SAN ANTONIO PADUAKOA

Laurent Diharasarri

SAN ANTONIO PADUAKOA

BAIONAN
LASSERRE BAITAN INPRIMATUA
1897an

Inprimatur
Baionae, 25. Aug. 1897.
DIHARCE, vic. gen.

AINTZIN- SOLASA

	Duela zonbeit urthe, Italia Paduako aphez bat, murde Locatelli, Aita Sainduaren aintzinean belhaunikatua zagon.
	«Nongoa zare?» galdetzen dio Aita Sainduak.— «Paduakoa, Aita Saindua.»— «Paduakoa! Zer zoriona! Maite duzui-a hainitz zuen saindua, zuen san Antonio handia?»— «Maite dutan-ez, Aita Saindua! Haren hobiari hurbil sortua naiz, han handitua, han berean naiz bizi; eta, gehiago dena, haren izen bera dakharket.»— «Ene haurra, ez duzu oraino aski maite. Maitatu behar da, behar da maitarazi. Ezen, entzun hau ongi, san Antonio ez da bakharrik Paduako saindua, bainan bai mundu guziko saindua.»
	Aita Sainduaren, giristino guzien buruzagi eta argitzaile denaren xedetan sartzeagatik, bai eta neronek san Antoniori, laguntza berezi baten sari, hitzeman niolakotz, egin izan dut liburu ttiki hau. Eskualdunen artean, agian, hobeki ezagutaraziko eta maitaraziko du san Antonio Paduakoa.
	Saindu amultsuak berak benedika beza nere lana, eta indar eman bezo bihotzen harenganat, eta haren bidez Jainkoarenganat itzultzeko.
L. DIHARASARRI,
Orzaizeko errotora

	1897an, Erearoaren 13an, san Antonio Paduakoaren phesta egunean.

LEHEN KAPITULUA
SORTZETIK ETA HAMABORTZ URTHETARAINO
(1195-1210)

	Antonio sortu zen Lisbona, Portugaleko hiri nausian, 1195ean, Aboztuaren 15ean. Aitoron seme, aitaren aldetik arbasoak Frantsesak zituen, amaren aldetik Espainia Asturietako erregen odolekoak. Aitak izena zuen: Martin de Bouillon; amak: Teresa Tavera. Lehen haurra zuten hau, eta bathaioan izena eman zioten: FERNANDO.
	Teresak bazakien, ama izatea kargu eder bezen karga handi dela, ohore horrek badakhartzala eginbiderik hertsienak, eta arta eta atzartasun handienekin lehiatu zen giristino legearen ezagutza eta amodioa bere haurrari ematerat. Andre-dena Mariarenganat bereziki itzuli zuen ahalaz Fernandoren bihotza. Alabainan, Mariari galdegin zion Teresak seme bat; Mariaren eliza batean bathaiarazi zuen, Mariari bathaiotik lekora kontsekratu; eta bere besoetan edo altzoan zaukalarik, Mariaren izena zion maiz errepikatzen, irakasten. Haurra handituxe zen bada, Teresak noiz-nahi berekin kantarazten zion Ama Birjinaren himno eder eta gozo bat.
	Ez da beraz harritzeko, Fernandok bere bizi guzian Mariarentzat izan badu debozionerik samurrena. Haur-haurra, nigarra utzirik, eztiki irriz hasten da Andre-dena Mariaren potret bat ikusi orduko. Fraile, osoki emanen da Ama Birjinaren gerizan eta eskuetan. Misionest, Mariaren laudorioak, Mariari Jainkoak eman dohain bereziak goraki errepikatuko ditu; eta, hiltzeko orenean berean, haurretik eta beti hanbat laket izan zitzaion kantua adiaraziko du: O gloriosa Domina, o ene andre loriosa.
	Hamar urthetan Fernando eskoletan eman zuten. Denbora hetan eliza nausi edo kathedrale gehienek bazituzten beren eskolak, eta jende handiek gogotik beren haurrak ezartzen zituzten eskola hetan. Fernando sartu zen Lisbonako eliza nausiari zarraikon eskolan, eta han egon zen bortz urthe. Buru ona zuen, errextasun handia zer-nahiren ikasteko; beti bere nausien erranari behatzen zen, eta hauk lorietan zagotzin ikusiz mutiko gazte bat hain ernea eta eskolako gauzeri jarraikia, eta guziz hain prestua eta Jainkotiarra: Fernandoren atseginik hoberena zen elizako ofizioetan kantatzea, eta meza sainduaren laguntzea.
	Maiz eta ardura elizarat joaten zen, eta han luzaz othoitzean egoten. Egun batez, aldare aintzinean zagolarik belhauniko, debrua, izitu nahiz eta elizatik kasatu, agertzen zaio itxurarik itsusienarekin. Fernando orhoitzen da gurutzearen seinalearen indarraz; berehala egiten du lurreko harriaren gainean, eta debrua ihesi badoa, sunsitzen da. Gehiago dena, harria lur beratz bat izan balitz bezala, Fernandok erhia erabili zuen tokian gurutzearen itxura agertzen da eta finkatzen, eta egungo egunean oraino, Lisbonako eliza nausian, beilatiarrek errespeturekin besarkatzen dute mirakuiluzko marka hura.
	Etsaiak Fernando Jainkoarenganik urrundu nahi zuken. Bainan, aitzitik, debrua hola jazarriz geroz, mutil gaztea are hobeki sartzen da bere baitan. Hobeki ezagutzen du mundu huntako ohoreak, atseginak eta aberastasunak deus ez direla; eta, hamabortz urthetan, hartzen du xedea komenturat joateko eta fraile egiteko.

BIGARREN KAPITULUA
EGITEN DA SAN AGUSTINEN FRAILE
(1210-1220)

	Lisbonatik hurbil bazen komentu bat famatua, San Bizenteko komentua; hango fraileak San Agustinen kalonje ziren. Han sartu zen Fernando, eta bi urthe egon. Bainan, bi urtheren buruan, nola maiz ikusterat heldu baitzitzaizkon bai ahideak, bai adixkideak, nola munduko berriak ekhartzen baitziozkaten, nola, komentutik jaliarazi nahiz, asko gauza erasten baitzioten; beldurrez azkenean bihotza hauts zakion, eta osokiago Jainkoari emana bizitzeagatik, galdegin zuen eta ardietsi handik urrun, Coimbreko komenturat, joatea. Coimbren, San Bizenten bezala, San Agustinen kalonjeak ziren. Han bizi izan zen Fernando zortzi urthe.
	Fraile khartsua, othoitzari eta lanari jarraikia, edozoin laneri, ala buruzkoeri, ala eskuzkoeri; ixiltasuna, bildutasuna begiratzen zituen arta handirekin, eta, guziz humila, bertzen gibeletik bezala zagon beti. Jainkoa zoin maite zuen Fernandok! Eta Jainkoak zoin maite zuen! Egun batez, baratzeko lan zerbeitetan hari zelarik, jotzen du sagarak, kontsekrazioneko ezkila dangak; Fernando berehala belhaunikatzen da. Eta huna non kaperako pareta urratzen eta idekitzen den, eta Fernandok ostia saindua ikusten eta adoratzen du aphezaren eskuetan.
	Bainan bertze biderik hartu behar du orai San Agustinen fraileak. Orai artio, hazia lurrean bezala, gordea egon da; orai agertu behar du, orai ekharri behar ditu loreak eta fruituak nasaiki.

HIRUGARREN KAPITULUA
EGITEN DA SAN FRANTSESEN FRAILE
(1220)

	Zenbeit urthe zuen bakharrik San Frantses Asisakoak bere fraile ordena berria [Frantzizkanoak eta Kaputxinoak San Frantsesen fraile dire] egin zuela. San Frantses bizi zen oraino, eta haren lehen xedetarik bat zen, bere fraileak misionest bezala igortzea Mahometanoenganat, hauien Jesu-Kristoren legerat biltzeko. Orduan, orai bezala, Mahometano gehienak Afrikan zagotzin. Eta horra zergatik, Portugaletik Afrikarat itsas bide errexa eta laburra delakotz, San Frantsesek bi komentu finkatu zituen Portugaleko lurretan. Komentu hetarik bat Coimbreko komentutik hurbil zen; eta, nola San Frantsesen fraileak esketik bereziki bizi baitire, maiz eske heldu ziren Coimbreko komenturat, San Agustinen kalonjetarat. Hola ezagutu zituen Fernandok.
	Bada, 1219an, bortz San Frantsesen fraile Italiatik Afrikarat joan ziren Portugalean barna. Bidean, aterbe izan zuten Coimbreko komentuan. Heiekin nasaiki mintzatu zen Fernando; hobeki jakin zuen nor eta zer zen San Frantses, zenbat mirakuilu egiten zuen, nola eta zertako egin zuen bere fraile ordena berria. Ikusi zuen bertzalde Mahometanoenganat zoazin misionest heien fede khartsua, ikusi zoin gogotik emanen zuketen beren bizia Jesu-Kristorentzat, arimen Jesu-Kristori irabazteko; eta, ordutik, sortzen abiatu zen haren bihotzean misionest eta martir izateko gutizia.
	Doi-doia aiphatu misionestak, Afrikara heldu orduko, predikatzen hasi ziren: «Jesu-Kristo, zioten goraki, Jesu-Kristo egiazko Jainkoa da, Mahomet aldiz gezurti bat.» Laster preso eman zituzten, eta hil. Bainan heien erlikiak, mirakuiluz bezala, Portugalerat ekharri ahal izan ziren. Portugaleko erregeak nahi zuen Coimbreko eliza nausian ezartzea. Zer-nahi jende joan zen biderat, aphezekin, aphezpikuarekin; erregea bera han zen. Bainan huna non, Fernando zagon komenturat hurbiltzearekin, erlikiak zaramatzan abrea gelditzen den; eta nihork ez deusek ez dezake aintzinat joanaraz. Jendearen oihuak eta azantza aditurik, heldu dire San Agustinen kalonjeak, idekitzen dute beren kaperako athea; eta, ordu berean, abrea sartzen da kapera hartan, badoa aldare aintzineraino, eta han gurturik ematen eta egoten, erlikiak bizkarretik khendu artio.
	Jainkoak horrela bere nahia garbiki irakusten zuen. Han beraz, Coimbreko komentuko kaperan, utzi zituzten bortz martiren erlikiak. Zer zoriona Fernandorentzat! Maiz, erlikia saindu heien aintzinean ahuspez, bere baitan egiten zuen: A! nik ere, horiek bezala, nere odola ixurtzen ahal banu arimentzat, Jesu-Kristorentzat! Azkenean, 1220eko uztailean, nola, usaiaren arabera, San Frantsesen fraileak eske ethorriak baitziren Coimbreko komenturat, Fernando lañoki mintzatzen zaiote, eta erraten diote gogotik egin litakela hura ere San Frantsesen fraile, baldin hitzematen baliote igorriko dutela fedearen predikatzerat Mahometanoen arterat. Hitzematen diote, eta, handik laster, bere Coimbreko komentuko aintzindarien baiarekin, Fernando sartzen da San Frantsesen frailen komentuan, eta, han sartzean, hartzen du izentzat: ANTONIO.— Oraitik, Antonio deituko dute guziek, eta guk ere hala eginen dugu. Hogoi-ta bortz urthe zituen orduan Antoniok; urthetsu bat izan behar zuen apheztua zela.

LAUGARREN KAPITULUA
BADOA AFRIKARAT, 
ETA HANDIK ITALIARAT
(1220-1224)

	Hitzeman bezala, berehala Afrikarat igorri zuten Antonio. Bainan, Jainkoaren nahia! Afrikarat orduko eritu zen, eta urthe bat han egotu ondoan, beti eri, deus egin ahal izan gabe, bere aintzindariek manatu zioten Portugalerat itzultzea. Bidean ematen da beraz; bainan, huna non kalerna izigarri bat altxatzen den, eta haizeak untzia erematen du, Portugaletik urrun, Ziziliarat. Zizilia da isla [Isla da: leihor bat alde guzietarik urez inguratua] handi bat, Italiatik hurbil. Zizilian zenbeit hilabethe eman ondoan, Antonio joan zen Italiarat.
	Italiako hirixka batean, orduan, egin beharra zen San Frantsesen frailen biltzarre osoa, eta harat deituak ziren joaten ahal ziren guziak. Bildu ziren bi mila frailen heina. San Frantses bera han zen. Antoniori nihork etzion kasurik egin; fraile arrotz hura nihork etzuen ezagutzen ere. Biltzarre ondoan, oro nor bere komenturat abiatu zirenean, Antonio, herabez ez errexki, hurbiltzen zaio Italia Bolognako komentuko aintzindariari, eta humilki othoizten du berekin ereman dezan, Jesu-Kristoren maitatzen eta zerbitzatzen irakasteko. Hartzen du, eta badoazi Bolognarat. Bainan, komentu nausian egoteko orde, Antonio, berak hala galdeginik, joan zen frailek oihanpean zuten bertze bizitegi baterat; eta han harpe batean eginikako etxola batean kokatu zen. Garrazki ekhartzen zuen bere gorphutza, eta beti hari zen, edo othoitzean, edo Liburu Sainduen irakurtzen eta gogoan erabiltzen.
	Egun batez, aphezpikua aurkitzen zen zeremonia batean, predikua behar zen, bainan predikariak huts egiten du. Orduan, han berean, Jainkoak naski argiturik, bere komentuko aintzindariak Antoniori manatzen dio predika dezan. Lañoki, obeditzeko, hasten da Antonio; eta aditzale guziak, aphezpikua lehen lehena, harrituak, loriatuak, xoratuak dagotzi. Egundaino etzuten halako predikaririk entzun. Jakitate pare gabekoa, mintzaira garbia eta ederra, eta guziz zerutikako khar bizi bat, arima argitzen eta bihotza sustatzen zuena!— San Frantsesi jakinarazi zioten berehala zer gertatu zen, eta, bihotza bozkarioz gainditua, San Frantsesek bere benedizionea igorri zion Antoniori.
	Ondoko urthean garizumako predikuak emanarazi ziozkaten Verceileko hirian; eta beti eliza bethea zen; ez egunaz, ez gauaz, etzen jendea atertzen. Goiz batez, Antonio predikatzen hari zelarik, elizarat ekhartzen dute mutil gazte baten gorphutza. Aita amak, bertze ahaideak, adixkideak nigar marraskaz zauden. Bihotza hausten zaio Antoniori; ixiltzen da, aphur bat othoitzean egoten; eta gero, eskua hil kutxaren alderat hedatzen duelarik: «Mutil gaztea, dio hazkarki, Jesu-Kristoren izenean, jeki zaite.» Eta hila higitzen da, xutitzen, pizturik badoa bere burhasoen besoetarat.— Jainkoak hola, mirakuiluez, indar ematen zion Antonioren hitzari.

BORTZGARREN KAPITULUA
BADOA FRANTZIARAT, 
ETA HAN HIRU URTHE EGOTEN
(1224- 1227)

	Handik laster Antonio igorri zuten Frantziarat. Frantzian alabainan bazen orduan Antonio bezalako predikari jakintsun eta saindu baten beharra, behar handia. Hainitz tokitan sartua zen eta nausitua Elizaren kontrako gezurra. Albitarrak [Albi deitzen den hirian zutelakotz indarrik handiena] deitzen ziren heretiko batzuek zer-nahi desmasia egin zuten arimetan; heretiko gehienen gisa, giristino legeko egiak ukhatzen zituzten, aisekiago makur bizitzeagatik. Heldu da Antonio; badabila hiriz hiri, herriz herri, orotan Albitarren gezurrak herrausten dituelarik, gogoak argitzen, bihotzak onerako berotzen; harentzat ez da ez jende handirik, ez xeherik, orori bardin egia erraten diote garbiki; eta bekhatorosak osteka Jainkoarenganat bihurtzen dire. Jainkoak bertzalde, mirakuiluen bidez, bere zerbitzari khartsuaren lana laguntzen eta osatzen du. Huna mirakuilu aiphagarrienetarik bat:

Mandoaren mirakuilua
	Bourges deitzen den hirian predikatzen hari zen Antonio. Han bazen judu bat, Albitarren alderdia hazkarki eta kasik errebiarekin atxikitzen zuena; izena zuen: Guillard. Egun batez Antoniori joan zitzaion, arrozoinka harekin hari beharrez. Bertzeak bertze, Gorphutz-Sainduari bereziki jazartzen zitzaion: Etzuela sinhesten Jesu-Kristo ostia kontsekratuan aurki ditakela! Antoniok erraten dio baietz, han dela, eta frogatzen Jesus beraren hitzekin. Juduak ez daki zer ihardets; bizkitartean ez amor eman nahi. Azkenean, ustez naski Antonio izituko den, erraten dio: Horiek guziak hola, nik ez dut sinhetsiko ikusiz baizik; sinhesteko, nahi nuke mirakuilu bat. Ori, badut mando bat. Mando hura hiru egunez atxikiko dut jan gabe. Hiru egunen buruan ekharriko dut hiriko plazarik handienerat, holako tokirat, jende guzion aintzinerat. Zato zu ere zure ostiarekin. Han mandoa eskutik utziko dut, eta eskainiko diot zaldarea. Baldin, zaldarea utzirik, mandoa zure ostiarat joaten bada, orduan sinhetsiko dut, eta giristino eginen naiz. Nahi duzu hola?— Bai, nahi dut, dio Antoniok.
	Hiru egun hetan, barurik, khartsuki othoitzean egoten da saindua.
	Hiru egunen buruan, erran tenorean, Guillard judua bere mandoarekin heldu da plazarat, eta, harekin, haren adixkide multzu bat, denak irriz eta trufaz, jadanik lorietan Antoniok behar zuken ahalkeaz eta muturrekoaz. Antonio ere heldu da, Gorphutz-Saindua eskuetan, eta, haren gibeletik, giristino andana handi bat, sakramendu sainduaren ohoretan kantuz. Plazaren erdian gelditzen da Antonio, eta mandoari buruz, erraten dio: «Hire Kreatzaite, nik, nahiz ez naizen gai, ene eskuetan atxikitzen dadukatanaren izenean, manatzen dauiat, berehala haren aintzinean ahuspez ematerat ethor hadin, hemen diren fede-gabek ikus dezatentzat eta sinhets, kreaturak oro aldarean sakrifikatzen den Jainkoaren Bildotxaren azpiko direla.» Mandoa orduan libratzen dute, eskaintzen diote zaldarea; bainan ukitu gabe, ikusi ere ez balu bezala, mandoa xuxen heldu da Antonioren alderat; eta han, sakramendu sainduaren adoratzeko bezala, bi besoak gurturik ezartzen.— Giristino onak esku zaflaka hasten dire; heretikoak aldiz ihesi gordetzerat badoazi. Hitzeman bezala, mandoaren jabea giristino egin zen.

	Hiru urthez haritu zen hola Antonio Frantzian predikatzen eta mirakuilu egiten; eta, iragaiten zen toki guzietan, arima hainitz eta hainitz zen Jainko legerat itzultzen. Nola irauten ahal zuen harrigarri da; segurki, Jainkoaren laguntza berezi batek zaukan xutik. Denbora eder edo txar, erretzeko beroarekin, uriarekin, elhurrarekin, beti bidez bide dabila, nekhatua, lehertua, artzain ona galdua den ardiaren ondotik bezala. Bere buruaz ez du axolarik; ogi huts puska bat, ur zorta bat, horra maiz haren jan edanak. Mortifikazionez da beti gose eta egarri, eta arantzek harentzat loreak baino eztiago eta maitagarriago iduri dute. Jainkoak bizkitartean, behin edo bertze, ematen ziozkan arimako gozo batzu, gaindizkakoa,. pare gabekoak.
	Aldi batez, jauregi batean gelditua zen Antonio, gauaren iragaiteko, hango nausia hainitz adixkide baitzuen. Bere etzateko tokirat joan deneko, huna non zerutikako argi xoragarri batek hartzen duen barne guzia. Jesus Haurra agertzen zaio irri ezti, begitarte amultsu batekin; badoako besoetarat, eta samurki besarkatzen du, samurki besarkan atxikitzen eta tinkatzen. Etxeko nausia ohartzen da argi miragarri hari; ixil ixila hurbiltzen da, eta, athe artetik, ikusten du haur guziz eder bat, ikusten Jesus Haurra Eskritura Sainduen liburuaren gainean xutik, Antoniori besarka eta besarka hari zaiola, eta Antonio ere bai haurrari!— Antoniok bere adixkideari debekatu zion, hura hil artio, mirakuilu hortaz mintzatzea; eta ordu artio ixilik egon zen.—Mirakuilu horrengatik, horren orhoitzapenetan, egiten dituzte san Antonioren potret gehienak, Jesus Haurra besoetan, liburu baten gainean xutik edo jarririk.

SEIGARREN KAPITULUA
ITALIARAT ITZULTZEN DA
(1227)

	San Frantses hil izan zen 1226aren akabailan. Komentu guzietako aintzindariak Italiarat deituak ziren, biltzarre oso batean haren ordainaren hautatzeko, izendatzeko beraz ordena guziko buruzagi berri bat. Antonio komentu bateko aitzindari zen; utzi behar zuen beraz Frantzia, hainbertze maite zuen Frantzia! Bidean eman zen 1227ko hotsailean; eta xuxen xuxena joan zen Erromarat, Aita Sainduarentzat baitzuen zerbeit baitezpadako mezu, bere fraile lagunek emana. Aita Saindua loriatu zen Antonioren ikusteaz; Antoniok, bere eta bere fraile lagunen izenean egin galdeak onhartu zituen; eta gero, baitzakien zoin predikari famatua zen, predikarazi zion Bazko egunean. Orduan ere, Jainkoak mirakuilu handi batez lagundu eta indartu zuen Antonioren hitza, bertze orduz, Mendekoste egunean, Apostoluentzat egin zuen mirakuilu beraz. Han baziren asko tokietako, asko mintzairetako jendeak, Italiano, Frantses, Angeles, Aleman, eta bertze. Antonio mintzatzen da, eta guziek bardin, bakotxak bere mintzairan, entzuten dute.
	Handik laster egin zen doi-doia aiphatu biltzarrea, eta Antonio izendatu zuten Italia Bolognako eskualdean ziren komentu guzien buruzagi.
	Toki hartan baziren orduan heretiko batzu Albitarrak bezen tzarrak: Katharak. Hauiek ere bazter guziak gezurrez betheak eta nahasiak zauzkaten. Hiri nausitzat zuten Rimini. Riminirat badoa lehen lehenik Antonio, nahiz heretikoen indarra erro gehienik zuen tokian kordokatu. Bainan deus onik ez dezake ardiets. Haren erran guzieri, nardatzen balire bezala, irri eta trufa egiten diote. Sainduak othoitz eta othoitz egiten dio Jainkoari; eta goiz batez, meza eman duen bezen laster, Jainkoak argiturik ela sustaturik, huna zer asmatzen duen eta egiten:

Arrainen mirakuilua
	Elizan ziren jenderi erraten diote: «Jeki zaitezte, eta zatozte nerekin itsas bazterrerat.» Badoatzi, zer ikusi behar zuten bada; bidean jendez leher biltzen dute. Eta itsas bazterrerat direneko, Antoniok oihu egiten du: «Zuek, itsasoko arrainek, entzun-azue Jainkoaren hitza, heretiko hauiek entzun nahi ez dutenaz geroz». Ordu berean, milaka arrain agertzen da, lerro lerro, ttipienak aintzinean, handienak ondotik, eta guziak, burua uretik kanpo, Antoniori beha bezala dagotzi. «Ene anaia arrainak, dio Antoniok, eskerrak zor diozkatzue Jainko zuen Kreatzaileari. Ezen Jainkoak emana duzue itsaso zabal eder hori egoitzatzat. Harenganik ditutzue hegatsak norat-nahi igerika ibiltzeko, harenganik sekulan faltatzen etzaitzuen hazkurria; haren benedizionearen indarrez irauten du beti zuen motak. Orhoit, uhalde jeneralean, bertze animale guziak hil zirenean, zuek bizirik gelditu zinetela. Orhoit nola arrain batek salbatu zuen Jonas profeta. Orhoit bereziki arraina izan dela askotan Jesus Jaunaren hazkurria, bai hil aintzinean, bai piztu ondoan. Lauda zazue beraz zuentzat hain ona izan den, arraineri hainbertze ohore egin dioten Jainkoa.»
	Eta arrainek, burua goiti behiti erabiliz eta ahoa idekiz, iduri zuten onhartzen zutela Antonioren errana, eta Jainkoaren laudatzen hari zirela. Eta orduan sainduak erraten diote han ziren jenderi: «Ikus-azue zeronek, adimendurik gabeko arrain horiek Jainkoaren hitza hobeki entzuten eta hartzen dutela, ezen-ez Jainkoak bere idurirat egin dituen gizonek.»— Mirakuilu horrek bihotzak hausten ditu: heretikoak, bekhatorosak, han berean metaka heldu dire Antonioren oinetarat; galdegiten diote argi detzan eta galbidetarik atera. Antoniok berehala prediku bat ematen du xoragarria; eta, akabatu duenean, aditzaileak oihuz hasten dire. Biba Jesu-Kristo! Biba Jesus gure Erregea! Biba Jesus gure Salbatzailea.— Arrainak bizkitartean han dagotzi, joan baino lehen sainduaren benedizionea igurikatzen balute bezala. Antoniok benedikatzen ditu beraz; eta aire berean, urpean sarturik eta gorderik, badoatzi bakotxa bere alde.

	Gauza miragarria! San Frantsesek xorieri predikatzen zioten, San Antoniok aldiz arraineri. Bainan batak nola bertzeak xede bera dute, saindu guziek duten xede lehena, xede bakharra: Arimen salbatzea.

ZAZPIGARREN KAPITULUA
BADOA PADUARAT
(1228)

	Riminiren ondotik, bertze asko hiritan ibili zen Antonio, eta orotan arima hainitz eta hainitz Jainko legean ezarri zuen edo finkatu. 1228aren hastapenean heldu izan zen Paduarat. Padua! Hiri hori maitatuko du gure sainduak bere sor-tokia bezenbat edo gehiago! Hiri hortan eginen ditu obrarik espantagarrienak! Hiri hortan da hilen eta ehortzia izanen! Hiri hortan bereziki ohoratuko dute menderen mende, eta menderen mende hiri horren izena emanen diote: San Antonio PADUAKOA!
	Paduan bazuken misionest batek zer egin. Lizunkerian bizi zen lephoraino hango jendea. Bertzalde nihork elkhar ez ikusi nahi herra piztua zagon beti bihotzetan; familiarik handienak bi aldetarat berexiak gerlan hari ziren, eta maiz baziren odol ixurtzeak, heriotzeak. Bertzalde oraino, jende xehea zangopean lehertua zaukaten, eta ez da han egunero gertatzen etzen itsuskeriarik, zikinkeriarik, eta makurrik.
	Antonio ez da durduzatzen. Nihoren beldurrik gabe, handiak ala ttipiak, aberatsak ala erromesak, lizunak, ohoinak, herratsuak, hitz batez, gaizki zabiltzan guziak garrazki larderiatzen ditu eta bere hitz saminaz zafratzen. Haren bozak ihurtzuria [Hortzia] iduri du Jainkoaren justiziaz, ifernuko oinazez mintzo denean; bekhatorosak ikharatzen ditu eta herrausten. Bainan berehala gero, eztitasun sarkorrenarekin, esperantzaz bethetzen, irakutsiz nor duten alde, nor laguntzaile eta berme Jainkoaren aintzinean: Ama bat, ametan hoberena, Maria; Salbatzaile guziz boteretsu eta urrikalmendutsu bat, Jesus.— Eta jendea ez da sekulan asetzen Antonioren entzuteaz. Beren lanak, beren tratuak utzirik, ahal dutenak oro heldu dire predikuetarat. Eta Jainkoak orai-ere, orai sekulan baino hobeki, mirakuiluez indar ematen dio bere zerbitzariaren hitzari. Bat aiphatuko dugu bakharrik hemen.

Zango pikatuaren mirakuilua
	Egun batez, mutil gazte batek aithortzen dio ostiko batez bere ama lurrerat artiki duela: «Ama jo duen zangoak, ihardesten dio Antoniok, merezi du pikatua izatea». Solas bizixkoa, nahiz saindu baten ahotik jalia. Zer egiten du mutil gazteak?
	Etxeratu denean, haizkora bat hartzen du, eta zangoa pikatzen. Odola zurrutan eta zango ebakia ikusten dituenean, mutil gaztearan ama kasik burutik joaten da. Jakinik nola zen gauza gertatu, badoa lasterka, marrumaz, Antoniorenganat, eta ahorat jin guziak oihuka erraten diozka. Antoniok eztiki hartzen ditu haren laidoak eta elhe gaxtoak. Alabainan ama da; eta nork negur ama baten bihotz-mina eta buru nahastea, bere semea planta hartan ikustearakin! Gure saindua emazte gaixo horren ondotik badoa haren etxerat; mutil gazteari zangoa ezartzen dio zangarrari kontra, eta gurutzearen seinalea gainerat egiten du. Aire batean, bi aldetarik, hezurrak eta haragiak elkharri lotzen dire; mutil gaztea xutitzen da sendatua, eta errepikatzen ditu orduan, eta gero bere bizi guzian, bai Jainkoaren, bai Antonioren laudorioak.

	Garizumarekin hasi zituen Aritonioe bere predikuak. Garizuma akabatu orduko, bertze bat bilhakatua zen Paduako hiria. Gerlan ziren familiak adixkidetu ziren; ontasun gaizki bilduak jaberi bihurtu ziotzaten; ordu artio eskandala ematen zuten bekhatorosek penitentziazko urhatsak hartu zituzten. A! bertzelakoa litakela mundua, bertzelako bakherik, garbitasunik, zuzentasunik, bertzelako zorionik litakela, baldin sainduen, Eliza-gizonen irakaspenak onhartzen balire, eta heien erranak egiten!
	Debruari ez baitzitzaion bada eder, Antoniok haren aztaparretarik hiri osoa hola khentzea! Mila amarruz, mila gezurrez, ametsik ikharagarrienak igorriz, nahi zuken izitu eta predikatzetik gibelatu. Bainan Antonio are su gehiagorekin zoan aintzinat. Azkenekotz buruz buru jazartzen zaio Satan. Gau batez, Antonio akhitua lo zagolarik, debrua lotzen zaio lephotik, hazkarki tinkatzen du eta, Jainkoaren laguntzaz landa, han berean ithoko du. Bainan Antoniok, ihartzartzearekin, berehala Mariari hel egiten dio, eta hain maite duen kantuko hitzak erraten ditu: O gloriosa Domina, o ene Andre loriosa. Etsaiaren osokiago garhaitzeko, erraten ditu oraino, zeinatzen delarik, hitz hauk: «Huna Jaunaren gurutzea. Ihesi zoazte, etsaiak. Judako lehoinak, Dabiden semeak garhaitu zaituzte. Alleluia. Alleluia. Alleluia.» Eta debrua suntsitzen da; ihes egin du.

ZORTZIGARREN KAPITULUA
ITALIAN HIRIZ HIRI BADABILA
(1228-1230)

	Paduaren ondotik, bertze asko hiritan predikatu zuen Antoniok: Ferraran, Mantuan, Milanen, eta bertze frangotan. Urthe hartako Abendoa eta ondoko Garizuma iragan zituen Florentzan; hiri eder hortan egon zen beraz bortz hilabethe. Hemen ere Paduako gaitz eta makur bertsuak ziren arimetan; eta hemen ere Paduan egin zuen ongi bera egin zuen Antoniok. Huna orduan, Florentzan, gertaturikako mirakuilu bat:
	Elizarat ekharri zuten gizon aberats baten gorphutza. Aberats gaxtoa, sosari sobra atxikia, ontasuna, zuzenetik edo makurretik, bardin gogotik egin zuena! Antonio hasten da mintzatzen, aiphatzen dituelarik Liburu Sainduetako hitz hauk: «Non ere baita zure ontasuna, han da zure bihotza.» Eta betbetan, Jainkoak irakutsirik gizon haren arima ifernuan, bai ifernuan zuzen kontra bildu zituen ontasunengatik, Antoniok erraten du goraki: «Aberats hori hil da, eta ifernuan da ehortzia. Zoazte, idek-azue bere dirua zaukan kutxa, eta han kausituko duzue horren bihotza.» Ahideak, adixkideak, laztuak, marrazkaz badoatzi hilaren etxerat; eta han, sainduak erran bezala, haren bihotz oraino bero-beroa kausitzen dute urhe eta zilhar meta baten artean.
	Florentzan bizkitartean laster ahantzi zituzten Antonioren irakaspenak eta mirakuiluak; eta hiri dohakabe hura berritz itzuli zen bere galbidetarat. Gauza bera, ondikotz, gertatzen bide da orai ere hainitz eta sobra tokietan. Misione baten denboran, guziek su eta khar iduri Jainkoarentzat, arimaren salbatzeko. Eta gero? Gero... lehen bezala. Zer konduak Jainkoari bihurtzeko, hainbertze grazia utzirik alfer!

BEDERATZIGARREN KAPITULUA
BERE KARGUA UTZIRIK, 
MUNDUTIK URRUN BIZI DA
(1230)

	1230eko primaderan, jadanik akabatua zen Asisan, San Frantsesen gorphutza han ezartzeko, egin zuten eliza guziz ederra. Phesta handiak izatu ziren orduan; eta nork erran, nork asma zer bihotzeko gozoarekin Antoniok othoitz egin zuen San Frantses bere Aitaren erlikien aintzinean!
	Phesten ondotik, izan zen fraile aintzindari guzien biltzarre osoa. Ordu artio, ala Frantzian, ala Italian, Antoniok, bere misionez kanpo, hainitz lan izan zuen. Kargu handia da alabainan komentu buruzagi izatea, jakitate, zuhurtzia, atzartasun handia galdegiten duen kargua. Antoniok beti kargu hortako eginbideak ahalik hobekiena bethe zituen, beti bere hitza bere egintzez finkatuz. Fraile on, Jainkoaren araberako fraile izateko, aski zuten Antonioren azpiko zirenek beren buruzagiaren urhatseri jarraikitzea. Bainan orai, bai nekhatua delakotz, bai eta bere denbora eta indar guziak misionetako izateagatik, ez luke gehiago fraile laguneri buruz batere kargurik eta kargarik nahi. Fagore hari galdetzen dio beraz san Frantsesen frailen buruzagi lehenari, eta ardiesten du; eta, gehiago dena, buruzagi nausiak haizu uzten du nahi duen tokian egoterat. Antoniok hautatzen du Paduako hiria, bai hango jendek fede arras bizia zutelakotz, bai berak hainitz maite zituelakotz; bai eta hiri hartan san Frantsesen haurreri hainitz atxikiak zirelakotz. Bainan, Paduarat joan baino lehen, egon nahi izan zen zenbeit egunez bakhartasunean, ixiltasunean, othoitzari eta penitentziari emana, mundutik osoki berex, Jainkoarekin buruz buru. Hola baititu arimak nasaikiago zerutikako argiak ardiesten, hola baita Jainkoaren amodio garbiz gero-ta-gehiago sustatzen. Joan zen beraz Albernako gainerat: han laket zuen san Frantsesek, Jesusek Olibetako baratzean bezala, othoitz egitea; han aingeru batek san Frantsesen haragi bizian ezarri zuen Salbatzailearen zaurien iduria. Mendi saindu hari zarraizkon orhoitzapenek Antonioren bihotzean piztu zuten lehia berri bat, Jainkoaren ezagutza eta amodioa munduaren artean gero-ta-hobeki hedatzeko.
	Handik Paduarat jautsi zenean, loriatu ziren guziak. Jende xehe, jende handi, aphez, hiriko aintzindari, oro ethorri zitzaizkon, berritz ere predikatzen has zadin galdez. Etzakiten oraino, etzezaketen urrundik ere asma, zenbat aiphatua eta ohoratua izanen zen Padua Antoniorengatik! Etzakiten zer izurritetik begiratu behar zituen Antoniok!

HAMARGARREN KAPITULUA
PADUA BEGIRATZEN DU
EZELINOREN AZTAPARRETARIK
(1231)

	Italiako eskualde hartan bazen orduan soldadu aintzindari bat, zer-nahi desmasia egiten zuena. Izena zuen: Ezelino de Romano. Hiri batean sartzen zen bada, han zirenak oro, jende eta gauza, uzten zituen bere soldaduen bazka, bere soldaduen meneko. Eta soldaduek zer-nahi gaxtakeria egiten zuten. Bertzalde Ezelinok jende frango preso ezartzen zuen, eta han goseak hiltzerat uzten. Holaxet hondatuak eta fundituak izan ziren jadanik asko hiri, nola Verona, Vizenzia, Brezia. Paduan ere ikharetan zagotzin; hurbiltzen hari zen Ezelino. Jadanik, Paduaren aldean, jauregi eder bat, Castel-Fonte, hartu zuen, eta hango etxeko-seme gazte bat preso ereman. Antoniok ez badu salbatzen, Padua ere laster xahu da.
	Badoa beraz gure saindua Ezelinorenganat, bertze orduz profetak Israelgo erregetzarrenganat joaten ziren bezala. Veronan zen orduan Ezelino. Antonio sartzen da haren egoitzan, eta han, batere beldurrik gabe, goraki erraten dio: «Noiz artio ixuri gogo duzu hobenik gabeko jenden odola? Noiz artio zangopean erabiliko ditutzu Jainkoaren haurrak? Jakin zazu Jainkoaren ezpata dilinlan dagola zure buruaren gainean, eta gaztigatua izanea zarela izigarriki.» Han zirenek uste zuten Ezelinok Antonio, hoin garrazki eta saminki mintzazearekin, berehala hilaraziko zuela. Bainan ez; aitzitik, guziak harritzen direlarik, Ezelino ahuspez erortzen da Sainduaren oinetarat; bere hutsez barkhamendu eskatzen dio, eta hitzematen ez diola Paduako hiriari deus kalterik eginen. Bertzalde, Antoniok galdeginik, Castel-Fonteko etxeko-semea libro uzten du.
	Xutitzearekin, Ezelino ohartzen da haren adixkideak, soldaduak, egin eta erran dituenez harrituak dagotzila. «A! ez harri, diote erraten; fraile hori mintzo zelarik, horren begitartean ikusi dut Jainkoarenganikako argi zorrotz bat, eta hala ikharatu naiz, non uste bainuen ifernuaren zolan nintzela.»
	Ezelino bizkitartean konbertitua baino izituago zen. Bertzalde nahi zuken jakin heia bertzen hutsak, eta bereziki jende xehearen biluztea eta bizitzekoaz gabetzea, hain bortizki eta garrazki kondenatzen zituen fraile harek, ez othe zuen berak gogotik zerbeit ontasun hartuko. Igortzen diozka beraz bere lagun segurenetarik zenbeit present eder eta balios batzuekin, erraten diotelarik: «Erem-otzue hauk frai Antoniori. Hartzen baditu, hil zazue han berean eta berehala; bainan ezetz, ez dituela hartuko khexaturik eta samurturik ihardesten badautzue, gibelat zatozte, gizon hari deus minik egin gabe.» Badoatzi, eta Antonioren aintzinean lurreraino gurturik, huna nola mintzatzen diren: «Zure seme Ezelinok igorri gaitu zureganat. Galdegiten dautzu othoitz egin dezazun harentzat, eta guk ekharri present hauk har detzatzun: hautaz nahi dautzu zenbat maite zaituen irakutsi.»— «Ez, ez, ihardesten du sumindurik Antoniok, ez ditut hartuko present horiek, ezen ohoingotik heldu dire. Galduko dire aberastasun horiek, eta zuek ere horiekin. Huts-azue beraz, huts etxe saindu hau, zuek hemen izatearekin zikindua bezala baita.» Ateratzen dire, ahalkez urtuak, eta gauza denaden kondatzen diote Ezelinori: «Ongi da, ihardesten du Ezelinok; Antonio egiazki Jainkoaren gizona da. Utz-azue geldirik; erran beza nitaz nahi duena.»
	Erratea baino asmatzea errexago da, Antoniori zer phestak egin ziozkaten Paduan, itzuli zenean Ezelinorenganik, Ezelinok hitzemanik Paduak etzuela zeren haren beldurrik izan. Hotsailaren hastean zen hori, 1231an. Handik Mendekosteraino predikua predikuaren gainean eman zuen Antoniok, bai Paduako hirian, bai bazter herrietan. Elizetan tokirik aski etzen aditzailentzat, eta beti bezala mirakuilurik aiphagarrienek laguntzen eta indartzen zuten fraile sainduaren irakaspena.

HAMEKAGARREN KAPITULUA
HILTZEN DA
(1231)

	Mendekoste ondoan, maiatzean, ezaguturik, edo menturaz segurki jakinik hiltzeko orena hurbildua zuela, Antoniok nahi izan zuen, Jainkoaren aintzinean agertu baino lehen, zenbeit denboraz bildutasun osoan bizi. Castel-Fonteko nausiak bazuen, San Frantsesen komentu bati hurbil, arbolategi bat; han, elzaur ondo baten adarren artean, Antoniok eginarazi zuen etxola ttipi bat, eta geroztik etxola hartan bizi zen, othoitzari, meditazioneari, mortifikazioneari osoki emana. Jausten zen bizkitartean bere fraile lagunekin komentuko elizan ofizioaren errateko, eta heiekin jaten ere zuen.— Etxola hartarik ageri zen Padua; eta, egun batez, zerutikako argi batean ikusirik, menderen mende zer aiphu eta zer ohore izanen zuen hiri horrek, han aurkhituko zelakotz haren gorphutza; bertze orduz San Frantsesek hiltzerakoan Asisa benedikatu zuen bezala, Antoniok ere benedikatzen du bere Padua maitea, eta erraten ditu hitz hauk: «Benedikatua izan hadi, Padua, hain toki ederrean jarria haizelakotz; benedikatua, hire lurrak eta bazterrak direlakotz hain aberatsak. Benedikatua ere, Jainkoak sarri, laster, emanen daukan ohore handiarengatik.»
	Erearoaren 13an, eguerdi airean, fraile lagunekin bere aphairuaren hartzen hari zelarik, Antonio aldi txartzen bezala da, eta lurrerat abiatzen. Bertze frailek besoetan hartzen dute, eta etzaten xirrimendu batzuen gainean. Bainan Antoniok Paduan nahi luke hil; galdetzen du beraz ereman dezaten Paduako San Frantsesen komenturat. Berehala ezartzen dute orgetan, ela abiatzen dire; bainan hiriko atherat heldu orduko, osoki joana zen. Lagunek erraten diote hobe duela han berean den San Frantsesen serora batzuen komentuan gelditzea.
	«Nahi duzuen bezala,» ihardesten du eztiki eriak. Etxetto bat baitzuten han, komentutik berex, seroren fraile aintzindariek, harat erematen dute. Aphur bat pausatu denean, Antoniok elizakoak hartzen ditu, bekhatoros handienaren humiltasunarekin, aingerurik garbienaren khartsutasunarekin. Gero, barneko atseginez gainditua, boz ezti gozo batekin hasten da kantatzen bere bizi guzian gehienik maitatu zuen kantua: O gloriosa Domina, o ene andre loriosa. Agur, zeruko izarrak baino gorago zaren Birjina; Jainkoaren Ama, agur! Eta, begiak zeru alderat itzuliak, beti toki berean landatuak, iduri du bertzek ikusten ez duten zerbeit ikusten duela.
	Zer ikusten duzu bada, galdetzen diote lagunek?— Nere Jainkoa, du ihardesten, nere Jainkoa dut ikusten.— Jesus biderat ethorria zuen, erraterat harentzat akabo zela negu hotza eta garratza, harentzat orai haste-zela beti irauten duen primadera gozoa, haste zeruko zoriona. Holaxet Jesusekin buruz buru, zeru-jasta dohatsu batean bezala oren erditto bat egoten da Antonio, eta gero haren arima xuria hegaldatzen da Jainkoarenganat.— Ortziralearekin zen, ilhun nabarrean; Antoniok hogoi eta hamasei urthe zituen.
	Azken hatsa eman duen bezen laster, Paduako haurrak hiri guzian badabiltza, oihuka diotelarik: Saindua hil da! Hil da San Antonio!— Berria barraiatzearekin, jendeak lana uzten du; oro lasterka badoatzi komenturat. Ez da bazter guzietan nigarrik, auhenik, marraskarik baizik.
	Komentuko serorek nahi zuketen Antonioren gorphutza beren kaperan atxiki; San Frantsesen komentuko frailek ere galdegiten zuten. Hiritarrek nahi, hiriz kanpokoek ere bai. Azkenean, ez errexki, jaun aphezpikua mintzaturik, hiriko San Frantsesen komentuan ehortzi zuten Antonio. Haukuan bazen zer-nahi jende, oro torxa bat eskuan; hainbertze argirekin, Paduak sutan iduri zuen.
	Eta Antonioren hil kutxa ukitu zuten eri guziak, itsu, elkhor, maingu eta bertze, sendatuak izan ziren.

HAMABIGARREN KAPITULUA
SAINDUEN LERROAN EZARRIA DA
(1232)

	Antonio ehortzi orduko, jendea nondik nahitik, hurbildik, urrundik, burrustan abiatu zen haren hobirat, beila toki baterat bezala; eta hil ondoan, bizi zelarik baino are mirakuilu gehiago egiten zuen, eta, erran baditake, handiagoak. Lehenbiziko urthean berean kondatu zituzten berrogoi-ta hamar bat mirakuilu. Huna mirakuilu hetarik bia:

Basoaren eta arnoaren mirakuiluak
	Egun batez, Paduako ostatu batean, Alkardino deitzen zen soldadu batek zerasan, bai eta harek etzuela sinhesten; Antoniok zioten bezalako mirakuilurik egiten zuela. Bertzeak, baietz; harek, ezetz. Azkenean, baso bat hartzen du eskuan, eta erraten: «Baso hau lurrerat artikiko dut; zuen Antoniok diozuen bezenbat ahal balin badu, begira beza haustetik.» Erran, eta egin. Basoa egin-ahala besainka artikitzen du; eta oso-osoa gelditzen da, den gutieneko arrailarik eta matxerrik gabe. Alkardinok amor ematen du berehala; eta handik goiti non-nahi eta noiz-nahi Antonioren ahal pare gabekoaren goresten hari zen.
	Zonbeit egunen buruan, norbeitek jende multzu haten aintzinean kondatu zuen basoaren mirakuilu hori. Aditzailetarik bat irriz eta burlaz hasten da. «Ori, du erraten, eskuetan hartzen dituelarik baso huts bat eta mahats aihen ihar batzu, ori, San Antoniok aihen hautarik aski mahats sorraraz beza baso hunen arnoz bethetzeko, eta orduan sinhetsiko dut zuk kondatu mirakuilua.» Eta huna non, ixildu deneko, aihenak ernatzen diren eta hantzen; hostuak agertzen dire, hostoen ondotik mulkoak; laster mahatsa hazten da eta ontzen; lehertzen dute, eta arnoak baso hutsa hegiraino bethetzen du.
	Han ziren guziak loriaz xoratu ziren; eta nihork geroztik etzituen sinhets-gaitz harek baino gorakiago eta suharkiago Antonioren laudorioak errepikatzen.

	Paduako aphezpikuak, ikusirik Antoniok hil ondoan ere egiten zituen mirakuiluak, Aita Sainduari galdegin zion, pare gabeko fraile misionest hura ezar zezan sainduen lerroan. Alabainan, Aita Saindüak bakharrik erran dezake eta erraten du segurki, norbeit zeruan dela, eta merezi duela gure elizetan goraki ohoratua eta othoiztua izatea. Maizenik, kasik beti, gauza horrentzat denbora luzea behar da; batzuetan mende bat, bi mende, edo gehiago. Bainan Antonioren saindutasuna Jainkoak hain garbiki ezagutarazi eta hainbertze mirakuilu ezin ukhatukoez argitan ezarri zuen, non, hila zela urthe bat arras etzuelarik, 1232an, maiatzaren 30ean, Aita Sainduak San Frantsesen haur benedikatua eman eta finkatu baitzuen sainduen lerroan, eta berak lehen-lehenik, Jainkoari eskerrak bihurtzen ziozkalarik, ohoratu eta othoiztu. Aita Sainduak orduan Antonio deitu zuen: Elizako mirakuilu egile handia. Eta ordutik eta menderen mende, Lisbonako seme, Martin de Bouillonen eta Teresa Taveraren haurra, deitua da: SAN ANTONIO; eta guk ere, hemendik harat, hola izendatuko dugu, amodiorekin eta fidantziarekin: San Antonio! Eta nola Paduan baita haren gorphutza, nola Padua maitatu baitzuen bertze toki guzien gainetik, nola Paduan betitik eta beti ohoratua baita bertze toki guzietan baino hobeki, horra zergatik deitua den: San Antonio PADUAKOA.
	Aita Saindua Ezpoletako hirian zen, San Antonio aldaren gainean ezarri zuenean. Bada, Ezpoletako eliza nausian phesta saindu hori hari zelarik, Jainkoaren nahi eta obra miragarria! egun berean, tenore berean, Lisbonen, Antonioren sor-tokian, eliza guzietako ezkilak beren baitarik jotzen abiatu ziren. Ez baitzuten bada egundaino hain errepika ederrik eta ozenik adiarazi! Nondik eta zertarik heldu zen gertakari hori? Jendek etzakiten zer asma. Bainan bihotzetan bazen sekulan ez bezalako gozo bat, zerutikako atsegin eta bakhe ezti bat bezala.— Lisbonan etzuten jakin berri handia hilabethe baten edo bien buruan baizik; eta orduan ikusi zuten heien ezkilak errepikaz hasi ziren egun berean eta tenore berean Aita Sainduak Antonio ezarri zuela sainduen lerroan.
	Laster bazter guzietan hedatu zen San Antonioren debozionea, eta guziz Italian, Frantzian eta Portugalean; Paduan eta Lisbonan bereziki egin zituzten phesta pare gabekoak.— Gauza osoki bakhan gertatzen dena: Lisbonako elizan San Antonioren laudorioak errepikatzen zituztelarik, San Antonio belhauniko ohoratzen eta othoizten zutelarik, han ziren sainduaren bi arreba, Feliziana eta Maria; han zen menturaz haren aita; han zen segurki haren ama. Ama dohatsua! populu giristino guzia ikusten du bere semearen oinetan ahuspez, othoitzean!
	Teresa Tavera hil zenean, haren hil-harrian etzikuzten ezarri hitz hauk baizik: Hemen ehortzia da San Antonioren Ama.

HAMAHIRUGARREN KAPITULUA
ZERGATIK SAN ANTONIO OTHOIZTEN DEN
BEREZIKI GAUZA GALDUEN KAUSITZEKO

	Santa Teresak, San Josepez mintzo delarik, erraten dauku: «Ez naiz orhoitzen egundaino San Josepi zerbeit galdeginik, ardietsi gabe. Jainkoak bertze saindueri ez diote eman behar-ordu batean edo bertzean baizik gure laguntzeko ahala; San Josepen ahala aldiz, frogaturik badakit, hedatzen da denetarat.»— Hein batean gauza bertsua erran ditake San Antonioz. Zer-nahi behar-orduetan, ala arimakoetan, ala gorphutzekoetan, hel egin zakion, ez da alferretan haren laguntza eskatzen. Bizkitartean San Antoniori othoitz egiten zaio bereziki gauza galduen atzemateko; eta maiz eta ardura San Antoniok holako othoitza entzuten du eta saristatzen. Zertarik ethorria da giristinoen sinheste hori? Nondik jakin dute San Antoniok bazukela gauza galduen kausiarazteko ahal berezi bat? Zerk ekharri ditu ahal horren frogatzerat? Xuxen ez dakigu; bainan hainitzek uste dute debozione hori, San Antonio bizi zelarik gertatu mirakuilu baten ondorioa dela.
	Frantzian zen orduan gure Saindua. Erran dugun bezala, prediku ederrak ematen zituen, prediku xoragarriak. Erleak, lorez lore ibiliz, eztia egiten duen bezala, San Antoniok, Liburu Sainduetako hitzetarik ederrenak hartuz, heiekin arimentzat hazkurri guziz gozoa eta hazkarra egiten zuen. Bada prediku hetarik zenbeit berak iskribuz ezarriak zituen liburu batean, eta liburu huni hainitz atxikia zen.— Egun batez, haren komentu berean bizi zen fraile gai batek ebasten dio liburu hura, eta badoa ihesi. Mentsa! Uste zuen, bere tenorean, liburu harekin San Antoniok bezen ongi predikatuko zuela. Liburuez bertzerik behar baita ordean ongi predikatzeko.— Dena dela, zer bihotz-mina. San Antoniorentzat, ohartzen denean bure liburu maitea eskas duela! Ez dezake asma nork ereman dion; ez daki nori galde. Zer eginen du beraz? Beti bezala, bere behar-orduetan, othoitz, othoitz khartsuki eta luzeki. Eta, oro dazkien Jainkoak entzuten du.
	Bidez bide ihesi, ohoina ur handi baten bazterrerat heldua zen. Zubian sartzerat doalarik, mamu izigarri bat agertzen zaio haizkora bat eskuan, eta erraten dio boz samin batekin: «Hoa gihelat, sar hadi berritz hire komentuan, eta emok frai Antoniori bere liburua. Bertzenaz, Jainkoaren manuz, hiltzen haut eta urerat artikitzen.»
	Ikharaturik, ohoina itzultzen da komenturat; eta, San Antonioren aintzinean ahuspez eta nigarrez, galdetzen dio barkha diezon, eta lagun dezan bere othoitzez.
	Bertze batzuek diote, jendek ikusirik zenbat arimeri San Antoniok bihurtzen zioten galdu zuten fedea, beren baitan egin zutela, bazukela naski gorphutzeko gauzentzat ere indar bera; eta hala hasia, eta emeki emeki, jendea ongi heltzen zelakotz, finkatua dela debozione hori.
	Dena dela, gauza segura da, non-nahi eta noiz-nahi San Antonio othoiztu eta othoizten dela gauza galduen kausitzeko, eta maiz eta ardura, othoitz horien ondotik, kausitu direla.

HAMALAUGARREN KAPITULUA
SAN ANTONIOREN BERTUTE NAUSIAK

	Ez da, aski sainduen gorestea, ohoratzea, othoiztea; gauza beharrena da heien imitatzea, erran nahi da, heien urhatseri jarraikiz, hek egin dutena eginez, hek bezala saindu bilbakatzea.
	San Antonio osoki humila izan da. Ikusi dugu nola beti bertzen gibeletik bezala zagon, iduri deus ez jakin, deusetako ere ez on. Orhoitzen baitzen San Antonio Liburu Sainduetako hitz hautaz: «Jainkoak behatzen diote humilen othoitzeri, urguilutsueri aldiz gogor egiten.» Maiz gogoan erabiltzen baitzuen Salbatzailearen errana: «Ikas-azue nereganik, bihotzez eztia eta humila naizela.»
	Ardura, Sakramendu Sainduaren aintzinean ahuspez, adoratzen baitzuen Jesus Jauna Ostia Sainduan, Betelemeko aberetegian eta gurutzean baino are ezeztatuago eta, erran baditake, humilago dena.— Eta gu, ondikotz! beti ohorez eta laudorioz gose! Guretzat sekulan deus ez aski!— Galdegin diezogun San Antoniori humil izateko grazia.
	Humiltasunaren lorea da obedientzia. Oi, zoin ongi duen beti San Antoniok obeditu! Zer-nahi lan eman diezoten bere aintzindariek, arruntenak nola ohoragarrienak, guziak bardin gogotik egiten ditu. Igor dezaten Frantziarat, Italiarat, alde baterat, bertzerat, berehala eta lorietan badoa. Orhoitzen da Jesusek obeditu diotela Mariari eta Josepi; orhoitzen Jesusek bere burregoeri obeditu diotela, eta obeditzeko hil izan dela gurutzean.— Eta guk, nola obeditzen othe diotegu Jainkoak guri buruz bere ordain ezarri ditueneri? Nola obeditzen gure aita ameri? Nausi etxeko-andreri? Nola obeditzen bereziki Eliza ama sainduari, Elizaren irakaspeneri, Elizaren legeri?— Galdegin diezogun San Antoniori obedientziaren grazia.
	San Antoniok beti garbitasun saindua osoki begiratu izan du. Askok uste dute garbitasunaren kontrako tentazionerik ere ez dukela izan. Bainan hortaz dena dela, segura den gauza da Antoniok beti xahu, beti xuri xuria atxiki duela bere bathaioko arropa zerutikakoa. Eta nola bizi izan da hoin garbi?— Nola?— Galbidetarik urrun, othoitzari jarraikiz eta bere burua garrazki mortifikatuz.
	Bazakien alabainan, Izpiritu Sainduak erranik, galbideak maite dituena, han galduko dela; orhoitzen zen Salbatzailearen hitz hautaz: Atzarriak zagozte, eta beti othoitzean.— Galde zazue, eta izanen duzue; ardura gogoan bazerabilan Liburu Sainduetako itxurapen hau: garbitasuna dela «lili elhorriz inguratu baten pare», elhorriek beraz, erran nahi da mortifikazionek, begiratzen dutela garbitasunaren lorea etsaiaren aztaparretarik. Bai, bai, beti osoki garbi izan da San Antonio. Eta nola lilien artean laketzen baitzaio Jesus Jaunari, horra zergatik pausatu izan den amodiorekin eta zorionekin San Antonioren besoetan, San Antonioren bihotzaren gainean.— Eta gu, garbi bizi othe gare! Eta, ondikotz! ez balin bagare garbi, lerratu balin bagare lohikeriarat eta han bizi balin gare, zertarik heldu da makur hori?— Zertarik?— Gure othoitzeko lazokeriatik; gure mortifikazione eskasetik. Ez diogu Jainkoari aski eskatzen garbi egoteko behar dugun laguntza berezia. Ez ditugu aski zapata eta ezeztatu nahi gure jite eta jaidura gaxtoak. Ez dakigu behar denean gure begien eta beharrien hesten, gure mihiaren ixilarazten. Guziz, ez dugu nahi galbidetarik, okasionetarik urrundu.— San Antoniori, zin-zinez eta khartsuki, galdegin diezogun garbi bizitzeko, beraz othoitzari funtsez jarraikitzeko eta okasionetarik urruntzeko grazia.
	Bainan San Antonioren bertute nausia izan da: arimen salbatzeko lehia. Arimen salbatzeko, eta arimak salbatuz Jainkoari ohore eta atsegin emateko, khar bizi batek beti sustatzen zion bihotza. Arimez zen beti gose eta egarri. Arimen ondotik gau eta egun higatu du bere bizia. Badakigu, ikusi dugu, arimen salbatzeko zenbat eta zenbat harat-hunat ibili duen, zenbat eta zenbat prediku egin, sekulan bere buruari barkhatu gabe, zer-nahi nekhe eta atsegabe eztiki eta gogotik jasanez. Arimen salbatzea! Apostoluen ]ana; Jesus Jaunaren beraren lana. Ezen, zertako jautsi da Jainkoaren Semea zerutik? Zertako, gizon eginik, ixuri du bere odola gurutzean?
	Arimen salbatzeko.— Arimen salbatzea du gizonak, Jainkoaren graziarekin, egin dezaken lanik hoberena.
	Lan hori laket othe zaiku! Ba othe dugu behar ginuken lehia arimen salbatzeko? Ala, salba diten edo gal, bardintsu othe zaiku?— Arimak baditugu menturaz gure meneko, hetaz kondu bihurtu beharko baitiogu Jainkoari: gure haurren, gure sehien, arimak. Egin-ahala egiten othe dugu gure haurren, gure sehien, giristino urhatsetan ibilarazteko?— Bihotz-min othe dugu, ikusiz hainbertze arima Jainkoarenganik urrun bizi direla, jakinez erresuma osoak badirela egiazko Jainkoa ezagutzen ere ez dutenak? Zer egiten dugu arima dohakabe heien onetan? Eta zer egin dezakegu?— Zer egin?— Oxala gutarik zonbeit Jainkoak salbaia tokietarat deitzen balitu, han, San Antoniok Mahometanoen artean egin nahiko zuen bezala, Jesusen izen sainduaren ezagutarazteko eta maitarazteko. Bainan, gure herrietan egonez ere, haritzen ahal gare arimen salbatzen, eta, nahi balin badugu, asko arima lagun dezakegu zerurat heltzen. Hasteko, gogotik eta nasaiki eman, gure ahalaren arabera, Xinako esketan, Fedearen propagazioneko. Eta gero, othoitz egin, othoitz hainitz bekhatorosentzat. Errana da Santa Teresak, bere komentutik, othoitzaren indarrez hainbertze arima salbatu duela, nola San Frantses, saindu Eskualdun, misionest guziz famatuak, bere lan, nekhe, prediku eta mirakuilu guziez. Othoitz beraz bekhatorosentzat, Jainkoa ezagutzen edo maite ez dutenentzat. Eta othoitzik hoberena hortarakotz, Jesus Jaunak berak irakatsi othoitza, Gure Aita, bereziki Gure Aitako lehen phartea: Gure Aita... ethor bedi zure erresuma, egin bedi zure borondatea zeruan bezala lurrean ere.— Gure Aitaren ondotik, Agur Maria.— Maria Saindua... egizu othoitz gu bekhatorosentzat...
	Galdegin diezogun ardura San Antoniori arimen salbatzeko lehia khartsu bat [Erran gabe doa lehia hori ez litakela egiazkoa, baldin geroni, axolarik gabe, bekhatuan edo lazokerian bizi bagine].

HAMABORTZGARREN KAPITULUA
SAN ANTONIOREN OGIA

	Azken urthe hautan, Frantzian eta Frantziatik mundu guzian, hedatu eta finkatu da San Antoniori buruz debozione berri bat. Berria? Batzuek diote ez-etz; lehenago ere bazela debozione hori, nahiz aspaldion histua eta ezeztatua bezala zen. Mintzo gare San Antonioren ogiaz. Bertze orduz omen, eta egia da, haur bat sortzen zenean San Antonio bereziki maitatua eta ohoratua zen familia batean, haur hura pisatzen zuten, eta pisu zuen bezenbat ogi bihi ematen zioten pobreri. Orai, pobreri etzaiote ogi bihia ematen, bainan bai ogi errea, xuri xuria, ogi ederra eta ona. Huna nola hasia den, edo piztua, San Antonioren ogiaren debozione hori:
	Frantzia Touloneko hirian bizi zen, eta bizi da oraino nexkato jainkotiar bat, serora egiteko gutiziarik handiena zuena. Izena du Luisa Bouffier. Haur bakharra zen; burhasoak, pobre eta xahartuak; bizitzeko bazuten baitezpada beren haurraren beharra. Ongi gogoaren kontra beraz, Luisak egon behar izan zuen komentuan sartu gabe. Haren lehia khartsuak bertze biderik hartu zuen orduan; eta haren loria zen —eta beti hala da— haren lanik maitena, misionesteri, salbaien eta paganoen arterat doatzin aphezeri egin ahala laguntza emaitea. Erran behar dupu Luisaren irabaz bidea dela oihal xuri, linja botikatto bat.
	Bada egun batez, 1890ean, martxoaren 12an, beti bezala Luisa, meza saindua entzun eta, badoa bere botikaren idekitzerat. Bainan nihondik ere ezin idek: gakhoak ez du sarrailean [Zerrapoan] kurritzen.— Ekharrarazten du hiriko harotz hoberenetarik bat. Hunek ere egin-ahalak egiten ditu: gakho bat sar, bertze bat sar, indar eskuinerat, ezkerrerat indar, orentto bat hari da. Azkenean, izerdi lapetan: «Anderea, dio, banoa athearen bortxatzeko tresnen bilha; ez ditake bertzela idek.» Hura tresnen bilha doalarik, Luisak, Jainkoak argiturik, bere baitan egiten du: San Antoniori ogi puxka bat hitzematen banio bere pobrentzat, menturaz athe hau idekaraz lezake hautsi gabe.— Heldu da langilea lagun batekin, eta Luisak erraten diote: «Othoi, jaunak, behar dautazue atsegin bat egin. San Antoniori ogia hitzeman diot bere pobrentzat; aldi bat oraino ikus-azue heia idekitzen ahal duzuen athea; beharbada sainduak lagunduko gaitu.» Onhartzen dute anderearen galdea, eta huna non eskurat ethorri lehen gakhoak athea errexki idekitzen duen, sarraila hautsia izan ez balitz bezala, gakho hura izan balitz bezala athe hartako egiazko gakhoa. Nor harri, eta han ziren guziak harri!— Handik aintzinat, Luisak eta Luisaren adixkidek, beren nahigabe, makur, behar-ordu guzietan, San Antoniori hel egiten zioten, beti ogia hitzemanez; eta miragarri da nola San Antoniok laguntzen zituen.
	Behin, Luisaren adixkide min batek sainduari hitzeman ziozkan bizi zeno egun oroz bi libera ogi, baldin haren familiako norbeiti utzarazten bazion hogoi-ta hiru urthe harten zaukan azdura edo urhats makur bat. Bada, geroztik, ez da gaizki hartarat bihurtu. Bihotza bozkarioz gainditua, Luisaren adixkideak, San Antoniori bere ezagutzaren irakusteko, erosten du Sainduaren potret ttikito bat, igeltzu gogortuz edo lur errez egina, eta ematen dio Luisari. Luisak ezartzen du barne hertsi, bere botika gibeleko barne ilhun batean, argi handi bat behar baita han deus ikusteko. Eta geroztik, dio Luisak berak mundu guziak ezagutzen duen letra batean, geroztik, barne ilhun hertsi hartan, San Antonioren potretaren aintzinean ez da jendea atertu.
	Harat heldu dire gizonak eta emazteak, zaharrak eta gazteak, soldadu, mariñel, langile, aphez, serora. Guziek ahalkerik gabe San Antonio othoizten dute, eta kasik ezin sinhetsizko graziak dituzte ardiesten, bai arimako, bai gorphutzeko. Batzuek aintzinetik sosa ematen diote San Antoniori, pobren ogiarentzat. Bainan gehienek ez diote eskaintzen, hitzematen baizik, gero pagatzekotan, galdegina ardiesten denean. Bai, hala da San Antoniorekin: ez da pagatzen nahi dena ukhan denean baizik. Harrigarri da Sainduak, harrigarri Jainkoak holakorik onhestea. Eta bizkitartean hola da, frogak hor dire. Biz-pa hiru ixtorio, iragaitean, bertze milen eta milen artean:

	Hiltzerat zoan jaun batek etzuen aphezik ikusi nagi. Haren alabak —aingeru bat!— hel egiten dio San Antoniori eta hitzematen hogoi liberako bat pobren orgiarentzat, baldin aita Jainkoarenganat  itzularazten badio. Ondoko gauan, eria jekitzen da bet-betan, eta ikhara batekin oihuz hasten: Hor dea! Hor dea!— Beilariak, Jainkoak argiturik eta sustaturik, ihardesten dio: Nor? Apheza? Bai, jauna, hor da.— Gauerdi zen. Lasterka badoatzi aphezketarat, eta eria kofesatzen da urrikirik minenarekin; oren baten buruko hila zen.
	Frantzia behereko emazte batek etzetzaken nihondik ere eskura zor ziotzaten hamar mila libera; etzuen batere ageririk. Bederatzi-urrun bat egiten dio San Antoniori, hitzematen ogia; eta, bere dirua bihurtzen diote.— Gauza ber-bera gertatu zaio Frantzia behereko jaun bati.
	Untzietako soldadu aintzindari bat baitezpada hulako tokirat joan nahia zen; bainan bertze toki baterat izendatzen dute. Bihotz-min handia du. Bere amak erraten dio orduan: Hitzemozu ogia San Antoniori, eta ikusiko duzu zerbeit eginen duela zuretzat.— Ongi gogotik, ama, ihardesten du aintzindariak, berrogoi-ta hamar libera hitzematen diozkat bere pobrentzat.— Zenbeit egunen buruan paper bat heldu zaio ministroarenganik; ministroak jakinarazten die igortzen duela, ez lehen manatu tokirat, bainan bai bertze holako tokirat. Bertze toki hori zen xuxen xuxena aintzindariak nahi zuen tokia.

Zenbat eri sendatze, San Antoniori esker!
	1894ean, Maiatzaren 18an, andere batek iskribatzen zion Luisa Rouffieri. «Hilabethe hunen hamarrean, berria izan nuen nere iloba, buru muinetako min gaxto batekin, mirikuek etsitua zela. Berehala hasi ginuen bederatzi-urren bat San Antoniori, hitzeman giniozkan hamar libera pobren ogiarentzat, eta egun jakin dut, ene iloba sendatua dela.»
	Parisetik bertze batek iskribatzen zion: «Eskerrak derauzkitzut San Antoniori nere nexkaren begientzat egin diozkatzun othoitzez; zure othoitzak entzun ditu sainduak, nere nexka hainitz hobeki da. Hitzeman diot libera bat ogi aste guziz, nere nexkak hogoi-ta bat urthe bethe artio.»

	Ehunka eta milaka —hilabethean bi mila baino gehiago— heldu zaizko Luisa Bouffieri letrak, munduaren lau bazterretarik, bai San Antonioren laguntzaren galdetzeko, bai ardietsi laguntzez eskerren bihurtzeko. Badakigu Eskual-herritik ere letrak joan izan direla, eta Eskual-herrian, bertzetan bezala, San Antoniok irakutsi duela bere indar urrikalmendutsua. Eta letrekin, sosa heldu zaio Luisa Bouffieri, pobren ogiarentzat: iragan urthean, ehun eta berrogoi mila libera baino gehiago eman eta igorri diote.
	Hilabethe guziz, ukhan diru guzia gastatua da. Zenbat kintal ogi xuri, eder! Zenbat haur, umexurx, xahar, eri, ezindu, hazirik! Eta hola haziak direnek othoitz egiten dute, othoitz bereziki San Antoniori diru emailentzat; eta horrela, San Añtonioren ogiaren obrak, iduriz gorphutzarentzat baizik ez den obra horrek, arimen ona dakharke.
	Bainan kontu! San Antoniok nahi du zor dutenek paga dezaten, eta, ahal dutelarik, sobra igurikarazi gabe. Bertzenaz samurtzen da. Huna bi ixtorio, Luisa Bouffierek kondatuak

	Teuloneko andere batek ehun kilo ogi hitzeman zituen, fagore handi bat ardietsi nahiz. Ardiesten du, eta lorietan heldu zaio Luisari erraterat. Bainan aste bat iragaiten da, iragaiten dire bia, lau, sei, iragaiten bi hilabethe; eta ogi mikorik ez ageri. Luisa ikharetan zagon, makur zerbeit gertatuko zelakoan. Goiz batez, erraterat heldu zaizko, andere hura hila kausitu dutela bere ohean.
	Bazter-herri bateko emazte bat xalupaz edo untziz ethorria zen Toulonerat. Botikaz botika badabila puska erosten. Jadanik etxerat itzultzeko tenorea jina, zalu-zalua xaluparat badoa, parasola nonbeit, ez daki non, ahantzirik. Xalupan sartu deneko, uria abiatzen da, eta orduan ohartzen da gure emaztea ez duela han bere parasola. Ongi atxikia baitzen bada parasol harri! Berehala bortz libera hitzematen diozka San Antoniori. Eta huna non aire berean gizon gazte bat, botika bateko comisa, agertzen den lasterka, parasol bat eskuan.— Horko norbeitena othe da parasol hau, oihu egiten diote xalupako jenderi?— Emazteak ezagutzen du eta lorietan hartzen bere parasol maitea. Bainan geroxago lagun bati erraten dio:— Ba! bortz libera hitzeman diozkat San Antoniori; bainan, nik agintza egin dutanean, jadanik parasola atzemana zen; ez diot deus zor.— Hitz horiek akabatu dituen bezen laster, uste gabetan parasola badoako eskutik; erortzen da itsasorat, eta doi-doiako bat uraren gainean egonik, urpean sartzen da eta betikotz gordetzen.

	Orai, non-nahi eta Eskual-herrian ere bai, asko elizetan badire San Antonioren potretak, eta, jaun aphezpikuaren baiarekin, finkatua da aiphatu dugun pobren ogiaren obra hori. Bainan kontu huni:
	Nola gorphutzeko beharrak, badire arimako beharrak; arimak badu bere hazkurria, gorphutzak berea bezala. Eta arimaren laguntzea eta haztea da, gorphutzaren laguntzea eta haztea baino karitate are handiagoa. San Antoniori eskaintzen zaion ogia izan daiteke beraz, ala gorphutzeko, ala arimako beharrentzat, ala gorphutzen, ala arimen hazteko.
	Jainko legearen ezagutzea, Jainko legeari jarraikitzea, horra arimaren beharrik handiena, arimaren baitezpadako ogia; hori gabe arima hila da, bila zerukotzat.
	Bada, zertako dire aphezak, zertako misioneak, zertako eskola giristinoak? Arimeri beren ogi baitezpadako horren emateko, arimak, Jainko legean biziaraziz, salbatzeko.
	Beraz, jende beharrari gorphutzeko ogia emanez, bardin San Antoniori eskaini diruarekin, aphez-gaiak laguntzen ahal badire, misioneak emanarazten, eskola giristinoak finkatzen, zer obra guziz ona, zer karitate pare gabekoa!
	Hots, Eskualdunak, fida gaiten, fida osoki San Antoniori.
	Edo-zoin behar-ordutan hel egin diezogun gogotik.
	Agin diezogun gogotik, gogotik eman ogia pobrentzat, ala gorphutzeko ogia, ala arimakoa.
	Emaitzari, jarraikaraz diezogun othoitza; hitz-eman dezagun bereziki eta zin-zinez giristino hobe izanen garela. Hori diezogun bereziki galda San Antoniori, hori baita gauzarik beharrena, sakrifiziorik eta emaitzarik baliosena.
	Horrela, segur, merezituko eta ardietsiko dugu Paduako saindu handi eta amultsuaren laguntza.

SAN ANTONIO PADUAKOA, 
OTHOITZ EGIZU GURETZAT

SAN ANTONIORI EGITEA 
ON DEN ZENBEIT OTHOITZ

LITANIAK

	Jauna, urrikal gakizkitzu.
	Kristo, urrikal gakizkitzu.
	Jauna, urrikal gakizkitzu.
	Kristo, adi gaitzatzu.
	Kristo, entzun gaitzatzu.
	Aita Jainko zeruetan zarena, urrikal gakizkitzu.
	Seme Jainko, munduaren Eroslea, urrikal gakizkitzu.
	Izpiritu-Saindu Jainko zarena, urrikal gakizkitzu.
	Trinitate Saindu, Jainko bakharra, urrikal gakizkitzu.
	Maria Saindua, othoitz egizu guretzat.
	Jainkoaren Ama saindua, othoitz egizu guretzat.
	Saindu guzien erregina, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio Paduakoa, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, Jesusen eta Mariaren adixkidea, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, Jesus Jaunari hain xuxen jarraiki zarena, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, Mariaren laudorioak hain ederki errepikatu ditutzuna, othoitz egizu guretzat.
	San Aptonio, Eliza katholikoaren argia, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, San Frantsesen ordenaren ohorea, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, frailen etsenplu miragarria, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, predikari guziz khartsua, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, arimez gose eta egarri zinena, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, hanbat arima zeruko biderat bihurtu duzuna, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, mirakuilu egile pare gabekoa, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, eri sendatzailea, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, hil phiztailea, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, othoitz egile handia, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, eztia eta humila, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, osoki obedienta, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, lilia bezen garbia, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, zure jite gaxtoak ezeztatu ditutzuna, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, gorphutza garrazki ekharri duzuna, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, zure laguntza galdetzen duten guziak entzuten ditutzuna, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, gauza galduak atzemanarazten ditutzuna, othoitz egizu guretzat.
	San Antonio, jende beharra hazten duzuna, othoitz egizu guretzat.
	Jainkoaren Bildotx, munduko bekhatuak khentzen ditutzuna, barkha iezaguzu, Jauna.
	Jainkoaren Bildotx, munduko bekhatuak khentzen ditutzuna, entzun gaitzatzu, Jauna.
	Jainkoaren Bildotx, munduko bekhatuak khentzen ditutzuna, urrikal gakizkitzu.
	Kristo, adi gaitzatzu.
	Kristo, entzun gaitzatzu.

INDAR HANDIENEKO OTHOITZA

	San Antonio handia, laudatzen eta goresten zaitut Jainkoak bertze saindu guzien artean eman derauzkitzun ahal bereziengatik. Herioa garhaitzen du zure indarrak, zure argiak gezurraren lanhoa barraiatzen; gizonen gaxtakeriak lehertu nahi lituzkenek ardiesten dute zuri esker hain suharki deitzen duten laguntza. Lepradunak, eriak, inbalierak sendatzen ditu zure bothereak, zure manuak eztitzen kalernak eta itsasoaren hasarreak; zure hitzari behatuz hausten dituzte preso direnen gatheak; gauza galduak zuri esker atzemanik bihurtzen dire jabe zuzenetarat; zuri fidantziarekin hel egiten dautzuten guziak libratzen ditutzu, bai ethorriak, bai hurbilduak dituzketen gaitzetarik; hitz batez, ei da zure ahala eta ontasuna heltzen ez den behar-ordurik. O San Antonio, ararteko botheretsua, zerutik izin ditutzun grazia horien guziengatik, othoizten eta errekeritzen zaitut, aita batek bezala arta har dezazun ene arimaz, ene gorphutzaz, ene harat-hunatez, eta ene bizi guziaz, segur bainaiz deusek munduan ez dautala kalterik eginen zu bezalako aintzindari eta zaintzale batek begiratzen eta bidatzen naueno. Nere alde jarririk, aipha zotza eta irakutz ene behar-orduak eta miseriak Aita urrikalmendutsuari, Jainko kontsolatzaileari, eta, zuk hola mereziturik, hazkar nezala bere zerbitzuan, kontsola ene bihotz-minetan, nere gaitzetarik libra, edo bederen eman diezadala ene arimarentzat hobe ditaken bezala heien jasateko indarra. Galdegiten ditut grazia horiek neretzat, eta nahigabe eta herstura beretan diren guzientzat. Oi zu, Jesusi beti hain ederki jarraiki zarena, gauza galduen atzemanarazteko ahal berezia emana izana zaitzunaz geroz, othoi, othoi, egizu atzeman dezadan —holako gauza,— Jainkoak hala nahi badu; ardiets iezadatzu bederen izpirituko deskantsua eta kontzientziako bakhea, horien galtzeak bihotz-min gehiago ematen baitaut munduko gauza guzien galtzeak baino. Fagore horiekin eman iezadazu bertze hau: beti arimako ontasun gorde horien osoki jabe egon nadin, eta sekulan etsaiaren indarrak, ontasun horiek ebatsirik, ez nezan berex ene Jainkoarenganik, orai eta beti ohore eta esker-on zor zaion Jainkoarenganik. Halabiz.
	(100 Egunetako indulientzia.)

San Antoniori ttiki ttikitik 
eta beti hain laket izan zaion 
Andre-dena Mariaren kantua

O Birjinetan loriosena, 
Izarrez gorago altxatua,
Zu kreatu zaituena, haur ttiki
Bulharreko esnetik duzu hazten.

Eba dohakabeak khendu zaukuna 
Zure fruitu eztiaz daukuzu bihurtzen;
Nigarretan daudenak zeruan sar ditezen,
Berritz hango atheak ditutzu zabaltzen.

Zu zare gaineko erregearen athea,
Eta argiaren egoitza distiranta;
Birjinak emanikako bizia,
Jendetze erosiek,
Esku-zaflaka gorets-azue.
	Jesus, loria zuri,
Birjinaganik sortu zarenari,

Halaber Aitari eta Izpiritu-Sainduari,
Betiereko mendetan.
	Halabiz.

San Antonioren denboran, 
lehen bi kopla horiek etziren hola hola. 
Huna nola ziren:

O Andere loriosa
Izarrez gorago altxatua,
Zu kreatu zaituenari, artarekin
Zure bulhar sakratuaren esnea eman diozu.
Eba dohakabeak khendu zaukuna
Zure fruitu eztiaz daukuzu bihurtzen;
Nigarretan daudenak zeruan sar ditezen
Zeruko leiho egina izan zare.

Iturria:  San Antonio Paduakoa, Laurent Diharassarry. Lasserre Baitan, 1897.