu, Juste, sardin-saltzalle,
Zegan dozu oraingua?
     —Eder-ederra,
     Josepa-Karmen,
Oraintxe arrapatua.
Bi txakurrian guztiz merke da,
Esan leike dubakua,
     Artuixu arin,
     Amaituko da,
Aringo otzarakua.

O emakume errukigarri,
Orrek dira lan gogorrak!
     Txakurtxu batzuk
     Irabasteko
Naibage guztiz okerrak.
Baña nekiai jaramon bage,
Jarraitzen dozuz basterrak,
     Deika ta deika
     Diarduzula
—Sardiña eder-ederrak!

POZEZ ETXERATUBAK

		(«Jayoterri Maitia»n)

Agur maite doguzan aitamatxuak,
Aide guztijak eta geure auzuak;
		Alaigarrijak
	Daukaz negarrez gure begijak;
		Toki onetan,
	Mendi ta baso zugaztzubetan;
		Zorijonian,
	Ona emen gu bake-bakian,
	Bijotzetako erri maitian.

Agur Ardibasoko ardi-tokija,
Geure bijotzetako zoragarrija;
		Zeugandu gara,
	Erririk lastanena zeu zara;
		Ludi onetan,
	Beti zagoz gure bijotzetan;
		Maitagarrija,
	Amesetako jayoterrija
	Asabaen gomutagarrija.

Urriñ ibilli arren geure lanetan,
Euskalerrija geunkan guk bijotzetan.
		Zein pozgarrija!
	Ikusten gagoz geure errija;
		Etxe ta mendi,
	Mendijetako ainbeste ardi;
		Zelai ederrak,
	Eta erreka garden-gardenak,
	Bijotza pozez jarten dabenak.

Agur Tontormotz eta beste mendijak,
Zeuben begira dagoz gure begijak.
		Asaberrijan,
	Gomuta ixan dogun tokijan;
		Atsegingarri,
	Ardijak dakuzkuz ain ugari;
		Zein gogargija!
	Zorijoneko jayoterrija,
	Zuretzat dogu geure bixija.

AGUR AURETXU

	Batxi
Urrinetara aldentzen zara,
Auretxu bijotzekua,
Beti goguan zaukadazala,
Galdurik daukat buruba.
Nora zaruez, ixar ederra?
Zein zeure bixilekuba?
Zure argija estaltzen bayat
Illunduko yat munduba.

	Auretxu
Bai, neure Batxi, maite-maitia,
Laster atzerrira nua,
Egin biar dot makur-makurrik,
Gurazuen agindua.
Batxi, zu zara niretzat beti,
Gixaseme maitatua,
Eta edonun ixango zaitut
Sarritxu gomutatua.

	Batxi
Argitzen naben ixar ederra,
Estaldurik dagonian,
Zelan, maitia, bixi neiteke,
Emen illuntasunian?
Bijotzillagaz eta artega,
Betiko naibagepian;
Agur Auretxu, otzak ilgo nau
Emetik zuazanianl

	Auretxu
O Batxi, Batxi, naibagetuba,
Orrek dira gogamenak!
Noizbait aringo biurtzen dira,
Atzerrira duazanak!
Baketu, bada, eruapenaz,
Zeure artegatasunak,
Jainko lastanak ekarrikozkuz,
Geuk nai doguzan egunak.

	Batxi
Jaungoikuazko itxaropena,
Beti guztiz eztitzua,
Ibituten dauz estutasunak,
Baketuten dau gogua.
Baña, Auretxu, zuazanian,
Ai! neure bijotzekua!
Zeu aldenduaz eruango dot,
Bixitza naibagetzua.

	Auretxu
Jaurti aldera gogamen txarrak,
Sendatu itxaropena,
Zugaz ta nigaz gertatuko da,
Jaungoikuak nai dabena.
Maitatu alkar zintzotasunaz,
Arturik eruapena,
Goiz edo belu batuko gaituz,
Jaungoikok alkarregana.

MAITETASUN GALDUBAK

	Ane
Nora zatoz zu, Kastor,
Gure atartera?
	Kastor
Agerraldijaz, Ane,
Ni zeu ikustera.
	Ane
Eztakit egija dan;
Zu ni ikustera?
Guzurra ixango da
Egijen antzera!

	Kastor
Ezin dot nik ulertu,
Zuk diñostasuna,
Guzurra nik zegaitik,
Anetxu kutuna?
Aldatu ete dozu,
Zuk zintzotasuna?
Esaidazu argiro
Zer dan gurozuna!

	Ane
Ondo ulertzen dozu,
Entzuten dozuna,
Beste bat ei da orain,
Zuretzat kutuna.
Zetan zatoz zu ona,
Maite ederduna,
Solo bat gora-bera,
Ni itxi nozuna?

	Kastor
Arriturik naukazu,
Anetxu maitia,
Ni naz gauza orretan,
Errurik bagia.
Nik itxi zaitudala
Zuk siñistutia,
Da maitetasuntxuak
Atzeratutia.

	Ane
Zure aitama onak
Esan dabe ortik,
Aurele begi-eder
Nai dabela gaurtik.
Ni baño galantago
Dalako batetik,
Solotxu bat geyago
Dabela bestetik.

	Kastor
O zein deungiak dira
Emen guzurtijak!
Orrek niretzat dira
Albista barrijak.
Ez nigana ekarri
Asmo mingarrijak,
Nire zintzotasunak
Ixanik garbijak.

	Ane
Zure zintzotasunak,
Dirala garbijak?
Baña, eder-ederrak,
Neska aren begijak.
Bai, Kastor, orrek dira,
Akulakerijak,
Leunketa asko, eta
Guzurrak erdijak.

	Kastor
Agur, agur ta agur,
Ane maitatua,
Zeure maitetasunak
Oso bastertua.
Zeugaz ixan daixula,
Beti Jaungoikua,
Zorijona Ludijan,
Ta gero zerua.

	Ane
Agur, agur, zeuri be,
Kastor maitatua,
Zeure zintzotasuna,
Ondo agertua.
Aurelek puzkatu deust
Bijotz neketua,
Agur; ixan daixula,
Lagun Jaungoikua.

ZAPATARIJAK 
(OSKIGILLIAK)

	Simon
—Kaixio, Dari, zapatarija,
Arrikatza eruaten?
	Dari
     —Kaixio, Simon,
     Ondo etorri,
Etxeraldija egiten?
     Nora ixan az
     Aspalditxuon?
Erri andijak ikusten?
	Simon
     —Bilbon egon nok,
     Urtebetian,
Zapatagintzan ikasten,

	Dari
—Zapatagintzan? errukarrija!
Ona ni zapatarija;
     Arrikatzagaz,
     Gora ta bera,
Irabasteko ogija.
     Emen etxagok
     Zapata lanik;
Guretzat urrikerija,
     Alogerian
     Ortik-emetik,
Dok gure bixialdija.

	Simon
—Ori dok Dari, niretzat beintzat,
Albista bildurgarrija!
	Dari
     —Eta ori dok,
     Adiskidia,
Ao-beteko egija.
     Zapatagille
     Bakar batentzat
Lanik eztagon errija;
     Sei gayagozak,
     Zapatagintzan,
Irabasteko ogija.

	Simon
—Zek dakaz, Dari, urrikerira,
Zapatagintzako lanak?
	Dari
     —Abarketatxu
     Polit-politak
Guztiz merkiak ixanak.
     Abarketakaz
     Salerostera,
Oraintzu etorri danak,
     Ondatu ditu
     Zapatarijen
Irabasbide onenak.

Zapatak orain, jantziten dira
Elixarako, jayetan.
     Amaika bidar
     Alogerian
Egingo dok atxurketan!
     Eta nik legez
     Ikatz zorruak
Iragon gogoz lanetan!
	Simon
     —Dari, ni enok
     Iñoiz ibilli,
Olako lan gogorretan.

	Dari
—Ori jakiñik, eztok nayago
Abarketak egitia?
	Simon
     —Orixe yaukat
     Gogamenian
Sartuta adiskidia.
	Dari
     —Ikasik bada,
     Orretarako,
Onena dan lanketia,
     Eta urijan
     Idoroko dok
Baketzu ogibidia.

AU NAIBAGIA!

Urte askotan aurkitu nintzan
Atzerrijetan lanian,
Amatxu neukan aldendu barik,
Nik beti gogamenian.
Geitu gurarik diru apurrak,
Jarri naitian bidian,
Eta amatxu ikusi daidan,
Bixirik dagon artian.

Etorri nintzan, diru apur bat
Aurreratu nebanian,
Guztiz kantari, txorijak legez,
Alaitzu bide guztian.
Uste nebala laster amagaz
Aurkitu zorijonian,
Antxiñatxuko jolaslekuban
Ta neure jayotetxian.

Neure errira, guztiz alaitzu,
Urreratu nintzanian,
Illeta itzal-itzal bat joyan
Obietara bidian.
—Nor da il dana? —gizon bateri
Nik itandu neutzanian,
Arritu nintzan, neure amatxu
Zala jakin nebanian.

Negarra gogoz darijodala,
Eta txapela eskuban,
Jarraitu neban obietara,
Neure amaren onduan.
Bijotzillagaz guztiz artega
Negar ta negar nenguan,
Orduban lako atsekaberik
Eneban ixan munduan.

Neure Jaungoiko bijotzekua,
Au da, bai, bakartasuna,
Juan dedilla zerubetara,
Amatxu neure kutuna.
Nire pozgarri argi-argijak,
Billatu dabe illuna,
Au da naibage mingarrija, ta
Itzalaldi betiraunal

Obietako illobi baten,
Sartzera juazanian,
Mozu zintzo bat ezarri neutzan,
Agur! agur! egitian.
Jainko lastanak jarri ninduban,
Etxeratzeko bidian,
Mozu gogotzu bat ezarteko,
Sartu orduko lurpian.

UGAZABANDRIA TA NESKAMIA

	Ugazabandria
Zer egin don, Illare,
Enparantza aurrian,
Berbetan Urbanegaz
Beti ekiñian?
Etxeko lan guztijak
Aztuta goixian,
Beti dotan zortzirak
I atorrenian.

Erosketea egin,
Ta gero etxera,
Berbetan Urbanegaz,
Gogotzu ostera.
Astiro kalietan,
Batera bestera,
Sukaldeko ardurak
Itxaron dayela.

Olan uste ete don
Jarraitu gurian,
Ain ardura gitxigaz,
Eure egipidian?
Ez Illare, olan ez,
Ez gure menpian,
Olan jarraitzen badon
Laster az kalian.

	Neskamia
Agirakari zagoz,
Ugazabandria;
Noiz ikusiko dot ba,
Senargei maitia?
Goixetan ixan ezik,
Noiz da ikustia?
Sukaldian daruat
Eguna guztia.

	Ugazabandria
Zer? Baskal ordurarte
Abil kalietan,
Urdai billa dendara
Bederatzijetan;
Gatzik eztagola-ta,
Amar-amarretan,
Urban ikustiarren
Beti asmuetan.

Erosketan goixian,
Ordu laurenian
Egon adi maitiaz,
Berbeta onian.
Orix eisten donat,
Nik aurrerantzian,
Ez asmurik ekarri,
Gagozan bakian.

JULETXU

Zeure betiko bizkortasunaz,
Jolastutia goguan,
Txorija legez ikusten ziñan,
Jolastuteko lekuban.
Ixarrak baño begirakune,
Argijagua zenduban,
Maite ta pozez zeunkazan beti,
Aititak bere onduan.

Lorategiko lora ederra,
Zeure gaztetasunian,
Juaten ziñan ikastetxera
Goiz eta arratzaldian.
Bed alaitzu, beti saltoka,
Beti gogaldi onian,
Aitita pozik, zengozanian
Bere begijen aurrian.

Zu baño argi alayagorik
Etzan ixarren artian,
Aingerutxu bat dirudixula,
Zeure galantasunian.
Zoragarrizko loba lastana,
Aititaren bijotzian,
Atsegingarri ixaten ziñan
Ikusten zenduzanian.

Zer jazo yatzun ogeratzeko,
Amabigarren urtian,
Jolasaldijak atzeratuta,
Adiñik bizkorrenian?
O geixo deunge bildurgarrija
Sartu yatzun gorputzian,
Ardurak eta osagarrijak,
Oso alperrik zirian!

Artegatasun indartzubagaz,
Jaurti jaten zendubana,
Aztu zenduban jolastutia,
Beti goguan zeunkana.
Guztijak gogoz juaten ziran
Ardurak artzen zugana,
Naibageturik ikusten eben
Itzaltzen ziñoyazala.

O loba lastan, bijotzekua,
Egun batetik bestera
Aldatu ziñan osasunetik,
Guztiz aringo iltera.
Ume ziñala, Jaungoikuaren
Aginduba egitera,
Jarraituteko, pekatu barik,
Emetik zerubetara.

EMASTIAK 
SENAR MOZKORTUBARI

Senar maitia, zakuztaz
Etzanta luze lurrian,
Ondamengarri etxian;
     Adimen barik,
     Lotza bagarik,
Ardau asko urdallian,
Mozkorra beti aldian,
Eta ni naibagepian.

Beti ni gogoratuten
Zelan bixiko garian
Arantza askoko bidian;
     Urdallak utzik
     Eta billoixik
Urrikerijen artian;
Negarrez eta lanian,
Bixitza bake bagian.

Ume lastanak eta ni
Oso gagoz makaldurik,
Gozez ta otzez galdurik;
     Osategira,
     Beti begira
Senarragaz arriturik;
Bada, mozkorrak arturik,
Gitxi dakazku dirurik.

Olan jarraitu ezkero
Il biar gaitu goziak,
Geitubaz atsekabiak.
     Au naibagia,
     Senar maitia!
Dakazku mozkortutiak.
Artu ekandu obiak
Aldatubagaz bidiak.

Mozkorraldijak sarritan
Dakargu erijotzia,
Edo arin ondatzia,
     Minberaturik,
     Indargaturik,
Bijotzaren ibiltia;
Eta mozkorrak artzia
Ixan oi da galbidia.

Iturriko ur garbija
Da edaririk onena
Eta osasuntzubena,
     Sentzun argija,
     Guztiz garbija,
Guganatuten dabena.
Edan, bada, ur gardena
Zorijona dakarrena.

IKASBIDIAK

		(«Josetxo»n)

Azkar ta zintzo bixibidian,
Biar genduke jarraitu;
Alaitasunaz etxealdlan,
Illuntasunak argitu.
Ardurapian ekiñalian,
Basterrak ondo garbitu;
Baketzu eta lege onian,
Maitetasunak betetu;
Onbiderako geure lanian,
Ez iñoiz bere gogaitu.

Andikerijak ondamengarri,
Ixaten dira etxian;
Gorrotua ta deungekerijak,
Osasunaren kaltian;
Egipideko arazotxuak,
Egiñik bake-bakian,
Apoltasunaz jarraitzen bogu,
Errukiorren bidian,
Zerutarrak lez, bixiko gara,
Guztizko zorijonian.

AZKENA

Iturria: Au, ori ta bestia, Echeita'tar Joseba Imanol.  Florentino Elosu, 1913